Norbert Adamowicz

Norbert Adamowicz, ps. „Alena” (ur. 18 stycznia 1919 w Ostrołęce, zm. 1984 w Krakowie) – żołnierz Armii Krajowej, Armii Krajowej Obywatelskiej, Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość, uczestnik walk partyzanckich (także po 1945 roku), działacz społeczny.

Życiorys

Rodzina i edukacja Pochodził ze szlacheckiej rodziny herbu Leliwa, był synem Aleksandra i Bronisławy z d. Jasińskiej. Uczęszczał do Gimnazjum i Liceum im. Króla Stanisława Leszczyńskiego w Ostrołęce. Był absolwentem wydziału administracyjnego Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie (1939).

Partyzantka w czasie II wojny światowej Od października 1939 roku Adamowicz działał na terenie powiatu ostrołęckiego i Ostrołęki w zakonspirowanych kołach Służby Zwycięstwu Polski. Pseudonim „Alena” przyjął jako kombinację pierwszych liter herbu Leliwa i własnych inicjałów. Od kwietnia 1941 roku był zaangażowany w działalność konspiracyjną AK najpierw w stopniu plutonowego podchorążego, a później podporucznika. Pełnił funkcję adiutanta komendanta okręgu Ostrołęka Armii Krajowej por./kpt. Edwarda Filochowskiego „Sana” oraz funkcję szefa Biura Informacji i Propagandy tegoż okręgu. Pracował w zamienionym na niemiecki urząd Rejonie Dróg Wodnych (Strommeisterei Scharfenwiese) w Ostrołęce, gdzie udający wodniaków AK-owcy pod dowództwem Ryszarda Pszczółkowskiego zorganizowali gniazdo „Gryfa”. „Alena” został tłumaczem i sekretarzem strommeistera Fritza Wittrina. Przekonany przez „Alenę”, że do regulacji Narwi niezbędny jest były kierownik Rejonu Dróg Wodnych Konrad Wojnar, Wittrin napisał prośbę o zwolnienie specjalisty z Dachau, co nastąpiło 24 sierpnia 1940 roku. Na strychu Rejonu Dróg Wodnych mieściła się baza przerzutowa broni, amunicji, sprzętu wojskowego, a w piwnicy – nasłuch radiowy oraz magazyn produktów żywnościowych dla potrzebujących Polaków.

Konspiratorzy z gniazda „Gryfa” mieli wtyczkę w gestapo i na wieść o planowanej operacji niemieckiej schronili się w lesie. Uformowali kilkuosobowe grupy partyzantów, które rozbrajały niemieckie patrole i posterunki żandarmerii. Po nieudanym przyłączeniu się do zbliżających się w 1944 roku radzieckich wojsk Adamowicz wyprowadził swój oddział do Puszczy Zielonej, walcząc z komunistyczną władzą. Został żołnierzem Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość pod dowództwem płk. Władysława Liniarskiego „Mścisława”. Namówiony przez przyjaciela do opuszczenia partyzantki, pod przybranym konspiracyjnym nazwiskiem Bolesław Kosecki, wyjechał do Góry Kalwarii, gdzie w 1946 roku poślubił wdowę po Tomaszu Musiałowskim, szefie AK w Górze Kalwarii – Sabinę Danutę Musiałowską ps. „Marzena”, łączniczkę AK w obwodzie „Głuszec”.

Praca zawodowa i działania społeczne W 1947 roku Norbert Adamowicz ujawnił się. Pracował w Górze Kalwarii w młynie teścia jako księgowy. Pracę w tym miejscu kontynuował, gdy młyn został upaństwowiony. W latach 60. XX wieku awansował na kierownika, później podjął pracę w Gminnej Spółdzielni. Odpowiadał za zaopatrzenie rolników w materiały budowlane, węgiel i materiały do produkcji rolnej.

Od 1947 roku był działaczem Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego w Górze Kalwarii, Piasecznie i Warszawie. Był delegatem na VIII Kongres ZSL w 1980 roku. W latach 1980–1984 należał do Głównej Komisji Rewizyjnej Naczelnego Komitetu ZSL. Pełnił funkcję radnego i członka Prezydium MRN w Górze Kalwarii, był radnym PRN w Piasecznie, przewodniczył komisjom rad, Konwentowi Seniorów, klubom radnych, sesjom PRN. Przez wiele lat był ławnikiem Sądu Powiatowego. W Górze Kalwarii przyczynił się m.in. do budowy Liceum Ogólnokształcące im. ks. Zygmunta Sajny. Tak zaangażował się w działalność na rzecz Góry Kalwarii, że w opinii mieszkańców zyskał miano „ojca miasta”.

W mowach pogrzebowych żegnano go jako szlachetnego człowieka, który czuł się użytecznym i był efektywny w swoich działaniach oraz był autorytetem w szerokim środowisku. Jan Lempkowski powiedział: Swą postawą i pracowitością zarażałeś szlachetnymi przymiotami prawdziwego człowieczeństwa.

Życie prywatne Od 25 lipca 1946 roku żoną Adamowicza była Sabina Danuta Musiałowska z domu Proszewska ps. „Marzena”, łączniczka AK w obwodzie „Głuszec”, wdowa po zamordowanym przez gestapo Tomaszu Musiałowskim, komendancie górskokalwaryjskiego obwodu AK, inżyniera lotnictwa, który pracował m.in. przy konstruowaniu przedwojennego polskiego bombowca Łoś. Mieli pięcioro dzieci: Leszka, Marka, Iwonę, Beatę i Piotra. Wychowywali też córkę Ewę z pierwszego małżeństwa żony.

Norbert Adamowicz został pochowany w Górze Kalwarii.

Odznaczenia

Krzyż Walecznych (maj 1942 roku) Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami za męstwo i wybitne zdolności organizacyjne (w listopadzie 1943 roku) Złota Odznaka „Za zasługi dla Warszawy” (1978 rok) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1984 rok)

Upamiętnienie W 2004 roku dwa rozkazy z 25 sierpnia 1943 roku, podpisane przez płk. Władysława Liniarskiego „Mścisława”, Komendanta Okręgu Białostockiego ZWZ-AK, umieszczone w szklanej buteleczce, zostały odnalezione w fundamencie rozbieranego domu przy ul. Batorego w Ostrołęce. Z jednego wynika, że po ukończeniu zastępczego Kursu Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty Norbert Adamowicz otrzymał awans na kaprala podchorążego rezerwy, z drugiego, że za wyróżniającą się służbę w wojsku konspiracyjnym uzyskał stopień starszego strzelca. Znalezisko trafiło do zbiorów Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce.

Jako działacz społeczny przyczynił się do rozwoju Góry Kalwarii, za co został uhonorowany nadaniem jego imienia jednej z ulic.

W Towarzystwie Przyjaciół Ostrołęki 8 czerwca 2026 roku odbyło się spotkanie upamiętniające „Alenę” i jego brata, Zbigniewa Adamowicza ps. „Dąb”, z udziałem Anny i Piotra (syn Norberta) Adamowiczów.

Linki zewnętrzne

O mocy listów w butelce – wspomnienia o Norbercie Adamowiczu, ps. „Alena”

Przypisy

Kategoria:Urodzeni w 1919 Kategoria:Zmarli w 1984 Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Zasługi z Mieczami Kategoria:Polscy działacze społeczni Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za Zasługi dla Warszawy” Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Działacze Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego Kategoria:Ludzie związani z Górą Kalwarią Kategoria:Ludzie związani z Ostrołęką Kategoria:Członkowie Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej Obywatelskiej Kategoria:Absolwenci Szkoły Głównej Handlowej