Francis Rogallo (ur. 27 stycznia 1912 w Sanger, zm. 1 września 2009 w Kitty Hawk) – amerykański inżynier aeronautyczny i wynalazca polskiego pochodzenia, współtwórca elastycznego skrzydła znanego jako skrzydło Rogallo, protoplasta nowoczesnych lotni i paralotni; wieloletni pracownik NACA/NASA.
Życiorys Był synem polskiego emigranta, Mateusza Rogali. Ukończył aeronautykę na Uniwersytecie Stanforda w 1935 roku, a od 1936 r. pracował jako inżynier w tunelach aerodynamicznych National Advisory Committee for Aeronautics (NACA), poprzedniczki NASA. W 1948 r. wraz z żoną Gertrude opracował elastyczne skrzydło‑kajt; pierwsze prototypy szyto z materiału zasłonowego, a następnie spopularyzowano wersję zabawkową Flexi‑Kite z tworzywa Mylar.
Po starcie Sputnika w 1957 r. koncepcją Rogalla zainteresowała się NASA jako potencjalnym systemem lądowania kapsuł; małżonkowie udzielili rządowi USA bezpłatnej licencji patentowej. Na początku lat 60. prowadzono intensywne prace nad tzw. paragliderem dla programu Gemini oraz testowano demonstratory Paresev; ostatecznie zdecydowano o pozostaniu przy klasycznych spadochronach, a Rogallo, rozczarowany, odszedł na wcześniejszą emeryturę.
Wynalazek i jego wpływ Skrzydło Rogallo (ang. *flexible wing*, *parawing*) to nieusztywnione aerodynamicznie skrzydło, które pod naporem powietrza przyjmuje kształt nośny, umożliwiając przenoszenie ładunków i lot w konfiguracji lotniowej. Choć wynalazek nie został użyty w programie kosmicznym zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, szybko znalazł zastosowanie w sporcie, stając się fundamentem rozwoju lotniarstwa i paralotniarstwa w latach 60. i 70.
W Polsce pierwsze informacje o wynalazku pojawiły się w latach 60., a pod koniec dekady podjęto pierwsze próby konstruowania miękkopłatów. W latach 70. lotniarstwo zyskało w kraju na popularności dzięki pionierskim lotom m.in. Jerzego Lutkowskiego i Jana Mirańskiego. Równolegle w Instytucie Lotnictwa prowadzono badania teoretyczne nad skrzydłami sprężystymi pod kierunkiem doc. Jerzego Wolfa.
Rodzina i śmierć W 1939 r. poślubił Gertrude Sugden, nauczycielkę i współwynalazczynię elastycznego skrzydła; mieli czworo dzieci. Gertrude zmarła 28 stycznia 2008 r., a Francis 1 września 2009 r. w swoim domu w Southern Shores (w pobliżu Kitty Hawk).
Dziedzictwo Rogallo jest określany mianem ojca współczesnego lotniarstwa; jego elastyczne skrzydło wpłynęło także na paralotniarstwo, loty ultralekkie i sporty latawcowe. Dziedzictwo jego prac dokumentują instytucje Smithsonian oraz organizacje branżowe związane z lotniarstwem na całym świecie.
Przypisy
Kategoria:Amerykańscy konstruktorzy lotniczy Kategoria:Amerykańscy wynalazcy Kategoria:Amerykanie pochodzenia polskiego Kategoria:Sporty lotnicze Kategoria:Urodzeni w 1912 Kategoria:Zmarli w 2009