Mariss Ivars Georgs Jansons (ur. 14 stycznia 1943 w Rydze, zm. 30 listopada 2019 w Petersburgu) – łotewski dyrygent.
Życiorys Syn dyrygenta Arvīdsa Jansonsa, urodził się w czasie II wojny światowej, kiedy jego matka – jako Żydówka – musiała się ukrywać. Krótko po wojnie ojciec przeniósł się do Leningradu, gdzie został asystentem Jewgienija Mrawińskiego, dyrektora zespołu Filharmonii Leningradzkiej; rodzina dołączyła do niego w 1956. Mariss Jansons studiował w miejscowym konserwatorium grę na fortepianie i skrzypcach oraz dyrygenturę. Od 1969 kontynuował studia w Austrii (Salzburg, Wiedeń), m.in. u Herberta von Karajana i Hansa Swarowsky’ego.
W 1973 został drugim dyrygentem filharmoników leningradzkich. W latach 1979–2000 był głównym dyrygentem orkiestry filharmonii w Oslo. Intensywną pracę przypłacił zawałem serca w 1996 w czasie dyrygowania Cyganerią Pucciniego w Oslo, tym samym o mało nie podzielił losu ojca, który wskutek zawału zmarł w czasie dyrygowania. Poza Oslo Jansons pracował m.in. z orkiestrą Filharmonii Londyńskiej, orkiestrą symfoniczną w Pittsburghu, orkiestrą symfoniczną rozgłośni Bayerischer Rundfunk. Od września 2004 do 2016 roku kierował holenderską Koninklijk Concertgebouworkest w Amsterdamie.
W 2006, 2012 i 2016 dyrygował koncertem noworocznym Filharmonii Wiedeńskiej. Odznaczony wieloma prestiżowymi wyróżnieniami.
Ordery 1994 – Krzyż Komandorski w Gwiazdą Orderu Zasługi (Norwegia) 2006 – Order Trzech Gwiazd II Klasy (Łotwa) 2007 – Bawarski Order Zasługi (Bawaria) 2008 – Krzyż Honorowy za Naukę i Sztukę (Austria) 2009 – Krzyż Kawalerski w Kategorii B Muzyka (Rumunia) 2010 – Order Maksymiliana (Bawaria) 2013 – Wielki Krzyż Zasługi z Gwiazdą (Niemcy) 2013 – Krzyż Kawalerski Orderu Lwa Niderlandzkiego (Holandia) 2015 – Krzyż Komandorski Orderu Sztuki i Literatury (Francja)
Nagrody i wyróżnienia 1981–1996 – Spellemannprisen: Rok Kategoria Tytułem Nagroda Nota Źródło1981Klassisk3 plater med Grieg SpellemannprisenLaur1989Klassisk/SamtidsmusikkProkofjev: Romeo Og Julie – SuiterNominacja 1990 Klassisk Musikk/SamtidsmusikkVerker Av BartokNominacjaMahler Symfoni No. 2Laur1991Orkester Og KormusikkSibelius: Symfoni No. 1, Finlandia, KareliaNominacja1992 OrkestermusikkShostakovich/Symfoni No. 6 & 9Nominacja 1993Dvorak: Cellokonser/Tsjaikovskij; Rokokko-VariasjonerLaurStravinskij: Varofferet-Petrusjka (1947 Suite)NominacjaDvorak: Symfoni 7 & 8Nominacja1994Klassisk Musikk/SamdtidsmusikkSaint-Saëns-Symfoni No. 3 Og Fiolinkonser No. 3Nominacja1995 OrkestermusikkSjostakovitsj: CellokonserterLaur1996Sibelius: Symfonier Nr. 3 Og 5Nominacja 2018 – Nagroda Fundacji Muzycznej Léonie Sonning
Przypisy
Linki zewnętrzne Mariss Jansons. allmusic.com
Kategoria:Łotewscy dyrygenci Kategoria:Odznaczeni Orderem Maksymiliana Kategoria:Odznaczeni Orderem Trzech Gwiazd Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi (Norwegia) Kategoria:Odznaczeni Bawarskim Orderem Zasługi Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Federalnej Niemiec Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową za Naukę i Sztukę (Austria) Kategoria:Odznaczeni Orderem Lwa Niderlandzkiego Kategoria:Komandorzy Orderu Sztuki i Literatury Kategoria:Laureaci Nagrody Grammy Kategoria:Honorowi Członkowie Królewskiej Akademii Muzycznej w Londynie Kategoria:Ludzie urodzeni w Rydze Kategoria:Laureaci Spellemannprisen Kategoria:Laureaci Nagrody Fundacji Muzycznej Léonie Sonning Kategoria:Urodzeni w 1943 Kategoria:Zmarli w 2019