thumb|Kropelki mleczka na ostrzach blaszek Włośnianka aksamitnotrzonowa (Hebeloma velutipes Bruchet) – gatunek grzybów należący do rodziny pierścieniakowatych (Strophariaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Hebeloma, Strophariaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go G. Bruchet w 1970 r. we Francji. Wskazał holotyp. Ma wiele synonimów. Niektóre z nich: Hebeloma angustifolium Romagn. 1983 Hebeloma bakeri Earle, 1902 Hebeloma bulbosum Romagn. 1983 Hebeloma tenuifolium Romagn. 1985 Hebelomina mediterranea A. Gennari 2002 Polska nazwa na podstawie rekomendacji Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów przy Polskim Towarzystwie Mykologicznym.
Morfologia Kapelusz O średnicy 20–60 mm, wypukły, wypukło-kopulasty, niehigrofaniczny. Skórka lepka, gładka, bez plam, prawie jednobarwna, bardzo bladożółta, bladołososiowa, z siwym nalotem (oprószona). Brzeg równy, podwinięty, ale nie zawinięty. Brak osłony. Blaszki Wąsko osadzone, zatokowate lub wykrojone, wąskie do szerokich, o średniej gęstości. Pełnych blaszek 50–75 plus blaszeczki. Początkowo są białe, następnie w kolorze kawy z mlekiem. Ostrza biało-kłaczkowate; na niektórych występują krople w kształcie koralików. Trzon Trzon o wysokości (25–)30–60 mm, grubości 7–15 mm, mocny, równy i zwężający się lub rozszerzony u podstawy do 20 mm, lekko zakrzywiony lub nie. Powierzchnia oprószona lub kłaczkowata w górnej połowie, w dolnej połowie wzdłużnie włóknista, lub prawie gładka. Miąższ Białawy, w kapeluszu gruby, w trzonie początkowo twardy, potem watowaty. Zapach rzodkiewkowy. Wysyp zarodników Ciemnobrązowy. Cechy mikroskopowe Zarodniki żółtobrązowe, migdałowate, z wyrostkiem wnęki, z małą gutulą, nieco szorstkie, umiarkowanie dekstrynoidalne, bez widocznego rozluźnienia perisporium, 10–12 × 6–7 µm, średnio 10,4 × 6,6 µm, Q = 1,57. Podstawki 26–32 × 7,5–9 µm, maczugowate, czterozarodnikowe. Cheilocystydy delikatnie maczugowate, cienkościenne, sporadycznie rozwidlone na wierzchołku, 55–80 µm × 7–12 µm na wierzchołku, 5–8 µm w środku, 4–7 µm u nasady. Pleurocystyd brak. Grubość skórki 80–200 µm, w skórce nieliczne strzępki z inkrustacją. Gatunki podobne Włośnianka aksamitnotrzonowa wykazuje charakterystyczne cechy sekcji Velutipes; brak osłony, obecność aksamitnego trzonu i dość silnie dekstrynoidalne zarodniki (reakcja może trwać chwilę), a także delikatnie maczugowate cheilocystydy. Wytwarza stosunkowo duże owocniki, jak dla rodzaju w strefie alpejskiej, ale ze względu na barwę i brak osłony, młode okazy mogły zostać błędnie rozpoznane jako Hebeloma alpinum lub włośnianka późnojesienna (Hebeloma hiemale), które są zazwyczaj mniejsze. Filogenetycznie H. velutipes nie jest z nimi blisko spokrewniona, natomiast jest spokrewniona z Hebeloma subconcolor, który jest mniejszy, ma mniej blaszek, szare ubarwienie i również występuje w strefie alpejskiej.
Występowanie i siedlisko Podano stanowiska na wszystkich kontynentach poza Antarktydą i Afryką. W Europie jest pospolity. Występuje na różnych wysokościach, także w strefie alpejskiej i w rejonach arktycznych. W strefie alpejskiej jest najczęściej występującą włośnianką. W Polsce podano wiele stanowisk, aktualne stanowiska podaje także internetowy atlas grzybów. Znajduje się w nim na liście gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną.
Naziemny grzyb mykoryzowy (ektomykoryzowy). Występuje pod wieloma gatunkami drzew liściastych i iglastych, w rejonach arktycznych i w górach w strefie alpejskiej występuje zazwyczaj w towarzystwie dębika ośmiopłatkowego (Dryas octopetala).
Przypisy
Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Pierścieniakowate