Parafia Wszystkich Świętych – parafia rzymskokatolicka w Grocholicach (dawniej odrębnym miasteczku, obecnie części Bełchatowa). Najstarsza parafia w dekanacie bełchatowskim, w archidiecezji łódzkiej.

Murowana świątynia wzniesiona w początkach XIII wieku, jedna z najstarszych świątyń w archidiecezji łódzkiej.

Historia parafii Parafię w Grocholicach została erygowana w 1230 przez arcybiskupa gnieźnieńskiego Wincentego z Czarnkowa. Arcybiskup był też fundatorem kościoła, którego budowa trwała od 1230 do 1233.

W 1683 roku parafia liczyła 400 osób, w 1729 roku 800 parafian, a największy zasięg terytorialny i liczebny w 1886 roku. Parafia liczyła wówczas 4984 osoby. Od roku 1893 terytorium parafii uległo zmniejszeniu w wyniku erygowania nowych parafii.

Zasięg parafii Do parafii należą wierni z miejscowości: Grocholice, Zamoście, Zdzieszulice Górne, Zdzieszulice Dolne, Kielchinów, Augustynów, Mazury, Wólka Łękawska, Bugaj, Księży Młyn, Rząsawa, Oleśnik, Kurnos Pierwszy i Poręby.

Kościół parafialny

Kościół Wszystkich Świętych wybudowany został w latach 1230–1233 z cegły i polnego kamienia w stylu gotyckim. Pierwotnie świątynia została wybudowana w stylu gotyckim, jednak z upływem czasu straciła swój charakter. W swojej historii kościół był wielokrotnie niszczony i grabiony, a w latach 1781–1785 był nawet nieczynny wskutek pożaru oraz braku należytej opieki spowodowanej wyludnieniem Grocholic. W 1788, gdy proboszczem parafii był ksiądz Tomasz Kararski, kościół przeszedł gruntowny remont. W latach 1897–1910 ówczesny proboszcz ks. Franciszek Zając dokonał gruntownej odbudowy i rozbudowy kościoła w stylu neogotyckim. Zwiększył długość świątyni, odbudował prezbiterium i kruchty, dobudował trzy kaplice i zakrystię oraz wybudował dwie wieże. Ze starego kościoła pozostała wówczas tylko część murów nawy głównej i szkarpy dwóch przęseł nawy. Rozbudowa kościoła trwała 13 lat i zakończyła się 4 sierpnia 1910 roku. Ze starego kościoła została część murów nawy głównej i szkarpy dwóch przęseł. Podczas działań wojennych w 1914 roku mury kościoła zostały częściowo zniszczone. W latach 1917–1920 kościół został odbudowany z zachowaniem pierwotnego stylu.

Cmentarze parafialne Na przestrzeni dziejów parafii zmarłych chowano na cmentarzu przykościelnym. Edykt cesarza pruskiego – Grocholice były wówczas pod zaborem pruskim – zabraniał takich pochówków, wprowadzał też nakaz tworzenia osobnych cmentarzy. Na mocy nowego prawa pierwszy cmentarz grzebalny w Grocholicach powstał w 1810 roku. Miejsce tego cmentarza okazało się niewygodne z uwagi na gliniasty grunt i nie było możliwości kopania głębokich dołów ze względu na zbieranie się i „podchodzenie” wody. Dlatego też rozpoczęty się działania mające na celu znalezienie nowego miejsca na cmentarz. W sumie na pierwszym cmentarzu pochowano 637 osób (głównie ofiary epidemii cholery z pierwszej dekady XIX w. – stąd potoczna nazwa „cmentarz choleryczny”). Pozostałością po pierwszym cmentarzu istniejącą do początku lat 80. XX w. był wystający nieco ponad teren czworoboczny kurhan z drewnianym krzyżem pośrodku. Teraz miejsce tego już nieistniejącego cmentarza upamiętnia metalowy krzyż w ogrodzeniu i kilka akacji przy ul. Szkolnej (siedziba przedszkola).

W 1822 roku na Zamościu (dziś ul. Wojska Polskiego) powstał drugi cmentarz na terenie piaszczystym i suchym. W 1878 roku cmentarz powiększono, a mimo to już w 1893 roku okazał się zbyt mały. Brak możliwości powiększenia spowodował konieczność wyboru kolejnego miejsca. Aktualnie cmentarz jest dostępny do pochówku zmarłych. Znajduje się na nim kilka zabytkowych nagrobków oraz mogiła powstańców z 1863 roku.

Trzeci cmentarz utworzono w 1894 roku przy obecnej ul. Tylnej. Cmentarz był powiększany w latach 1934 i 1963. W czasie II wojny światowej zbudowano na terenie cmentarza budynek prosektoryjny, zwany potocznie „trupiarnią”. Obiekt ze ścianami z tzw. muru pruskiego istniał do lat 70. ubiegłego wieku. Na tym cmentarzu istnieje kwatera żołnierska, gdzie spoczywają pochowani we wrześniu 1939 roku obrońcy Gór Borowskich, i pomnik im poświęcony.

thumb|240px|Cmentarz w Grocholicach thumb|240px|Cmentarz w Grocholicach thumb|240px|Cmentarz w Grocholicach thumb|240px|Cmentarz na ul.Wojska Polskiego nagrobek powstańców z 1863

Proboszczowie Źródło:

ks. Teodor Kwarto (1945–1956) ks. Bronisław Zdrojewski (1956–1957; administrator) ks. Antoni Bilski (1957–1959) ks. prał. Adolf Frydrykiewicz (1959–1970) ks. prał. Julian Kuciński (1970–1984) ks. Jan Szkudlarek (1984–1991) ks. kan. Józef Dembowski (1991–1998) ks. kan. Sławomir Orłowski (1998–2009) ks. Ireneusz Sikora (2009–2021) ks. Dariusz Piwowar (od 2021)

Grupy parafialne Służba liturgiczna ołtarza, Rycerstwo Niepokalanej, Apostolstwo Dobrej Śmierci, Koło Żywego Różańca, chór parafialny, schola parafialna, rada parafialna, Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży.

Zobacz też Dekanat bełchatowski Grocholice

Przypisy

Linki zewnętrzne

Strona Encyklopedii Społeczności Żydowskiej w Polsce (Encyclopedia of Jewish Communities in Poland) zawierająca informacje na temat historii Grocholic Informacje o parafii na stronie archidiecezji łódzkiej

Bełchatów Wszystkich Kategoria:Grocholice (Bełchatów)