Erthesina fullo – gatunek pluskwiaka różnoskrzydłego z rodziny tarczówkowatych (Pentatomidae).

Opis Imagines osiągają długość 16-23 mm, z czego samice są zazwyczaj nieco większe od samców. Ubarwienie czarne. Pośrodku ciała, od głowy do końca przedplecza, ciągnie się prosta, żółta linia. Sama głowa dość podłużna, zwęża się ku końcowi. Czułka pięcioczłonowe, czarne, z czego podstawa piątego członu bladożółta. Na przedpleczu, tarczce i półpokrywach rozproszone żółte plamki. Zakrywka czarna. Connexivum czarno-żółte. Odnóża z żółtymi obrączkami na goleniach; od spodu uda o barwie kremowejQianqian Mi, et al., Biology, Ecology, and Management of Erthesina fullo (Hemiptera: Pentatomidae): A Review, Insects 11 (6), s. 1-18, 2020.Yellow spotted stink bug - Erthesina fullo (Thunberg, 1783) [online], Manaaki Whenua – Landcare Research [dostęp 2025-09-28].

Młode nimfy posiadają okrągłe ciała w czarno-białe pasy; pośrodku ciała charakterystyczny, jasnoczerwony wzór. Starsze larwy przybierają brązowawe bądź czarne ubarwienie z żółtą obwódką. Ciało porośnięte jest białymi włoskami. Na środku przedplecza widoczna żółta linia, a obok niej obecne są czerwone plamy. mały|Nimfa przed przeobrażeniem

Biologia lewo|mały|Młode nimfy świeżo po wykluciu Pluskwiaki te żyją przeważnie w obrębie drzew w lasach, gajach, parkach czy sadach owocowych. Są polifagiczne; zarówno imagines, jak i nimfy żerują na liściach, młodych pędach, kwiatach oraz owocach szeregu różnych gatunków krzewów i drzew, w tym m.in. na śliwach (Prunus L.), jabłoniach (Malus Mill.), kiwi (Actinidia chinensis Planch.), hebanowcach (Diospyros ebenum J.Koenig ex Retz.), granacie (Punica granatum L.), robinii akacjowej (Robinia pseudoacacia L.), sosnach (Pinus L.) czy głożynie pospolitej (Ziziphus jujuba Mill.). Obserwowane od wiosny do jesieni, z apogeum pojawu w październiku, kiedy to pluskwiaki intensywnie szukają miejsc do przezimowania. W zależności od panujących na danym obszarze warunków środowiskowych mogą występować populacje o jednej lub kilku generacjach rocznie. Samice składają jaja zazwyczaj od kwietnia do czerwca, pod spodem liści rośliny żywicielskiej, w małych kupkach liczących najczęściej po 12 sztuk. Pierwsze nimfy wykluwają się w połowie maja. Przez pierwsze 5-10 godzin po wykluciu kurczowo trzymają się grupką złoża opuszczonych wcześniej jaj. Larwy żyją zbiorowo, aż do trzeciej wylinki, po której rozpraszają się. Do przeobrażenia dochodzi po piątej wylince, zazwyczaj w połowie sierpnia. Wraz z nadejściem jesieni imagines poszukują kryjówek na zimę, odnajdując je zazwyczaj pod korą, opadłym listowiem, w dziuplach bądź wewnątrz pomieszczeń gospodarczych. Często pluskwiaki zimują wspólnie, w grupach liczących dziesiątki osobników. mały|In copula

Znanymi parazytoidami jaj pluskwiaków w Chinach są błonkówki z rodzaju Aprostocetus i Telenomus oraz z gatunku Trissolcus japonicus i Anastatus fulloi.

Występowanie Rdzenny zasięg występowania E. fullo obejmuje tereny Azji Wschodniej. Szeroko rozprzestrzeniona jest na południowym wschodzie Chin, na Tajwanie. Obecna także na Półwyspie Indochińskim oraz w Indonezji. Pluskwiaki miały przybyć do Japonii na początku XIX stulecia, pierwotnie opanowując jedynie wyspę Kiusiu. Od początku XXI wieku sukcesywnie rozszerzają swój zasięg dalej na północ krajuKonstantina Zografou, et al., Erthesina fullo (Thunberg, 1783) - first record of this invasive species in Greece (Hemiptera: Pentatomidae), Heteroptera Poloniae – Acta Faunistica 18, s. 39–41, 2024.Erthesina fullo [online], iNaturalist [dostęp 2025-09-28].

Gatunek zawleczony do Europy. Po raz pierwszy stwierdzony w Albanii w 2017 roku w portowym mieście Durrës; od tego czasu utrzymuje się tam stała populacja tych pluskwiaków, które zdążyły rozprzestrzenić się także w pobliskiej stolicy kraju, TiranieRoland Lupoli et al., Confirmation of Erthesina fullo (Thunberg, 1783) (Hemiptera: Pentatomidae) in Albania and its host plants, Heteroptera Poloniae – Acta Faunistica 15, s. 101–102, 2021.. Poza tym, owady od 2024 roku obserwowane są również w okolicach greckiego miasta Patras.

Obecność E. fullo w Ameryce Południowej odnotowano w 2020 roku w nadmorskim Santos w brazylijskim stanie São Paulo, gdzie utrzymuje stałą populacjęRicardo Brugnera, et al., Occurrence of the Yellow‑Spotted Stink Bug Erthesina fullo (Thunberg) (Hemiptera: Pentatomidae) in Brazil, a Polyphagous Species from Asia, Neotropical Entomology 51, s. 325–329, 2021. Nie poszerzył jeszcze swojego zasięgu na kontynencie poza ten obszar (stan na 2025 rok)Erthesina fullo [online], iNaturalist [dostęp 2025-09-28].

Gatunek bywa sporadycznie obserwowany także w Nowej Zelandii, jednak nie zdołał tam jeszcze utrzymać stałej populacji.

Przewiduje się rychłą ekspansję E. fullo w regionach subtropikalnych i tropikalnych, w tym w basenie Morza Śródziemnego, pozostałych częściach Ameryki Południowej czy na południu Nearktyki. Z biegiem czasu można spodziewać się także rozprzestrzenienia owadów na obszarach o klimacie umiarkowanym, na przykład na wschodnim wybrzeżu Ameryki Północnej czy w reszcie Europy, podobnie jak było w przypadku blisko spokrewnionej tarczówki marmurkowatej (Halyomorpha halys), gatunku o bardzo zbliżonych wymaganiach środowiskowychRenata Cordeiro Santos, et al., Predicting suitable areas for the invasive species Erthesina fullo (Hemiptera: Pentatomidae), Crop Protection 172, s. 1-6, 2023.Gengping Zhu, et al., Estimating the potential distribution of yellow spotted stink bug (Erthesina fullo) using ecological niche models, Entomological Science 26, s. 1-8, 2023. .

Erthesina fullo a działalność człowieka Owady przedostały się do Europy i Ameryki Południowej przypadkowo, najpewniej wraz z transportem towarów z ChRL, na których szukały schronienia bądź złożone zostały ich jaja. Plastyczność diety E. fullo, jak i przyjazne warunki środowiskowe na obszarach inwazyjnych umożliwiły pluskwiakowi szybką aklimatyzację w skolonizowanych miejscach.

E. fullo uważa się za szkodnika plantacji drzew i krzewów owocowych. W prowincjach Hebei i Anhui wyrządza poważne szkody w sadach gruszkowych, zaś w prowincji Shaanxi uznawana jest za zagrożenie dla hodowli kiwi. Żerowanie pluskwiaków prowadzi do wybarwiania bądź usychania liści, a także do uszkodzeń na owocach, redukując jakość i ilość plonów.

Przypisy

Kategoria:Tarczówkowate Kategoria:Pluskwiaki Azji Kategoria:Pluskwiaki Europy Kategoria:Pluskwiaki Ameryki Południowej Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1783 roku Kategoria:Inwazyjne gatunki owadów