thumb|Cyanea superba thumb|Cyanea hamatiflora Cyanea – rodzaj roślin z rodziny dzwonkowatych. Obejmuje co najmniej 81–85 gatunków. Wszystkie są endemitami Hawajów, przy czym 79 gatunków jest endemitami pojedynczych wysp hawajskich, nierzadko pojedynczych szczytów wulkanicznych. Rośliny te związane są z górskimi, świeżymi i wilgotnymi siedliskami leśnymi oraz z hawajkami Drepanidini – ptakami o długich, zakrzywionych dziobach żywiącymi się nektarem i zapylającymi okazałe, łukowato wygięte kwiaty Cyanea, także rozprzestrzeniającymi mięsiste owoce tych roślin.
Cyanea jest najbardziej zróżnicowanym z 6 występujących na Hawajach rodzajów lobeliowych, o których sądzono, że ze względu na ich różnorodność, powstały od kilku różnych przodków. Badania genetyczne wykazały, że wszystkie te rośliny są wynikiem jednorazowej introdukcji, która miała miejsce 13 milionów lat temu (wówczas żadna z współczesnych wielkich wysp hawajskich jeszcze nie istniała, a największymi wyspami były te, których resztki stanowią współcześnie Gardner Pinnacles i French Frigate Shoals). Wspólnym przodkiem tych roślin był prawdopodobnie przedstawiciel rodzaju lobelia Lobelia z sekcji Tupa, której współczesne gatunki występują w Chile.
Aż 14 gatunków z tego rodzaju wymarło od lat 40. XIX wieku, a 34 jest krytycznie zagrożonych z mniej niż 50 okazami rosnącymi w naturze. Cały czas, także już w XXI wieku odnajdowane są nowe gatunki, zwykle w trudno dostępnych dotąd miejscach.
Morfologia thumb|Cyanea duvalliorum thumb|Cyanea pilosa Pokrój Krzewy i drzewa, rzadko liany i epifity. O pędach pojedynczych, nierozgałęzionych lub słabo rozgałęzionych, często rośliny pachykauliczne, podobne do palm (z nierozgałęzionym pniem zwieńczonym pióropuszem liści). Często rośliny mocno kolczaste, zwłaszcza za młodu, co interpretowane jest jako mechanizm obronny przed roślinożernymi berniklami, w tym wymarłą, nielotną Branta hylobadistes. Pędy zawierają żółty lub pomarańczowy sok mleczny. Liście Skrętoległe, skupione w szczytowej części pędów. Blaszka często skórzasta, sztywna, różnego kształtu od równowąskiej po szeroką, często klapowaną lub podzieloną, silnie zwłaszcza w przypadku młodych roślin. Kwiaty Średnich i dużych rozmiarów zebrane w kilku do kilkudziesięciokwiatowe grona wyrastające w kątach liści, czasem parasolowato skupione pod pióropuszem liści. Korona grzbiecista, jedno- lub dwuwargowa, biała, fioletowa, różowa, zielonawa lub żółtawa, czasem wzdłużnie kreskowana albo szorstko kolczasta. Rurka korony grzbietowo rozcięta do połowy, końce płatków jednakowe. Rurka ze zrośniętych nitek pręcików wolna lub grzbietowo przyległa do rurki korony. W szczytowej części nitek często obecne są kępki włosków. Owoce Jagody żółte, pomarańczowe i fioletowe, stosunkowo niewielkie i z cienką skórką, zawierających drobne, ciemne, gładkie, drobno brodawkowane lub siateczkowane nasiona.
Systematyka Pozycja systematyczna Rodzaj z rodziny dzwonkowatych Campanulaceae klasyfikowany w jej obrębie do podrodziny Lobelioideae.
Wykaz gatunków
Przypisy
Kategoria:Dzwonkowate