Cosimo Raimondi (wł. Cosma Raimondi, w polskiej literaturze także Kosma Raimondi; ur. ok. 1400 w Cremonie, zm. w 1435 lub 1436 w Awinionie) – włoski humanista i filozof renesansowy, zwolennik epikureizmu oraz nauczyciel retoryki. Był uczniem Gasparina Barzizzy i sporządził dla niego pierwszy odpis odnalezionego w 1421 rękopisu dzieł retorycznych Cycerona. Najważniejszym zachowanym utworem Raimondiego jest listowy traktat znany jako Defensio Epicuri, w którym bronił tezy Epikura, że najwyższym dobrem człowieka jest właściwie rozumiana przyjemność.
Dokładna data urodzenia Raimondiego nie jest znana. Przyjmuje się, że urodził się około 1400 w Cremonie. Jego matka wywodziła się ze szlacheckiej rodziny Oldinich, jednak rodzina Raimondiego nie była zamożna. Interesował się retoryką i poezją, a Cremonę opuścił w poszukiwaniu wykształcenia. W latach 20. XV wieku przebywał w Mediolanie, gdzie przez około rok uczył się u humanisty Gasparina Barzizzy. W 1421 biskup Gerardo Landriani odnalazł w katedrze w Lodi kodeks zawierający pełniejszy niż wcześniej znane rękopisy tekst dzieł retorycznych Cycerona. Barzizza otrzymał kodeks i zlecił Raimondiemu wykonanie pierwszego odpisu. Po nieudanych staraniach o stałe zatrudnienie w Italii Raimondi przeniósł się około 1430 do Awinionu. Na tamtejszym uniwersytecie nauczał retoryki na wydziale prawa. W pierwszych latach pobytu w Awinionie napisał De laudibus eloquentiae, list skierowany do Jeana Chadarda, w którym uzasadniał znaczenie wykształcenia retorycznego i zachęcał studentów do jego zdobywania. Nadal zabiegał o zatrudnienie pozwalające mu powrócić do Italii, jednak starania te nie przyniosły rezultatu. Popełnił samobójstwo w Awinionie. Datę jego śmierci podaje się jako 1435 albo 1436.
Twórczość i poglądy Z zachowanej twórczości Raimondiego znane są przede wszystkim listy. Źródła wspominają także o jego niezachowanych pismach filozoficznych. Najważniejszym zachowanym tekstem filozoficznym jest Defensio Epicuri, epistoła skierowana do Ambrogia Tignosiego, datowana najczęściej na około 1429. Pismo stanowi obronę etyki Epikura przed krytyką szkoły stoickiej, akademickiej i perypatetyckiej. Raimondi przyjmował epikurejską tezę, że najwyższym dobrem jest przyjemność (łac. voluptas). Dobro człowieka odnosił do całej istoty ludzkiej, złożonej z ciała i umysłu, dlatego uwzględniał zarówno przyjemności cielesne, jak i intelektualne. Wśród przyjemności umysłowych wysoko stawiał poznanie i studia. Nie przeciwstawiał przyjemności cnocie. Cnota miała w jego ujęciu prowadzić do przyjemności i nią kierować, pozwalając rozpoznawać, których przyjemności należy poszukiwać, a których unikać. Odrzucał przy tym utożsamianie epikureizmu z nieumiarkowanym używaniem przyjemności zmysłowych.
Przekaz tekstu i przekłady Pierwszą nowożytną edycję Defensio Epicuri ogłosił Guido Santini w 1899. W 1942 Eugenio Garin przedrukował tekst i opublikował jego włoskie tłumaczenie, pomijając dwa końcowe akapity utworu. Pierwszy przekład polski ukazał się w 1967 w opracowanej przez Andrzeja Nowickiego antologii Filozofia włoskiego Odrodzenia. Tłumaczenie to powstało na podstawie wydania Garina i było dodatkowo skrócone. W 1987 Martin Davies przygotował pierwszą edycję krytyczną, opartą na czterech znanych rękopisach utworu. W 2012 Tomasz Pękala opublikował nowy, pełny przekład polski przygotowany na podstawie tekstu krytycznego Daviesa, wraz z tekstem łacińskim.
Znaczenie historyczne Defensio Epicuri należy do najwcześniejszych renesansowych prób bezpośredniej rehabilitacji etyki epikurejskiej. W historiografii filozofii wyróżnia się ją jako wyjątkowo konsekwentną obronę doktryny etycznej Epikura w XV-wiecznych Włoszech. Prawdopodobne datowanie utworu na około 1429 oznacza, że poprzedza on dialog Lorenza Valli De voluptate z 1431. Powstał również przed szerokim rozpowszechnieniem wśród humanistów najważniejszych antycznych źródeł dotyczących epikureizmu, w tym X księgi dzieła Diogenesa Laertiosa oraz De rerum natura Lukrecjusza. Szczególnym elementem argumentacji Raimondiego było ujęcie dobra jako dobra całego człowieka, obejmującego ciało i umysł, oraz powiązanie przyjemności z cnotą zamiast ich przeciwstawiania. Traktat jest uznawany za istotne świadectwo sporów o relację między przyjemnością a summum bonum w pierwszej połowie Quattrocento.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Włoscy filozofowie XV wieku Kategoria:Filozofowie renesansu Kategoria:Ludzie urodzeni w Cremonie Kategoria:Samobójcy Kategoria:Zmarli w XV wieku