Wspólnota Baranka – katolicka wspólnota założona we Francji w 1981 roku przez małą siostrę Marie-Thierry Coqueray (dominikankę) oraz brata Jean-Claude'a Chupina (franciszkanina) w roli współzałożyciela. Duchowość Wspólnoty Baranka czerpie inspirację z duchowości zakonów żebraczych (dominikanów i franciszkanów) łącząc życie kontemplacyjne z charyzmatem żebraczym. W 1990 do małych sióstr Baranka dołączyła gałąź małych braci Baranka. Wspólnota Baranka (od strony formalnej) składa się z dwóch „publicznych stowarzyszeń wiernych in itinere”termin "in itinere" w prawie kanonicznym stosuje się w odniesieniu do nowych ruchów dążących do uzyskania statusu instytutu życia konsekrowanego lub stowarzyszenia apostolskiego. (Kanon 579 KPK) : Małych Sióstr Baranka oraz Małych Braci Baranka. Gałęzie żeńska i męska, choć oddzielone kanonicznie i administracyjnie, mają wspólną historię. Mali Bracia i Małe Siostry są obecni w 8 krajach Europy i Ameryki. Wspólnota pozostaje pod zwierzchnictwem biskupa Wiednia Josepha Grünwidla. Wspólnota liczy ok. 170 małych sióstr i 40 małych braci.
Historia rok 1968 Koniec Soboru Watykańskiego II (1965) oraz wydarzenia roku 1968 na Zachodzie Europy spowodowały duże zmiany w Kościele francuskim. Z jednej strony wezwanie soborowe do odnowy i powrotu do źródeł chrześcijaństwa, z drugiej zaś świat dotknięty rewolucją kulturową i obyczajową. Siostry ze Zgromadzenia św. Dominika CRSD (wśród nich również siostra Marie-Thierry Coqueray) prowadzące internat dla studentek w V dzielnicy Paryża zaczęły wówczas stykać się coraz częściej z młodymi ludźmi zagubionymi w świecie rewolucji obyczajowej, uciekającymi w narkotyki i inne używki. Łączenie świata uniwersyteckiego z dynamiką ulicy stawało się coraz trudniejsze, a siostry czuły, że nowa rzeczywistość wymaga innych form posługiwania.
Początki w Vézelay Letnie rekolekcje sióstr w małej franciszkańskiej pustelni w Vézelay w 1974 roku stały się okazją do rozeznania nowych inspiracji. Rekolekcje głosił franciszkanin, brat Jean-Claude. Również jemu bliskie było pragnienie odnowy w Kościele i powrotu do źródeł. Spotkanie charyzmatów dominikańskiego i franciszkańskiego stało się fundamentem rodzącej się nowej wspólnoty. Dwie siostry dominikanki po powrocie do Paryża, uzyskawszy zgodę swoich przełożonych wróciły do Vézelay, aby tam zamieszkać w ubogim domku. Rozpoczął się czas modlitwy, próbowania prostego, ubogiego życia, krystalizowania się wizji nowej wspólnoty. Tam najpierw we dwie, a potem już 9 miesięcy samotnie siostra Marie-Thierry próbowała życia ukrytego, ubogiego w prostocie. Po tym czasie do siostry Marie dołączyły kolejne siostry, a jej pracą na rzecz Kościoła było tłumaczenie pierwotnych tekstów Zakonu Kaznodziejskiego, co działo się w wyniku zachęty Soboru Watykańskiego II, aby powrócić do źródeł swoich Wspólnot.
Założenie Wspólnoty Do pierwszych sióstr w Vézelay dołączyły kolejne siostry dominikanki, w 1979 roku powstała druga podobna wspólnota sióstr w Chartres. Widząc tworzące się nowe dzieło, Matka Generalna Zgromadzenia Dominikanek zaprasza w 1981 roku s. Marie-Thierry do założenia czegoś nowego. 17 grudnia 1981 roku biskup Chartres Michel Kuehn uznał nową Wspólnotę. Po tym wydarzeniu możemy powiedzieć, że powstaje Wspólnota Baranka. Ostatecznie jednak biskupem, który zgodził się sprawować pieczę duszpasterską nad nową wspólnotą, był bp Perpignan Jean Chabbert, który w 1982 roku z Maroko zostaje posłany do Perpignan (miasto w południowej Francji). 28 stycznia 1983 roku w Perpignan zamieszkało 12 małych sióstr, przy których obecnych było już przyszłych dwóch małych braci. 6 lutego 1983 roku arcybiskup Jean Chabbert przyjął Wspólnotę Baranka do Wspólnoty Kościoła, natomiast 16 lipca 1983 roku ojciec Vincent de Couesnongle - generał Zakonu Dominikanów uznał Wspólnotę za gałąź wyrastającą z pnia Zakonu Kaznodziejskiego, czyli dominikańskiego.
8 sierpnia 1990 oficjalnie została przyjęta do Kościoła gałąź małych braci. Podobnie jak w przypadku sióstr, 22 listopada 1999 ojciec Thimothy Radcliffe OP uznał, że mali bracia stanowią część rodziny dominikańskiej, co potwierdził jego następca ojciec Carlos Aspiroz OP.
Opieka duszpasterska W 1996 roku Wspólnota została powierzona pod opiekę duszpasterską kardynała Christopha Schönborna, arcybiskupa Wiednia, który po przejściu na emeryturę w 2025 roku zamieszkał przy wiedeńskiej fraterni małych sióstr i braci. Dzisiaj biskupem odpowiedzialnym za Wspólnotę Baranka jest biskup Josef Grünwidl.
Przyjaźń z papieżem Franciszkiem: Od 1990 roku Wspólnota Baranka obecna jest w Argentynie. W 1994 roku ówczesny biskup Buenos Aires biskup Jorge Mario Bergolio zaprosił ich, aby w jego diecezji (na obrzeżach Buenos Aires w dzielnicy ubogich) założyli swoją fraternię. W 2002 roku Jorge Mario Bergolio wsparł budowę małego klasztoru. 15 marca 2013 roku, dwa dni po swoim wyborze, papież Franciszek wraz z kardynałem Schönbornem spotkał się z braćmi i siostrami Baranka obecnymi w Rzymie, wtedy też powiedział do obecnych małych braci i sióstr: „Dziękuję za to, co robicie w Kościele. Jan Paweł II i papież Benedykt podkreślali, że potrzeba więcej niż nauczycieli, potrzeba świadków. Macie wielką zdolność bycia świadkami. Czysta łaska. Zachowajcie ją… To dawanie świadectwa życia; modlitwa, liturgia; to żebranie o chleb, podróżowanie autostopem; to świadectwo ubóstwa i radości… Bo ludzie was kochają… I tak naprawdę, chcę wam podziękować”.
Duchowość i charyzmat Charyzmat Wspólnoty Baranka opiera się na dwóch filarach: dominikańskim i franciszkańskim i ma wymiar kontemplacyjny i misyjny. Podstawą życia duchowego członków Wspólnoty jest codzienna modlitwa, Eucharystia, adoracja Najświętszego Sakramentu i liturgia godzin. Dewizą Wspólnoty są słowa: “Zraniony nigdy nie przestanę kochać”.
Mandukacja Szczególną modlitwą praktykowaną we Wspólnocie Baranka jest obecna od dawna w tradycji chrześcijańskiej, zaczerpnięta od Ojców Pustyni tzw. mandukacja Słowa Bożego (od łac. “manducare” - gryźć, przeżuwać). Polega ona na wielokrotnym powtarzaniu każdego dnia na głos słów Ewangelii, a jej celem jest modlitwa nieustanna, w której Słowo Boże zamieszkuje głęboko w sercach praktykujących, stając się dla nich jak pokarm. Podobne praktyki znane są w Kościele, szczególnie na Wschodzie. Przykładem takiego sposobu modlitwy jest Modlitwa Jezusowa.
Liturgia W nawiązaniu do praktyk modlitewnych św. Dominika w liturgii Wspólnoty Baranka ważne miejsce zajmują nocne czuwania, tzw. wigilie, które stanowią przygotowanie do ważnych świąt. Liturgia wigilii przepełniona jest tekstami Ojców Kościoła oraz tekstami z Pisma Świętego. W trakcie Wigilii obecna jest zawsze rozbudowana modlitwa za konkretne grupy ludzi przebywające w różnych obszarach ciemności życiowej i duchowej. W środku nocy ważne miejsce zajmuje wstawianie się za całą ludzkość i światem. Każdego dnia Wspólnota gromadzi się na oficjum porannym, modlitwie południowej, Eucharystii, nieszporach i komplecie, podczas których sprawują liturgię skupioną wokół Ewangelii z dnia, składającą się z psalmów, czytań z Pisma Świętego, czytaniach Ojców Kościoła, hymnach i adoracji Najświętszego Sakramentu.
Życie żebracze Charyzmatem Wspólnoty jest bycie blisko ubogich - poprzez modlitwę, ale także życie pośród nich- w ubóstwie i prostocie, stąd bardzo proste i skromne warunki mieszkania i codziennego życia. Małe siostry i bracia korzystają także z posiłków wydawanych na stołówkach dla ubogich. Wspólnota ma charakter żebraczy, co oznacza, że jej członkowie nie prowadzą żadnej działalności zarobkowej, utrzymują się wyłącznie z jałmużny i ofiar ludzi spotkanych na misjach. Misje polegają na tym, że małe siostry i bracia wychodzą ze swoich klasztorów i pukając od drzwi do drzwi proszą o chleb czy posiłek. Stają w ten sposób w pozycji żebrzącego o ludzką miłość Chrystusa, chcą nieść spotkanym ludziom prawdę i radość wypływającą z EwangeliiL'offrande du mendiant: Petite chronique d'une fondation", Saint-Pierre-de-Maillé, 1995.
Źródła wschodnie i zachodnie W liturgii i estetyce Wspólnoty Baranka widoczne jest czerpanie zarówno z zachodniej, jak i wschodniej tradycji chrześcijaństwa. Wystrój kaplic jest minimalistyczny i bardzo prosty, najczęściej są one drewniane. Prezbiterium nawiązuje do wschodniego ikonostasu: po prawej stronie umieszczona jest ikona Chrystusa z Góry Synaj, po lewej ikona Matki Bożej, z boku zaś ikona św. Józefa. Nad tabernakulum umieszczona jest ikona Trójcy Świętej według Andrieja Rublowa. Na ścianach widoczne są wizerunki głównych patronów Wspólnoty: św. Dominik, św. Franciszek z Asyżu, św. Klara, św. Katarzyny ze Sieny oraz św. Teresy Benedykty od Krzyża.
Podejrzenia o nadużycia władzy we Wspólnocie W lutym 2010 roku francuski magazyn poinformował o pewnych niepojących praktykach mających miejsce wewnątrz Wspólnoty, a także opublikował świadectwo jednego z jej byłych członków.
W 2023 roku czterech byłych członków Wspólnoty Baranka przesłało do Konferencji Episkopatu Francji dokument podkreślający obecność sygnałów ostrzegawczych i tendencji sekciarskich w tejże Wspólnocie, co zapoczątkowało wezwanie do przesyłania swoich świadectw przez jej byłych członków i zaniepokojone rodziny sióstr i braci z pomocą francuskiego stowarzyszenia AVREF (niosącego pomoc ofiarom nieprawidłowości we wspólnotach religijnych w Europie i ich rodzinom).
W czerwcu 2025 roku AVREF ogłosiło, że (TribunalPénal Canonique National) prowadzi wobec Wspólnoty dochodzenie w ramach procesu o "nadużycia władzy".
Fraternie Wspólnoty Baranka Małe siostry i mali bracia w Polsce Od 2001 roku małe siostry Baranka są obecne w Polsce. Arcybiskup Częstochowy Stanisław Nowak w styczniu 2002 roku przyjął Wspólnotę Baranka do swojej diecezji umożliwiając małym siostrom założenie domu na plebanii parafii Archikatedralnej p.w. Świętej Rodziny Jezusa, Maryi i Józefa w Częstochowie przy ul. Krakowskiej 15/17.
Choroń: W 2009 roku małe siostry zamieszkały na wzgórzu w Choroniu (k. Częstochowy) przy parafii pw. św. Jana Chrzciciela we fraterni nazwanej “Orientale Lumen” - “Światło Wschodu”, co nawiązuje do encykliki Jana Pawła II o tym samym tytule.
Z kolei 22 października 2013 erygowana została fraternia małych braci, którzy po raz pierwszy zostali posłani do Polski już w 2012 roku. Po kilku latach budowy, 19 czerwca 2021 abp Wacław Depo poświęcił podczas uroczystej Eucharystii klasztor małych braci pw. “Światłość Najświętszego Oblicza”.
Łódź: Od października 2024 małe siostry są obecne w Łodzi, gdzie zaprosił je kardynał Grzegorz Ryś. On także 22.11. 2024 poświęcił kaplicę sióstr im. Edyty Stein we fraterni nazwanej “Światłość Błogosławieństw”, na ulicy Łąkowej 42 przy parafii Matki Boskiej Zwycięskiej, gdzie siostry mieszkają korzystając z gościnności łódzkiego Kościoła.
Małe siostry na świecie Małe siostry obecne są w ośmiu krajach, w Europie: we Francji, Hiszpanii, Austrii, we Włoszech i w Polsce oraz w Ameryce: w Stanach Zjednoczonych, Chile i w Argentynie.
Lista fraterni:
Francja: Tuluza (od 1988), Marsylia (od 1989), Saint-Pierre (od 1994), Béthune (od 2001), Lyon (od 1989, a po przerwie od 2013) i Lourdes (od 2025) Hiszpania: Grenada (od 2001), Navalón (od 2008), Walencja (od 2000), La Costa (od 2019), Madryt (od 2008) i Barcelona (od 1986) Austria: Wiedeń (od 1996) Polska: Częstochowa (od 2001 do 2009) Choroń (od 2009) i Łódź (od 2024) Włochy: Rzym (od 1995) Argentyna: Buenos Aires (od 1996) i Laferrere (diecezja San Justo - od 1990) Stany Zjednoczone: Kansas City (od 2008) i fraternia misyjna w St. Joseph, MO (od 2024) Chile: Santiago-Chile (od 2001)
Mali bracia na świecie Fraternie małych braci zlokalizowane są w sześciu krajach: we Francji, Hiszpanii, Austrii i Polsce oraz w Stanach Zjednoczonych i w Argentynie.
Lista fraterni:
Francja: Saint-Pierre (od 1994), Lyon (od 2019) Hiszpania: Madryt (2023), Barcelona (od 1986) i Navalón (od 2008) Austria: Wiedeń (od 2001) Polska: Choroń (k. Częstochowy) (od 2013)