Kosztela (Kosztel, Kosztyla, Kosztylka, Wierzbówka Biała, Wierzbówka Zimowa) – stara odmiana uprawna jabłoni domowej pochodząca z Polski. Po raz pierwszy wyhodowana jako siewka i opisana w 1590 roku przez zakonników klasztoru w Czerwińsku. Jeden z ulubionych owoców króla Polski Jana III Sobieskiego i królowej Marii Kazimiery, uprawiany w ogrodach Pałacu w Wilanowie wraz z innymi drzewami owocowymi. Odmiana rozpowszechniona w XIX wieku. Popularność odmiany spadała od drugiej połowy XX wieku ze względu na wzrost znaczenia odmian przemysłowych.
Morfologia Pokrój Drzewo rośnie silnie i bardzo silnie, jest wytrzymałe i długowieczne. Tendencja drzewa okazałego. Korona kulista, silnie zagęszczona. Kwiaty białe, kremowe i miododajne. Owoce Owoce koszteli są średniej wielkości do dużych lub drobne, kulistospłaszczone, dość regularne. Mocna, twarda, błyszcząca, zielona skórka, która w miarę dojrzewania zmienia kolor na żółtą. Skórka pokryta woskiem. Czasem występują drobne cętki z lekkim rumieńcem pomarańczowym. Miąższ słodki, kruchy, twardy i zwarty o specyficznym, deserowym smaku. Owoce bardzo słodkie. Słodycz nektarowo-kwiatowa. Gniazda nasienne duże z wieloma nasionami.
Uprawa, zbiór i przechowywanie owoców Kosztele są zalecane do uprawy amatorskiej, nietowarowej i przemysłowej. Brak specjalnych wymagań, jeśli chodzi o glebę, jednak przy słabych glebach owoce mogą być drobniejsze. Najlepsza do sadzenia jest ziemia średnia, np. piaszczysto-gliniasta. Wskazany lekko kwaśny lub obojętny odczyn gleby. Drzewo rośnie dobrze w słońcu lub półcieniu. Gleba powinna być umiarkowanie wilgotna. Pora kwitnienia w maju. Bardzo późno wchodzi w okres owocowania – w ósmym, dziesiątym roku od posadzenia. Owocowanie w połowie września.
W okresie owocowania zbiór bardzo obfity. Owoce należy zbierać szybko – mają tendencję do masowego opadania. Do spożycia nadają się w październiku i listopadzie. Owoce smaczniejsze są po pewnym czasie przechowywania niż bezpośrednio po zerwaniu. Odmiana trudna w przechowywaniu ze względu na dużą podatność na choroby owoców rozwijające się przy dłuższym leżakowaniu. W chłodniach wytrzymują do stycznia, a według niektórych źródeł do marca. Owoce Koszteli źle znoszą transport, ze względu na tendencję do łatwego obtłukiwania i sinienia.
Zastosowanie Odmiana wybitnie deserowa, przeznaczona do bezpośredniego spożycia. Nie zaleca się przetworów. Owoce nadają się do ciast i racuchów, ale trzeba je obierać bardzo szybko, gdyż łatwo ciemnieją.
Zdrowotność Owoce cechuje duża podatność na plamistość podskórną i oparzeliznę powierzchniową. Odmiana wysoko mrozoodporna. Dość duża odporność na parch i mączniak. Odmianę atakować mogą: bawełnica korówka, , i owocówka jabłkóweczka. Duża odporność na większość chorób.
Mutanty koszteli Kosztela czerwona – intensywnie zarumieniona skórka, brak różnic smakowych.
Przypisy Czarnocka A. (red.), Program ochrony roślin sadowniczych 2014, wyd. Hortpress, Warszawa 2014, s. 118. Wyrzykowska M., Powrót do starych jabłoni, [w:] „Tygodnik Poradnik Rolniczy”, nr 18/2013, s. 42. Ugolik M., Lech W., Kulawik K., Odmiany jabłoni, wyd. Plantpress, Kraków 1996, s. 29. Kantorowicz-Bąk M., Jabłoń w każdym ogrodzie, PWRiL, Poznań 2000, s. 66. Dziubiak M. O dawnych uprawnych odmianach jabłoni i ich pochodzeniu. „Rocznik dendrologiczny”, Vol 54, 2006. Rejman A. (red.), Pomologia, PWRiL, Warszawa 1994, s. 70.
Kategoria:Odmiany uprawne jabłoni