mały|pierwszy wybudowany w Metropolii GZM fragment velostrady nr 1 Katowice - Sosnowiec

Velostrada nr 1 — opisywana też jako Velostrada Wschód – prowadząca z Katowic do Sosnowca – pierwszy etap planowanej inwestycji Metropolitalnych Velostrad GZM, określany jako kluczowy, w zamyśle mający odciążyć drogę ekspresową S86Druga najbardziej zatłoczona droga ekspresowa w Polsce wg danych na lata 2015–2020.. Przebieg tej trasy śladem dawnej linii kolei piaskowej po raz pierwszy został opublikowany w listopadzie 2014 w Metropolitalnym studium systemu tras rowerowych dla GZM. Ten sam przebieg rowerowego połączenia Sosnowca i Katowic pojawił się 9 grudnia 2016 r. jako wynik audytu do projektu VeloSilesia, a następnie po utworzeniu Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii ponownie opublikowany 3 października 2018 roku w ramach opracowania Metropolia Przyjazna Rowerom - Studium Systemu Tras Rowerowych dla Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.

Przebieg Według opracowania z 2021 roku firmy LPW na zlecenie Metropolii „Wielokryterialna analiza i wariantowa koncepcja przebiegu drogi rowerowej (Velostrady) Metropolia Wschód. Etap I” ma składać się z dwóch odcinków:

Katowice (Bulwary Rawy) – Sosnowiec (ul. Kresowa, S86); w ulicy Kresowej połączy się z istniejącą infrastrukturą rowerową Sosnowca, od granicy z Katowicami, przez ul. Kresową, planowaną kładką nad ul. Piłsudskiego i do centrum Sosnowca z wykorzystaniem śladu i nasypu dawnej linii kolejowej nr 678. Porozumienie m.in. między Sosnowcem, Katowicami a GZM, w którym strony zobowiązują się do podjęcia działań na rzecz realizacji drogi rowerowej w ustalonym przebiegu, podpisano w 20 maja 2022 r. { "type": "ExternalData", "service": "page", "title": "Velostrada no 1 (GZM, Poland).map", } mały|Katowice Burowiec — widok z droga na ślad po zlikwidowanej linii kolejowej, która wg porozumienia z 2022 ma stanowić przebieg velostrady nr 1 Trasa tej velostrady ma przebiegać od okolicy kampusu Uniwersytetu Śląskiego przy ul. Bankowej i z wykorzystaniem Bulwarów Rawy w dzielnicy Zawodzie. Po przekroczeniu drogi krajowej nr 79 (pod wiaduktem drogowym) trasa rowerowa biegnie śladem nieczynnej linii kolejowej w Rozdzieniu wzdłuż firmy Katowickie Wodociągi S.A. Dalej przecina linię kolejową nr 161 (tunel) i biegnie dalej wzdłuż firmy Baterpol Szopienice, dochodząc do ul. Hallera. Następnie przecina ul. Hallera i przebiega dalej wąwozem nieczynnej linii kolei piaskowej nr 678 w Burowcu i Borkach do ul. Borki, zbliżając się zarazem do drogi ekspresowej S86. Dalej trasa przecina ul. Borki i wykorzystuje ślad nieczynnej linii kolei piaskowej. Od linii kolejowej odbija w kierunku miasta Sosnowiec do granicy osiedla Piastów i dzielnicy Milowice – ulicy Kresowej. Na terenie Sosnowca początkowo trasa biegnie przez tereny niezagospodarowane, następnie przekracza rzekę Brynicę (w ciągu ulicy Kresowej), a następnie biegnie wzdłuż ul. Kresowej aż do ul. M. J. Piłsudskiego. Po przekroczeniu ul. M. J. Piłsudskiego przebiega wzdłuż drogi ekspresowej S86 (istniejący ciąg pieszo-rowerowy) do śladu po nieczynnej linii kolejowej. Dalej trasa rowerowa prowadzona jest na granicy Pogoni i Starego Sosnowca po śladzie kolei piaskowej nieczynnej linii Wiktora w kierunku centrum Sosnowca, biegnąc równolegle do ul. Wiązowej, przecina al. Mireckiego i dalej przebiega wzdłuż ul. Ks. W. Sedlaka do wysokości obiektów Akademii Humanitas. Dalej trasa śladem nieczynnej linii kolejowej dociera do wiaduktu przy ul. Orlej i skręca w lewo w rejon skrzyżowania ul. gen. S. Grota-Roweckiego i ul. Orlej, gdzie łączy się z istniejącą drogą rowerową. Pierwotnie miała kończyć się w okolicy ulicy Hallera w Sosnowcu, jednak ostatecznie koniec trasy został przewidziany przy parku Dietla, nieopodal ul. Żeromskiego.

Parametry techniczne Wszystkie velostrady w ramach sieci metropolitalnej mają wspólne standardy wyznaczone przez Metropolię GZM i do których dąży.

Historia

Po raz pierwszy przebieg tej trasy z użyciem wąwozu i śladu po linii nr kolei piaskowej został opublikowany w listopadzie 2014 w Metropolitalnym studium systemu tras rowerowych dla GZM. Ten mały|Protest mieszkańców Burowca. Nagranie programu Głos Regionów dla TVP3sam przebieg rowerowego połączenia Sosnowca i Katowic pojawił się 9 grudnia 2016 r. jako wynik audytu do projektu VeloSilesia, a następnie po utworzeniu Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii ponownie opublikowany 3 października 2018 roku w ramach opracowania Metropolia Przyjazna Rowerom - Studium Systemu Tras Rowerowych dla Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.

20 maja 2022 roku, 11 samorządów miast i gmin Metropolii podpisało porozumienie dotyczące przebiegu i wykonania tras velostrad. Uzgodniono wykonanie 8 tras o łącznej długości 120 km, które połączą miasta Zagłębia Dąbrowskiego i Górnego Śląska: Będzin, Chorzów, Czeladź, Dąbrowę Górniczą, Gliwice, Katowice, Mysłowice, Rudę Śląską, Sosnowiec, Świętochłowice i Zabrze. Wśród uzgodnionych velostrad znalazła się trasa Katowice Sosnowiec z zakładanym przebiegiem identycznym z przebiegiem trasy z dokumentów z 2014 i 2016.

W styczniu 2023 Metropolia zadeklarowała, że realizacja połączenia Katowice-Sosnowiec znajduje się na wczesnym etapie realizacji. Zgodnie z opracowanym porozumieniem, obecnym zadaniem GZM będzie zlecenie prac koncepcyjnych dla wytyczenia połączenia rowerowego.

W kwietniu 2023 zarząd metropolii wybrał firmę DMK Inżynieria z Rybnika do opracowania koncepcji technicznej, której opracowanie ma potrwać 9 miesięcy.

W listopadzie 2023 rozpoczęła się budowa pierwszego odcinka Velostrady nr 1. Jest to fragment łączący Pogoń i Stary Sosnowiec. W grudniu 2023 zlecono opracowanie programu funkcjonalno – użytkowego Velostrada nr 1 i 7 w granicy miasta Sosnowiec w ramach zadnia inwestycyjnego: Metropolitarna droga rowerowa w obszarze GZM na terenie Gminy Sosnowiec.

Z początkiem maja 2024 rady katowickich dzielnic otrzymały do konsultacji opracowaną przez DMK dla GZM koncepcję velostrady Katowice-Sosnowiec, które przez stowarzyszenie Zielony Burowiec, zostało zaopiniowane negatywnie pod kątem spełniania standardów velostrady, również tych przyjętych przez GZM. 11 czerwca GZM uruchomił konsultacje online dotyczące projektu velostrady nr 1.

W związku z trudnościami budowy Velostrady nr 1 wynikającymi ze sprawy Lex Burowiec 19 czerwca 2024 odbyło się spotkanie Metropolia Idei poświęcone próbie rozwiązania problemu i wytyczenia przebiegów alternatwnych. Dominującym wnioskiem było budowanie tej velostrady etapami i oczekiwanie na zmianę sytuacji lub uchwalenie specustawy rowerowej.

W tym samym czasie inwestycja po stronie Sosnowca weszła w etap realizacyjny.

24 marca 2026 roku Sosnowiec podpisał umowę z konsorcjum Primost Południe z Będzina i Drogopol z Katowic na zaprojektowanie i budowę 7,5 km odcinków velostrad, obejmujących również trasy w kierunku Będzina, Dąbrowy Górniczej oraz Czeladzi. TVP3 Katowice określiła zlecone przez Sosnowiec odcinki jako najdłuższe jak dotąd odcinki velostrady w Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.

Sosnowiecki odcinek w kierunku centrum ma rozpoczynać się w rejonie skrzyżowania ulic Piłsudskiego i Kresowej. Przejazd nad ul. Piłsudskiego zaplanowano w formie wiaduktu rowerowego ze spiralnym najazdem, następnie trasa ma biec wzdłuż drogi ekspresowej S86, po śladzie nieczynnej linii kolejowej równolegle do ul. Wiązowej, tunelem pod aleją Mireckiego i dalej wzdłuż ul. Sedlaka do rejonu Akademii Humanitas, gdzie ma połączyć się z istniejącą drogą rowerową przy skrzyżowaniu ul. Orlej z ul. Grota-Roweckiego. Na początku maja 2026 ukazał się Raport Sojuszu Organizacji Społecznych SOS Katowice, który zestawił ten etap prac z sytuacją po stronie Katowic, wskazując, że Sosnowiec podpisał umowę na budowę własnych odcinków velostrad, podczas gdy działania władz Katowic opisuje słowami:

Lex Burowiec mały|Mecenas Artur Walkowicz reprezentujący w WSA i NSA stronę społeczną mały|Adrian Sklorz ze stowarzyszenia „Prawo-Ekologia-Zdrowie” przenetuje zdjęcie z oficjalnego podpisywania umów "velostradowych" w GZM 20.05.2022 r. (Waldemar Bojarun) Spór między stroną społeczną, mieszkańcami a developerem i władzami miasta został nazwany w mediach „Lex Burowiec” i stał się jedną z bardziej nagłośnionych i kontrowersyjnych spraw w regionie.

W styczniu 2023 roku media obiegła informacja, że w śladzie wąwozu na Burowcu, przez który miała przebiegać velostrada, deweloper Pietrzak B. B. chce wybudować osiedle, w związku z czym powstały koncepcje alternatywne proponujące standardową drogę rowerową w miejsce velostrady. Deweloper w trakcie spotkania z mieszkańcami oraz w trakcie nagrania programu Głos regionów dla TVP3 przyznał, że nie da się na spornym terenie umieścić zaplanowanej inwestycji mieszkaniowej oraz drogi rowerowej w parametrach velostrady zadeklarowanych w standardach GZM.

21 marca Komisja Rozwoju Miasta Rady Miasta Katowice głosami Forum Samorządowe i Marcin Krupa (Forum) opowiedziała się dopuszczeniem wspomnianej inwestycji mieszkaniowej w trybie Lex deweloper na przedmiotowym terenie zaplanowanym pierwotnie pod przebieg velostrady nr 1.

30 marca 2023 roku Rada Miasta Katowice głosowała nad projektem, który nie uzyskał wymaganej większości głosów (13 za, 13 przeciw).

W głosowaniu rady miejskiej w dniu 30.03.2023 ostatecznie wniosek "lex deweloper" 2/2023 nie uzyskał poparcia stosunkiem głosów 13 do 13; Za głosowali radni Forum oraz Prawa i Sprawiedliwości, przeciw radni niezrzeszeni i Koalicji Obywatelskiej. Jako, że inwestycja Grupy Pietrzak kolidowała z planowaną trasą Metropolitalnej Velostrady nr 1 mieszkańcy Burowca oraz lokalne organizacje społeczne (Rowerowe Katowice, Sosnowieckie Stowarzyszenie Rowerowe, KATOprotest) rozpoczęły protesty przeciwko budowie osiedla, argumentując, że inwestycja zniszczy planowaną trasę rowerową.

27 kwietnia Rada Miasta Katowice odrzuciła uzasadnienie dla poprzedniego głosowanie i ponownie próbowała głosować za inwestycją mieszkaniową w miejscu planowanej velostrady; Ze względów formalnych głosowanie nie odbyło się, ale zapowiedziano nadzywczajną sesję rady miasta poświęconą temu tematowi. Nawiązując do tych wydarzeń 16 Zagłębiowska Masa Krytyczna przejechała pod hasłem „Velostrady bez kompromisów”.

9 maja odbyło się ponowne głosowanie na nadzwyczajnej sesji rady miejskiej, powołanej by głosować nad tym wnioskiem — radni miasta Katowice opowiedzieli się ostatecznie za budową osiedla a przeciwko velostradzie Sosnowiec-Katowice w pierwotnym kształcie. W czerwcu 2023 roku wojewoda śląski unieważnił uchwałę katowickich radnych, a w odpowiedzi Katowice zaskarżyły jego rozstrzygnięcie nadzorcze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Sąd orzekł na korzyść miasta, a wojewoda nie wniósł skargi kasacyjnej do wyroku. Własną skargę na uchwałę radnych złożyli mieszkańcy m.in. zrzeszeni wokół inicjatywy Zielony Burowiec.

27 maja 2024 Wojewódzki Sąd Administracyjny ogłaszając wynik postępowania przyznał rację mieszkańcom i uznał uchwałę katowickich radnych za niezgodną z prawem zwracając też uwagę, aby nie budować sypialni, a miejsca do życia. W ocenie sądu Rada Miasta Katowice naruszyła Konstytucję i nie wykonała analizy wniosku dewelopera. Radni podjeli decyzję, której nie byli w stanie uzasadnić. Zarząd Metropolii GZM by móc zrealizować velostadę w pierwotnym założeniu złożył propozycję dla Grupy Pietrzak wykupu działki pod velostradę nr 1, ale developer propozycję tę odrzuciła.

mały|LexBurowiec, konferencja prasowa, 27.11.2024