thumb|Ryngraf w Instytucie im. gen. Sikorskiego w Londynie 2 Pułk Ułanów Grochowskich im. Generała Józefa Dwernickiego (2 p.uł.) – oddział kawalerii I Korpusu Polskiego w Rosji, Wojska Polskiego II RP i Armii Krajowej.
12 maja 1919 minister spraw wojskowych nadał pułkowi nazwę „2. Grochowski pułk ułanów im. Dwernickiego”Dz. Rozk. Wojsk. Nr 54 z 17 maja 1919, poz. 1690.. 29 lipca 1924 minister spraw wojskowych sprostował dotychczasową nazwę pułku na „2-gi pułk ułanów grochowskich im. gen. Dwernickiego”Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 30 z 29 lipca 1924, poz. 448..
W latach 1921–1939 pułk stacjonował w Garnizonie Suwałki, w koszarach byłego 2 Lejb-Dragońskiego Pskowskiego Pułku. Szwadron zapasowy (kadra szwadronu zapasowego) stacjonował w Białymstoku.
Pułk od 1921 wchodził w skład IV Brygady Jazdy, a od 1929 w skład Brygady Kawalerii „Suwałki”, przemianowanej w 1937 na Suwalską Brygadę Kawalerii.
Święto pułkowe obchodzono 26 sierpniaŚwięto Matki Boskiej Częstochowskiej, widniejącej na sztandarze pułku..
Pułk ułanów I Korpusu Polskiego 2 pułk ułanów sformowany został w listopadzie 191721 listopada 1917 gen. Józef Dowbor-Muśnicki mianował dowódcą 2 pułk ułanów płk. Władysława Mosiewicza. w Antoninach na Wołyniu, w majątku Józefa Alfreda Potockiego, w składzie I Korpusu Polskiego w Rosji. Szwadrony 1 i 2 utworzone zostały z Polaków – żołnierzy 2 Dywizji Kawalerii Gwardii. 14 grudnia 1917 ukazał się pierwszy rozkaz pułkowy. 15 stycznia 1918 z Płoskirowa przybył pluton artylerii konnej, a 10 lutego 1918 do Antonin przybył 3 szwadron złożony z Polaków – żołnierzy 10 Dywizji Kawalerii. Ze stanów osobowych 1 i 3 szwadronów zorganizowany został 4 szwadron. Ponadto utworzono oddział sztabowy i oddział łączności oraz kolumnę taborową. 20 marca w ewidencji pułku znajdowało się 47 oficerów i 840 szeregowych w czterech szwadronach oraz w innych pododdziałach liniowych i służbach kwatermistrzowskich. Kolejne szwadrony (5 i 6) powstały na Białorusi. Sformowano również szwadron ciężkich karabinów maszynowych i baterię artylerii konnej. 30 maja 1918 pułk liczył 47 oficerów, 4 urzędników wojskowych i 1091 szeregowych.
Walki Walki toczono głównie z grupami uzbrojonych chłopów i oddziałami bolszewickimi. Już 23 lutego pułk zdobył Starokonstantynów, z dużymi zapasami żywności, furażu, broni i amunicji.
23 marca pułk rozpoczął 550-kilometrowy marsz do Bobrujska, by dołączyć do sił głównych I Korpusu Polskiego. W trakcie przedzierania się z Wołynia na Białoruś pułk walczył zarówno ze zrewolucjonizowanymi oddziałami wojsk rosyjskich, jak i oddziałami wojsk niemieckich.
Został rozbrojony przez oddziały niemieckie wraz z całym korpusem gen. Dowbora-Muśnickiego w końcu maja 1918 w Bobrujsku. Większość kadry wyjechała do Królestwa. W Warszawie postanowiono stworzyć zakonspirowany sztab oddziału „białej gwardii”. Obsada personalna pułku w 1918dowódcapłk Stefan Suszyńskizastępca dowódcypłk Władysław Mosiewiczadiutantpor. Węglowskikwatermistrzrtm. Szemiothskarbnikppor. Mieczysław Kudelskidowódca 1 szwadronupodrtm. Wincenty Jasiewiczdowódca 2 szwadronupodrtm. Witold Ciechomskidowódca 3 szwadronuppłk Eugeniusz Ślaski, a później podrtm. Boryckidowódca 4 szwadronurtm. Szeliski, a następnie ppłk Józef Tokarzewskidowódca oddziału sztabowego i kolumny taborowejpodrtm. Mogilnickidowódca oddziału łącznościppor. HerknerSzwadron detaszowany stworzony 19 lipca 1920dowódca szwadronu detaszowanegopor. Kazimierz Halicki, wachmistrz Aleksander Szuch
Pułk w walce o granice W listopadzie 1918 zaczęto odtwarzać 2 pułk ułanów grochowskich. Poszczególne jego szwadrony organizowane były w Łodzi, Łowiczu i Siedlcach. W Warszawie pracował nadal konspiracyjnie sztab pułku, kierowany przez por. Mieczysława Kudelskiego. Pod koniec 1918 dowództwo 2 puł stacjonowało w Kaliszu, a kolejne szwadrony formowano w Koninie, Kutnie i Włocławku.
Odtworzone poszczególne szwadrony pułku kierowane były na front wschodni. Działały głównie na Wołyniu. Do większych starć doszło pod Zaborzem, Przewodem. Brały one również udział w rozbrajaniu Niemców na Podlasiu. Dopiero w październiku 1919 pułk działał w pełnym składzie.
Walki thumb thumb thumb thumb thumb thumb thumb thumb thumb thumb 1 szwadron walczył na froncie wołyńskim, 2 szwadron na galicyjskim, a następnie na poleskim, 3 szwadron – na galicyjskim, 4 – na podlaskim. 5 szwadron pułku skierowany został do Cieszyna gdzie stoczył potyczkę z Czechami w Lipowcach, a potem przeszedł na front galicyjski.
Pierwszy rozpoczął walki 4 szwadron pod dowództwem rtm. Kazimierza Żelisławskiego. Walczył kolejno z Niemcami, Ukraińcami i Rosjanami. 5 grudnia 1918, dzięki samodzielnej nocnej akcji wywiadowczej ułana Aleksandra Szucha, rozbroił bez walki i strat własnych szwadron niemieckich „Huzarów Śmierci” w Rożkach pod Mordami. 6 lutego 1919, działając wspólnie z innymi pułkami, zdobył twierdzę Brześć, a 8 lutego węzeł kolejowy w Żabince. 10 lutego pod Kobryniem wziął do niewoli sztab korpusu atamana Semena Petlury. 17 lutego ułani szarżowali na pułk bolszewicki pod Antopolem. Szwadron maszerował dalej przez Pińsk, Dawidgródek i Łunieniec.
30 stycznia 5 szwadron stoczył potyczkę z Czechami pod Lipowcem o most na Wiśle. 27 lutego, jako pierwszy z oddziałów polskich wkroczył do Cieszyna. W marcu reorganizował się w Kaliszu, by następnie ruszyć na front galicyjski i m.in. wziąć udział w obronie Bełza.
l szwadron walczył na trasie od Chełma do Kowla. Wchodził w skład Grupy gen. Edwarda Śmigłego-Rydza. Uczestniczył w zajmowaniu Hołub i stacji kolejowej Maniewicze. W czerwcu pod Zamościem dołączył do pułku i został zreorganizowany.
W kwietniu 1919 walki rozpoczęły 2, 3 i 5 szwadron. Walczyły z Ukraińcami w rejonie Rawy Ruskiej, a od czerwca na Polesiu, gdzie biły się na terenach między Styrem i Stochódem; nacierały też na Sarny.
5 maja pułk zajął Żółkiew. Walcząc nadal w niepełnym składzie, atakował Brody, a w wypadzie na Radziwiłłów zdobył nieprzyjacielski pociąg pancerny. W trakcie działań dokonywano szeregu zmian organizacyjnych, a także korekt w numeracji szwadronów. W końcu lipca 1919 trzy szwadrony skoncentrowały się w rejonie Zbaraża, a w sierpniu pułk rozpoczął walki Wołyniu. zdobyto Lachowice i Zasław. W listopadzie – już z 4 szwadronem i nowo sformowanym szwadronem technicznym – dotarł do Antonin w miejsce formowania pułku w 1917. Zimą pododdziały pułku pełniły służbę patrolową nad Słuczą na odcinku Ostropol – Lubar. Wiosną 1920 sformowano kolejny pododdział – szwadron karabinów maszynowych.
25 kwietnia pułk, w składzie 3 Brygady Jazdy, przeprawił się za Słucz i uderzył na Koristyszewo. Na początku czerwca zdobył jeszcze Chwastów i Morozówkę. Od 5 czerwca pułk prowadził działania opóźniające, walcząc z kawalerią Semena Budionnego. Wycofywał się po osi: Oziema, Zwiahl, Równe. Nad Styrem w Beresteczku pozostał, podporządkowany 15 DP, szwadron detaszowany porucznika Kazimierza Halickiego. Walczył on potem m.in. pod Zambrowem, Łomżą i Kolnem. Pułk w okolicach Hrubieszowa uzupełnił stany i zreorganizował pododdziały. Uderzał jeszcze 1 lipca na Annopol, oraz przebijał się z okrążenia pod wsią Nowy Dwór. Z początkiem sierpnia 1920 2 p.uł. walczył w składzie 8 Brygady Jazdy przeciw 3 Korpusowi Kawalerii Armii Czerwonej pod Ostrołęką i wycofał się do Nowego Miasta.
13 sierpnia rozpoczął działania ofensywne i rozbił pod Milewem bolszewicki 20 pułk strzelców. 15 sierpnia wkroczył zwycięsko do Ciechanowa, a następnie kontynuował pościg za piechotą, wyprowadzając szarżę pod Kraszewem, oraz ścigał uchodzące w kierunku Prus Wschodnich oddziały Korpusu Kawalerii Gaja.
1 września transportem kolejowym przegrupowano pułk spod Mławy pod Chełm. Tam dołączył do pułku detaszowany szwadron porucznika Kazimierza Halickiego, będący w podporządkowaniu 15 DP. Ułani weszli w skład 2 Dywizji Jazdy. Prowadzono pościg za Armią Konną Budionnego po trasie Koniuchy-Żuków. 17 września zdobyto Klewań, Równe zajęto bez walki i prowadzono nadal pościg w kierunku na Korzec. 1 października pułk wykonał wypad za Słucz, szarżując pod Iwanówką i Romanówką. Szwadrony brały też udział w zagonie na Korosteń, odnosząc m.in. zwycięstwo pod Żłobiczem. 12 października, w trakcie odchodzenia na linię Słuczy pułk działając pod Krasnogórką i Rudnią Baranowską wymusił kapitulację bolszewickiej 7 DP.
W grudniu „biali ułani” opuścili tereny nadgraniczne i stanęli pod Włodzimierzem Wołyńskim. Na Wołyniu powstała osada wojskowa ułanów grochowskich. W marcu 1921 pułk zajął kwatery pod Włodawą, a w maju witano go w Suwałkach, które to na 17 lat stały się jego garnizonem. Obsada personalna pułku w 1920StanowiskoStopień, imię i nazwiskoDowódca pułkumjr Wincenty JasiewiczAdiutantrtm. Mieczysław KudelskiLekarz wet.ppor. lek. wet. Edmund PatrynDowódca I dywizjonurtm. Eugeniusz JasiewiczDowódca II dywizjonumjr Witold CiechomskiDowódca 1 szwadronurtm. Tadeusz BylińskiDowódca plutonuppor. Jan SławińskiDowódca plutonukpr. Władysław SienkiewiczDowódca plutonukpr. Leon TomaDowódca 2 szwadronupor. Bronisław Lechowski (ranny 12 X)Dowódca plutonuppor. JakubowskiDowódca plutonupchor. Leon WawrzynowiczDowódca 3 szwadronurtm. Kazimierz Halickipor. Witold Gierulewiczwz ppor. Jerzy BułhakDowódca plutonuppor. Kazimierz RzewuskiDowódca plutonuppor. Roman ŁabęckiDowódca plutonupchor. Franciszek ChudzyńskiDowódca plutonupchor. ZaorskiDowódca 4 szwadronurtm. Kazimierz ŻelisławskiDowódca plutonuppor. Tadeusz de ThunDowódca plutonupchor./ppor. Marcin FrejmanDowódca plutonuplut. Jerzy JasiewiczDowódca szwadronu kmrtm. Wojciech Siemaszko († 12 X)wz ppor. Tadeusz BiełkowskiDowódca plutonu (oficer informacyjny)ppor. ŁączkowskiDowódca szwadronu technicznegopor. Witold GierulewiczDowódca plutonupchor. Kazimierz SzoslandOficer pułkuppor. Józef JabłońskiOficer pułkupchor. Jerzy Mielżyński
40x40px|left Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Wojskowego Virtuti Militari za wojnę 1918–1920ppor. Antoni Bułhakrtm. Tadeusz Bylińskiplut. Jan Cichawamjr Witold Ciechomskippor. Edward Ciszewskipchor. Franciszek Chudzyńskipor. Leon Dzierdziejewskippor. Marcin Freymanplut. Romuald Ganowiczplut. Leonard Gawrychpor. Witold Gierulewiczkpr. Józef Graczykwchm. Jan Grotrtm. Kazimierz Halickiplut. Józef Haraszst. uł. Adam Jałochamjr Wincenty Jasiewiczrtm. Eugeniusz Jasiewiczplut. Jerzy Jasiewiczkpr. Franciszek Kadziszewskikpr. Apolinary Karasińskikpr. Bronisław Konopkakpr. Leonard Krożekpr. Franciszek Kubełrtm. Mieczysław Kudelskist. uł. Wacław Kupińskist. uł. Michał Kowalikpor. Bronisław Lechowskipor. Roman Łabęckiwchm. Jerzy Marcinkiewiczst. uł. Stanisław Marczukppłk Władysław Mosiewiczplut. Józef Olczakpor. Janusz Ossowskikpr. Mieczysław Pawłowskiplut. Józef Pomietkost. uł. Izydor Potapowiczplut. Henryk Polkowskikpr. Henryk Reinekeppor. Wojciech Siemaszkokpr. Władysław Sienkiewiczppłk Eugeniusz Ślaskippor. Jan Adam Sławiński nr 284kpr. Jan Strzałkowskipłk Stefan Suszyńskipor. Czesław Święcickikpr. Aleksander Szuchppor. Tadeusz de Thunkpr. Leon Tomaplut. Jan Tuszyńskist. uł. Wacław Twardowskipchor. Jan Wallah-Daszkiewiczpłk Mikołaj Waraksiewiczpchor. Leon Wawrzynowiczuł. Piotr Wojsławakpr. Władysław Wujekkpr. Stanisław Zasadaplut. Stanisław Zielińskiwchm. Feliks Żochowskikpr. Polikarp Żochowskirtm. Kazimierz Żelisławski
Ponadto 58 oficerów, 134 podoficerów oraz 191 starszych ułanów i ułanów zostało odznaczonych Krzyżem Walecznych.
Pułk w okresie pokoju 200px|left thumb|15-lecie 2 puł – defilada z byłymi dowódcami na czele. Od lewej: gen. Stanisław Grzmot-Skotnicki, gen. Stefan Suszyński, płk Wincenty Jasiewicz thumb|Wręczenie honorowej odznaki pułkowej prezydentowi RP Ignacemu Mościckiemu przez delegację 2 p.uł. na Zamku Królewskim. Widoczni m.in. płk Jan Głogowski (1. z lewej), ppłk Józef Smoleński (2. z prawej), ppłk Gierulewicz (2. z lewej), por. Pawełczak (z prawej). mały|239x239px|Żołnierze 2 pułku ułanów