Biskupice Oławskie

Biskupice Oławskie (niem. Bischwitz) – wieś w Polsce, położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie Jelcz-Laskowice.

+Integralne części wsi Biskupice Oławskie, do 2023 r. SIMC Nazwa Rodzaj 0874532 Celina przysiółek

Informacje ogólne Wieś położona 18 kilometrów od Oławy. Najdalej wysunięta na wschód wieś gminy Jelcz-Laskowice, położona przy granicy województwa dolnośląskiego i opolskiego, o charakterze mieszkalno-usługowymStrategia rozwoju Miasta i Gminy..., s. 37.

Przez wieś przebiega droga wojewódzka nr 396, a na terenie wsi znajduje się od 1909 r. stacja kolejowa Biskupice Oławskie, znajdująca się na trasie linii kolejowej nr 277 łączącej Wrocław z Opolem przez Jelcz-Laskowice.

Podział administracyjny W okresie pruskim wieś należała do gminy z siedzibą w Minkowicach Oławskich (Minken), tam też znajdował się urząd stanu cywilnego właściwy wsi. Od 1816 r. wieś należała do powiatu oławskiego rejencji wrocławskiej pruskiej prowincji Śląsk, a od 1919 r. do wyodrębnionej prowincji Dolny Śląsk.

Po ustanowieniu administracji polskiej na Dolnym Śląsku w latach 1945–1954 wieś wchodziła w skład gminy BystrzycaWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa. W latach 1954–1972 wieś należała do gromady Minkowice OławskieUchwała Nr 24/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu oławskiego; w ramach Zarządzenia nr 13 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 1954 r., Nr. 9, Poz. 71). Od 1973 r. wieś należy do gminy Jelcz-Laskowice (do 1987 r. zwanej gminą Laskowice Oławskie)Uchwała Nr XIX/109/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 1972 r., Nr 8, Poz. 165). Do 1975 r. wieś należała do powiatu oławskiego województwa wrocławskiegoWykaz miast, osiedli i gromad: stan z dn. 1 I 1971 r., Cz. 1. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny – Biuro Spisów, 1971.. W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do pomniejszonego terytorialnie województwa wrocławskiego, a w latach 1990–1998 podlegała urzędowi rejonowemu w Oławie.

Historia Wieś powstała w XIII w. w układzie owalnicy. Założona ok. 1245 r. jako Celcisco lub Celche, otrzymała lokację na prawie niemieckim od biskupa wrocławskiego Tomasza I. Pierwotną nazwę Celche lub Celisse nosiła do ok. 1471 r., a od ok 1305 r. była nazywana Biscopitz (od łac. episcopus – biskup). W 1561 r. wieś należała do książąt oławskich. W 1604 r. wieś miała powierzchnię 23 łanów czynszowych i 2 wolnych łanów. Od 1783 r. wieś jest wspomniana jako własność pruskiego urzędu królewskiego w Oławie, a od 1783 r. we wsi jest wspomniana szkoła ewangelicka, która w 1830 r. miała jednego nauczyciela. W 1830 r. majątek we wsi posiadał ród Krakauer. Od 1909 r. we wsi znajdowała się stacja kolejowa. lewo|mały|Pomnik upamiętniający mieszkańców Biskupic Oławskich poległych w czasie I wojny światowej Po ustanowieniu administracji polskiej na Dolnym Śląsku od czerwca 1945 r. na terenie wsi zaczęli się osiedlać polscy osadnicy z terenów przedwojennego województwa tarnopolskiego i lwowskiego. Największa grupa polskich osadników (ok. 180 osób) pochodziła z Wicynia. W 1945 r. we wsi powstała szkoła podstawowa oraz jednostka ochotniczej straży pożarnej. W 1957 r. we wsi powstał kościół, poświęcony 15 grudnia 1957 r. przez arcybiskupa-rezydenta wrocławskiego Bolesława Kominka.

Nazewnictwo W ciągu swojego istnienia Biskupice Oławskie nosiły następujące nazwy: 1245 r.: Celche 1265 r.: Celcisco, Celsisce lub Celche 1268 r.: Czelasse 1305 r.: Biscopitz lub Stelsiche 1471 r.: Byscupitz, Byschkowitz lub Celisse 1783 r.: Bischkowiz lub Bischwiz 1819, 1830 i 1845 r.: Bischwitz lub Bischwitz über der Oder albo Bischwitz jenseits der Oder do 1945 r. Bischwitz (niemiecka nazwa wsi) do 1946 r. Biskupice (polska nazwa wsi, nadana po ustanowieniu administracji polskiejObwieszczenie Pełnomocnika Rządu R.P. na okręg administracyjny Dolnego Śląska z 16.6.1945. Biuletyn nr 1 – przywracający brzmienie historycznych nazw polskich miejscowości Dolnego Śląska, wspomniana w tomie I „Słownika geograficznego Królestwa Polskiego” z 1880 r.) od 1946 r. Biskupice Oławskie (obecnie obowiązująca nazwa wsi)

Obecną nazwę wsi zatwierdzono administracyjnie 12 listopada 1946Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości ().

Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku, wydanym we Wrocławiu w 1888 r., zaliczał niemiecką nazwę wsi „Bischwitz” do grupy nazw wsi wywodzących się od ich funkcji albo budynków rządowych lub publicznych w nim się znajdujących. Adamy wymieniał starosłowiańską nazwę wsi „Biskupice” oraz znaczenie nazwy wsi w języku niemieckim jako „Bischofsdorf”.

Gospodarka W 1819 r. we wsi znajdowała się karczma i kuźnia. W 1830 r. we wsi znajdowało się królewskie podleśnictwo (königliche Unterforsterei), wspomniane także w 1845 r. W połowie XIX w. we wsi znajdowało się 20 zakładów rzemieślniczych i tkalni. W 1845 r. we wsi odnotowano uprawę lnu i działalność pszczelarską. W 1885 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 813 ha, z czego pola uprawne stanowiły 627 ha, łąki 136 ha, a lasy 11 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 13,32 marek niemieckich za hektar pola, 10,57 marek za hektar łąki i 2,35 marek za hektar lasu. W 1931 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 796,5 ha, a dochód netto z podatku gruntowego wynosił 12,07 reichsmarek za hektar. Od 1909 r. we wsi znajdowała się stacja kolejowa.

Teraźniejszość mały|Budynek stacji kolejowej w Biskupicach Oławskich We wsi znajduje się remiza Ochotniczej Straży Pożarnej w Biskupicach Oławskich, nie będąca jednak częścią Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego.

We wsi znajduje się kościół Najświętszej Maryi Panny Królowej Aniołów, będący kościołem filialnym rzymskokatolickiej parafii św. Jana Nepomucena w Minkowicach Oławskich, należącej do dekanatu Jelcz-Laskowice archidiecezji wrocławskiej. We wsi znajduje się też cmentarz parafialnyMinkowice Oławskie, dekanat Jelcz-Laskowice, archidiecezja wrocławska (dostęp 2026-08-16). Kościół we wsi powstał w 1957 r.

We wsi odbywa się, co roku w drugą niedzielę czerwca, przegląd zespołów ludowych i targi produktów lokalnych „Biskupicki Złoty Kłos”.

We wsi znajduje się pomnik upamiętniający mieszkańców wsi, którzy zginęli lub zaginęli w czasie I wojny światowej. W 2023 r. odsłonięto pomnik z czterema zebranymi tablicami pamiątkowymi we wsi.

Zabytki Według wykazu zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu na terenie wsi znajdują się następujące zabytki: historyczny układ ruralistyczny wsi na ul. Bolesława Chrobrego: cmentarz wiejski z dzwonnicą domy mieszkalne nr 3, 5, 6, 10, 15, 16, 17, 28 domy mieszkalno-gospodarcze nr 9, 11, 13, 14 dom mieszkalny nr 12 z budynkiem gospodarczym na ul. Głównej: domy mieszkalne nr 2, 3, 9, 12, 14, 16, 17, 21, 22, 29, 48 domy mieszkalno-gospodarcze nr 4, 5, 7 domy mieszkalne nr 6, 24 z budynkami gospodarczymi zespół mieszkalno-gospodarczy nr 10, składający się z domu mieszkalnego, domu mieszkalno-gospodarczego, budynku gospodarczego i ogrodzenia na ul. Kolejowej: dom mieszkalny nr 1 zespół zabudowy stacji kolejowej, składający się z budynku stacji, nastawni, magazynu, budynku WC oraz dwóch domów mieszkalnych. na ul. Kościelnej: domy mieszkalne nr 1, 4, 6, 7 dom mieszkalno-gospodarczy nr 2 domy mieszkalne nr 10, 14, 15 na ul. Polnej

Demografia W 1783 r. we wsi mieszkało 259 osób. W 1819 r. w Biskupicach Oławskich mieszkało 391 osób, w 1830 r. 388 osób, w 1845 r. 574 osoby, w 1871 r. 770 osób, w 1885 r. 735 osób, a w 1895 r. 659 osób. W 1905 r. wieś zamieszkiwało 596 osób, w 1925 r. 697 osób, w 1935 r. 660 osób, a w 1939 r. 652 osoby. W marcu 2011 r. wieś miała 339 mieszkańcówGUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r..

W 1925 r. na 697 mieszkańców wsi 315 było mężczyznami, a 382 kobietami. We wsi mieszkało 603 ewangelików i 45 katolików. Ewangelicy należeli do zboru w Minkowicach Oławskich (Minken), natomiast katolicy należeli do parafii w Miłoszycach (Meleschwitz, później Fünfteichen), a do ok. 1830 r. do parafii w Minkowicach Oławskich.

Przypisy Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części () Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 grudnia 2023 r. w sprawie ustalenia, zmiany i zniesienia urzędowych nazw i rodzajów niektórych miejscowości oraz obiektów fizjograficznych. () GUS. Rejestr TERYT

Bibliografia Efficon Sp. z o.o., Urząd Miasta i Gminy Jelcz-Laskowice, Strategia rozwoju Miasta i Gminy Jelcz-Laskowice na lata 2026–2035 (dostęp 2026-08-16) Konrad Wutke, Über Bischwitz jenseits der Oder, „Zeitschrift des Vereins für Geschichte und Altertum Schlesiens”, t. 32, 1898, s. 369–373 May, Plan einer bäuerlichen Siedlung aus dem Anfang des 19. Jahrhunderts, mit Karte, „Schlesisches Heim”, nr. 2 (1921), s. 71–73 Hermann Kionka, Chronik der Familie Kionka aus Bischwitz über der Oder, Kreis Ohlau in Schlesien, Breslau 1927–1929 Hermann Bürger, Unser Bischwitz im Kreise Ohlau, „Heimatblatt Strehlen/Ohlau”, nr. 11/1954, s. 7–8; nr. 12/1954, s. 19; nr. 1/1955, s. 14 i nr. 2/1955, s. 19 Hermann Bürger, Bürger aus Minken, Steindorf, Bischwitz und Bergel, Kr. Ohlau, sowie in Hamburg, „Archiv ostdeutscher Familienforscher”, t. 1, nr. 17 (1956), s. 166–168 Hermann Bürger, Auszüge aus der Chronik der Familie Bürger in Bischwitz, Kr. Ohlau, „Heimatblatt Strehlen/Ohlau”, nr. 5/1958, s. 12 i nr. 6/1958, s. 16 Hermann Bürger, Auszüge aus der Chronik der Familie Kionka in Bischwitz, Kr. Ohlau, „Heimatblatt Strehlen/Ohlau”, nr. 10/1958, s. 6 Hermann Bürger, Flurnamen des Kreises Ohlau: Bischwitz, „Heimatblatt Strehlen/Ohlau”, nr. 10/1959, s. 17 Karl Eistert, Zur frühesten Geschichte von Bischwitz über der Oder, „Heimatblatt Strehlen/Ohlau”, nr. 12/1962, s. 30 Beschreibung des Ohlauschen Kreises: Laskowitz, Minken, Ottag, Paperwitz, Peisterwitz, Quallwitz, Rodeland, Steindorf, Trattaschine, Zelline, „Heimatblatt Strehlen/Ohlau”, nr. 3/1995, s. 5 Walter Görlitz, Urlaub Februar 1944, „Heimatblatt Strehlen/Ohlau”, nr. 2/1996, s. 24 Gemeindeliste Bischwitz, „Heimatblatt Strehlen/Ohlau”, nr. 2/1997, s. 22; nr. 3/1997, s. 22; nr. 4/1922, s. 22; nr. 5/1997, s. 23; nr. 6/1997, s. 19; nr. 7/1997, s. 20; nr. 8/1997, s. 22; nr. 9/1997, s. 28; nr. 10/1997, s. 24; nr. 11/1997, s. 24; nr. 1/1998, s. 20 i nr. 2/1998, s. 18 Klara Glaser, Liebe Bischwitzer Leser des Heimatblattes!, „Heimatblatt Strehlen/Ohlau”, nr. 9/1999, s. 19 Walter Görlitz, Raubmord in Bischwitz, „Heimatblatt Strehlen/Ohlau”, nr. 3/2000, s. 17 Heinz Quester, Ortslexikon des Kreises Ohlau/Schlesien, Alfter 2007, s. 32 Elfriede Reck, Flucht 1945 der Elfriede Reck, geb. Zirpel (Erinnerungen), „Heimatblatt Strehlen/Ohlau”, nr. 2/2007, s. 14 Bürger, Klima, „Heimatblatt Strehlen/Ohlau”, nr. 4/2007, s. 15 Herta Siegmann, In wieviel Not hat nicht der gnädige Gott über dir Flügel gebreitet, „Heimatblatt Strehlen/Ohlau”, nr. 2/2008, s. 17 Ella Rink, Läden, Gaststätten und Handwerk in Bischwitz zu meiner Kindheit bis 1945, „Heimatblatt Strehlen/Ohlau”, nr. 9/2009, s. 24; nr. 10/2009, s. 18; nr. 11/2009, s. 23 i nr. 1/2010, s. 13

Linki zewnętrzne

https://klauskunze.com/ohlau/orte/bischwitz.htm (dostęp 2026-06-18)