mały|Widok dworku w marcu 2021. Zabytkowy dom jednorodzinny na warszawskiej Ochocie, wybudowany około 1925 roku na terenie dawnego gospodarstwa ogrodniczego Janków, zlokalizowany w pobliżu południowej granicy dzielnicy Ochota, w obrębie osiedla Rakowiec, po zachodniej stronie ulicy Żwirki i Wigury, nieopodal linii kolejowej Warszawa-Radom (przystanek Warszawa Żwirki i Wigury).

Historia Historia obiektu związana jest z postacią Edmunda Jankowskiego‑Adelsberga, sadownika, profesora Szkoły Gospodarstwa Wiejskiego, redaktora “Ogrodnika Polskiego”, dyrektora Ogrodu Pomologicznego. W ewidencji zabytków m.st. Warszawy figuruje pod nazwami „Dworek Artura Stefańskiego” i „Dworek Edmunda Jankowskiego”.

Jego pierwotny właściciel, Edmund Jankowski-Adelsberg (1849-1938) nabył grunt na Rakowcu w 1879 roku, aby utworzyć tam gospodarstwo, które nazwał “Janków”Jankowski Edmund. Wspomnienia ogrodnika, oprac. Aniela Szwejcerowa i Andrzej Brachfogel, Warszawa 1972.. W gospodarstwie tym działały szkółki będącej częścią stworzonej przez niego średniej szkoły ogrodniczej i prowadzona była produkcja nasion. Nazwa gospodarstwa upamiętniona została w nazwie pobliskiej ulicy Jankowskiej.

W latach 20. XX wieku właściel rozpoczął parcelację swoich gruntów i wybudował około 1925 roku dom dla swojej rodziny w otoczeniu sadów utworzonego przez siebie gospodarstwa, w pobliżu drogi, która prowadziła w kierunku południowym do wsi Okęcie, a północnym - w stronę centrum Warszawy.

Budynek swoją formą nawiązywał do polskiego dworu szlacheckiego. Dom pierwotnie dwukondygnacyjny (później jednokondygnacyjny z użytkowym poddaszem), posiadający fasadę z trójkątnym szczytem, skierowany w stronę południową. W bezpośrednim sąsiedztwie domu rozpościerał się ogród, do którego wychodziło się przez przeszkloną werandę. Obecnie teren zajmują ogródki działkowe, a od strony południowej - wykop kolejowyKarta Ewidencyjna Zabytków Architektury i Budownictwa nr 1491, Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków w Warszawie..

W okresie powojennym budynek uległ pierwszemu pożarowi, w wyniku którego zniszczeniu uległa druga kondygnacja budynku. Przeprowadzone po pożarze prace remontowe, które miały na celu zabezpieczeniu budynku, wpłynęły na zmianę jego pierwotnego układu. Kolejny pożar miał miejsce 23 września 2025 roku - objął drewniany, kryty papą dach budynku, który wskutek działania ognia zawalił się do wnętrza.

Ochrona zabytków Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obszaru Rakowca wymienia willę podmiejską z ogrodem przy ulicy Żwirki i Wigury 25 jako obiekt podjęty ochroną, określając m.in. ochronę bryły budynku, proporcji stolarki okiennej i drzwiowej oraz otaczających ogrodów jako integralnej części zespołu. Plan zabrania nadbudowy, rozbudowy i przebudowy istniejących budynków oraz ogranicza prowadzenie wysokiej zabudowy w jego najbliższym otoczeniuUchwała Nr LVII/1710/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 18 czerwca 2009 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru Rakowca..

Budynek objęty jest ochroną konserwatorską i został wpisany do Gminnej Ewidencji Zabytków miasta stołecznego Warszawy (kod identyfikacyjny ID OCH05431, data włączenia 24 lipca 2012 roku)Gminna Ewidencja Zabytków m.st. Warszawy (wpis. Dworek Edmunda Jankowskiego, IDOCH05431, stan na 08.2016)..

W nowszych wykazach figuruje pod alternatywną nazwą dworku Artura Stefańskiego (warszawski ogrodnik, zmarły 5 stycznia 1939 roku)Gminna Ewidencja Zabytków m.st. Warszawy (wpis: Dworek Artura Stefańskiego, ID OCH05431; stan na 20.08.2025).Kurjer Warszawski. R. 119 (1939), nr 8 (nekrolog Artura Stefańskiego)..

Przypisy

Kategoria:Dworki Kategoria:Obiekty w Warszawie wpisane do gminnej ewidencji zabytków