thumb|Szeliniak modrzewiowiec thumb|Szeliniak korzeniowiec thumb|Szeliniak świerkowiec thumb|Hylobius alpheus thumb|Hylobius pinicola thumb|Hylobius aliradicis Szeliniak (Hylobius) – rodzaj chrząszczy z rodziny ryjkowcowatych i podrodziny Molytinae. Obejmuje około 40 opisanych gatunków. Zamieszkują palearktyczną Eurazję i nearktyczną Amerykę Północną. Większość żeruje na roślinach iglastych.
Morfologia Chrząszcze o ciele długości od 6 do 17 mm. Oskórek jest matowy do nieznacznie lśniącego, czerwonobrunatny, brunatny lub czarny, zwykle opatrzony drobnymi plamkami z mocno wydłużonych, żółtych łusek.
Ryjek jest lekko zakrzywiony, w przybliżeniu tak długi jak przedplecze, gęsto punktowany, powyżej rowków do chowania czułków opatrzony głębokimi bruzdami. Głowa ma pociągłe, zwykle nerkowate, pionowo po jej bokach umieszczone, niemal niewystające poza jej obrys oczy. Czoło między oczami jest węższe niż podstawa ryjka. Wąskie żuwaczki mają dwuzębne wierzchołki. Czułki mają siódmy człon biczyka szerszy od szóstego, ale wyraźnie wyodrębniony od krótkiej, zaostrzonej, zwartej buławki, której drugi człon jest tak długi jak pierwszy.
Przedplecze jest trochę szersze niż dłuższe, trochę walcowate lub ku przodowi zwężone, rzadko mocniej po bokach wyokrąglone. Jego przednia krawędź cechuje się wykształconymi płatami ocznymi. Jego powierzchnia jest mocno pomarszczona i punktowana, z wciskami po bokach żeberka środkowego. Tarczka jest dobrze wykształcona, większa niż u znaczynów. Pokrywy są wyraźnie szersze od przedplecza, o dobrze wykształconych barkach, równoległych lub lekko rozbiegających się brzegach bocznych w przedniej połowie i o szeroko zaokrąglonym tyle. Rzędy są regularnie punktowane, a międzyrzędy płaskie, ze zmarszczkami i punktami lub słabymi ziarenkami. Przedpiersie ma przód głęboko wykrojony. Zapiersie cechuje się brakiem poprzecznego wcisku za środkową parą bioder.
Ząbki na udach najczęściej są duże, ale mogą one być zdrobniałe lub całkiem zanikłe. Golenie mają ostrogi zwykle w formie tępej, zębowatej wypustki na wewnętrznej krawędzi. Zewnętrzne krawędzie wierzchołków przednich goleni są proste, natomiast od strony wewnętrznej golenie te są w szczytowej trzeciej części lekko rozszerzone. Kępka szczecinek na zewnętrznej stronie goleni tylnych jest lekko ukośna.
Odwłok u samca ma nasadową część spodu z dużym wgłębieniem. Edeagus cechuje się płatem środkowym (prąciem) po bokach równomiernie zaokrąglonym, najszerszym w nasadowej trzeciej części, na szczycie trójkątnawo wyostrzonym i pozbawionym włosków. Długi endofallus (woreczek wewnętrzny) sięga poza pośrodkowe podpórki i ma brązowe pole szorstkie podzielone w widoku grzbietowym na pięć rejonów, z których pierwszy towarzyszy ostium, drugi jest poprzeczny, trzeci parzysty, czwarty odwrotnie V-kształtny lub U-kształtny, a piąty wciśnięty między ramiona poprzedniego. Szczytowo umieszczony gonopor pozbawiony jest sklerytu.
Ekologia i występowanie Zarówno larwy, jak i postacie doskonałe są fitofagami. Większość gatunków żeruje na drzewach i krzewach iglastych. Larwy rozwijają się w martwych drzewach i pniakach, drążąc chodniki pod korą i w bielu, a rzadziej w zdrewniałych korzeniach roślin zielnych. Postacie dorosłe zgryzają korę siewek i młodych roślin.
Rodzaj we współczesnym ujęciu holarktyczny. W Polsce reprezentowany jest przez cztery gatunki (zobacz: Molytinae Polski).
Taksonomia Takson ten wprowadzony został w 1817 roku przez Ernsta Friedricha Germara. Obejmuje około 40 opisanych gatunków:
podrodzaj: Hylobius (Callirus) Dejean, 1821 Hylobius abietis (Linnaeus, 1758) – szeliniak sosnowy, sz. sosnowiec Hylobius albosetosus Fairmaire, 1889 Hylobius alpheus Reiche & Saulcy, 1858 Hylobius angustior Schenkling, 1932 Hylobius angustus Faust, 1891 Hylobius chenkupdorjii (G. Osella, 1989) Hylobius congener Dalla Torre, Schenkling & Marshal, 1932 Hylobius elongatoides Voss, 1956 Hylobius futabae (Morimoto, 1982) Hylobius gebleri Boheman, 1834 Hylobius haroldi Faust, 1882 Hylobius kuatunensis Voss, 1958 Hylobius lobbichleri Voss, 1960 Hylobius longicollis Tournier, 1873 Hylobius longulus Faust, 1882 Hylobius longus Schenkling, 1932 Hylobius montanus Kôno, 1934 Hylobius niitakensis Kôno, 1933 Hylobius pales (Herbst, 1797) Hylobius pinastri (Gyllenhal, 1813) – szeliniak świerkowiec, sz. mniejszy Hylobius radicis Buchanan, 1935 Hylobius scrobicollis Voss, 1956 Hylobius shiroumaensis (Morimoto, 1982) Hylobius sparsutus Tournier, 1873 Hylobius subtilis Voss, 1932 Hylobius transversovittatus (Goeze, 1777) – szeliniak korzeniowiec Hylobius verrucipennis Boheman, 1834 Hylobius xiaoi (R. Zhang, 1997) podrodzaj: Hylobius (Hylobius) Germar, 1817 Hylobius adachii Kôno, 1934 Hylobius albopunctatus Boheman, 1834 Hylobius excavatus (Laicharting, 1781) – szelinak modrzewiowiec, sz. czarny Hylobius ezoensis Morimoto, 1982 Hylobius pinicola (Couper, 1864) Hylobius quadrinodosus Voss, 1939 Hylobius warreni Wood, 1957 podrodzaj: incertae sedis Hylobius aliradicis Warner, 1966 Hylobius rhizophagus Millers, Benjamin & Warner, 1963
Przypisy
Kategoria:Ryjkowcowate Kategoria:Rodzaje i podrodzaje zwierząt nazwane w 1817 roku