Willa przy ulicy Kutnowskiej 1-3 – kamienica we Wrocławiu, przy ulicy Kutnowskiej, położona jako jedyna po południowej stronie ulicy Kutowskiej (dawnej Landsbergerstrasse 1–3), w obrębie Parku Południowego; dom rodzinny niemieckiego przedsiębiorcy, filantropa i kolekcjonera Maxa Silberberga.
Budynek mieszkalny wpisany jest na listę Gminnej Ewidencji Zabytków miasta Wrocław jako część historycznego układu urbanistycznego osiedla Borek I wraz z Parkiem Południowym, zespołem szpitala przy ulicy R. Weigla i Parkiem Skowronim.
Historia kamienicy Budynek został wzniesiony w 1899 roku na zlecenie doktora Martina Chotzena, jako dom mieszkalny i sanatorium. Z tego względu projekt domu dzielił się na dwu dwukondygnacyjne części połączone ze sobą i nakryte wielopołaciowym dachem. Część mieszkalna znajdowała się we wschodniej części. Pomieszczenia w budynku zostały zaprojektowane wokół centralnego holu. Wejście do domu znajdowało się od strony północnej i połączone było z sienią przechodzącą w główną klatkę schodową, Z tej części można było dostać się do garderoby i ubikacji a od wschodniej strony do jadalni. Z jadalnią połączony był salon znajdujący się po południowej stronie; do niej można było dostać się również zewnętrzną werandą i zejść do ogrodu. Część mieszkalną z częścią sanatorium łączył korytarz z przylegającym do niego gabinetem lekarskim i poczekalnią. Na drugiej kondygnacji części mieszkalnej znajdowały się trzy sypialnie, pokój gościnny oraz łazienka a w suterenie kuchnia, pomieszczenia gospodarcze i składy.
Bryła budynku była rozczłonowana werandami i licznymi wielokątnymi dobudówkami w formie wież o różnej wysokości, przykrytych hełmami o różnym kształcie. Dominującym elementem architektonicznym była wieża głównej klatki schodowej w części sanatoryjnej zakończoną hełmem z iglicą. Elewację zdobiły elementy ozdobne wzorowane na architekturze średniowiecza, renesansu i baroku.
W 1919 roku willę zakupił Max Silberberg, niemiecki przedsiębiorca, właściciel bytomskiej fabryki wyrobów magnezytowych M. Weissenberg i kolekcjoner sztuki, pochodzenia żydowskiego. Jeszcze w tym samym roku nowy właściciel zlecił przebudowę domu i dostosowanie pomieszczeń sanatorium na potrzeby mieszkalne. Na projektantów wybrał firmę Richarda i Paula Ehrlichów, znanych już wówczas z takich projektów jak przebudowa kamienic w Rynku nr 50 na dom handlowy „Hünert”, kamienicy w Rynku nr 49 na dom handlowy „Trautner” Louisa Cohna, przebudowa wnętrza Synagogi Pod Białym Bocianem czy liczne przebudowy willi w tym własnej willi. W 1923 roku Silberberg zatrudnił wrocławskiego artystę Augusta Endella, który zaprojektował w stylu art deco jadalnię wraz z jej wyposażeniem: meblami, lampami i dywanami.
W willi, która miała 320 m2 powierzchni Silberberg prezentował swoje zbiory sztuki impresjonistów i ekspresjonistów głównie francuskich, niemieckich, austriackich artystów. Cała klatka schodowa była wykorzystywana jako galeria jego obrazów . W jadalni ustawione były witryny, a w ich wnętrzu prezentowano zabytki rzemiosła artystycznego. Jeden z pomieszczeń prze4znaczony był na bogatą w zbiory bibliotekę.
W 1935 roku właściciel posesji, z powodu represji stosowanych wobec Żydów, musiał opuścić wille. Budynek został siedzibą i domem dowódcy batalionu SS, a następnie dowódcy okręgu SD, SS-Sturmbannführer Ernsta Müllera, pracującego na rzecz służby bezpieczeństwa NSDAP.
Po 1945 roku Działania wojenne nieznacznie uszkodziły bryłę budynku. Zniszczone lub w wyniku remontu zostały usunięte wieżyczki i hełmy oraz uproszczono ozdobne elementy elewacji. W budynku, do 2004 roku znajdował się akademik „Vademecum”, wrocławskiej Akademii Medycznej. W 2008 roku budynek, już jako własność Wrocławskiego Medycznego Parku Naukowo-Technologicznego, został wyremontowany.
Przypisy
Bibliografia
Kutnowska