Sebastian Krzysztof Zakrzewski – polski poeta XVII wieku, autor poematu Pruskich wojen rewolucyja. Utwór ukazał się w Krakowie w 1627 roku.W jednym z późniejszych artykułów Edmund Kotarski podał w przypisie bibliograficznym rok 1626: Poemat łączy przedstawienie dziejów stosunków Polski z zakonem krzyżackim z relacją o współczesnych autorowi walkach polsko-szwedzkich prowadzonych w rejonie ujścia Wisły.
Twórczość Pruskich wojen rewolucyja ma dwudzielną konstrukcję. W pierwszej części Zakrzewski przedstawił historię stosunków Polski z zakonem krzyżackim: od sprowadzenia Krzyżaków do Prus, przez bitwę pod Grunwaldem i wojnę trzynastoletnią, po sekularyzację państwa zakonnego. Następnie przeszedł do wydarzeń współczesnych, opisując najazd wojsk Gustawa II Adolfa i działania wojenne prowadzone w rejonie ujścia Wisły. Narracja ma w znacznej części układ chronologiczny, zbliżony do modelu kronikarskiego, a relacji o wydarzeniach towarzyszy refleksja historiozoficzna. W poemacie występują elementy epinikionu, zwłaszcza w partiach poświęconych zwycięstwom nad Szwedami i Stanisławowi Koniecpolskiemu, nie tworzą one jednak pełnego schematu pieśni zwycięskiej. Ważniejszą rolę pełni komponent ekscytarzowy, czyli pobudkowy; jego wyrazem jest końcowa Apostrophe do zacnego rycerstwa polskiego. Utwór nie został zorganizowany wokół jednego bohatera indywidualnego. Więcej miejsca poświęcono Koniecpolskiemu jako wodzowi wojsk koronnych, natomiast zasadniczym przedmiotem narracji pozostają działania wojenne oraz sytuacja ziem objętych najazdem.
Poemat Zakrzewskiego należy do piśmiennictwa powstałego w związku z walkami Rzeczypospolitej ze Szwecją o obszary nadbałtyckie w pierwszej połowie XVII wieku. Historyczna opowieść o wcześniejszych konfliktach z zakonem krzyżackim została w nim powiązana z przedstawieniem trwającej wojny ze Szwecją, a część końcowa przybrała formę wezwania skierowanego do polskiego rycerstwa. W 1976 roku w „Libri Gedanenses” ukazała się poświęcona poematowi Zakrzewskiego publikacja Edmunda Kotarskiego, obejmująca strony 175–209 tomu ósmego pisma. W 2026 roku Kotarski ponownie omówił dzieło w osobnym rozdziale monografii Znani, nieznani poeci i prozaicy XVI–XVIII wieku. Nadbałtycka wspólnota kulturowa.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Polscy poeci XVII wieku Kategoria:Polscy poeci baroku