Teodor Drewitz

Teodor Drewitz (ur. w 1877 w Całowaniu, zm. 15 października 1942 na Wydmach Łuże w Puszczy Kampinoskiej) – polski ziemianin, rolnik, hodowca roślin i działacz społeczny, właściciel majątku Całowanie Cytat: „Teodor Drewitz urodził się w 1877 w Całowaniu i uważał się za Polaka”. Cytat: „Syn Teodor urodzony w 1877 roku ukończył w Bydgoszczy gimnazjum”.. Wspólnie z ojcem Karolem prowadził hodowlę ziemniaka, w ramach której powstały odmiany „Syrena” i „Warszawa” Cytat: „W latach 1906–1909 udało się im wyhodować odmiany Syrena i Warszawa”. Cytat: „Razem z ojcem wprowadził do hodowli nowe odmiany ziemniaków”.. W II Rzeczypospolitej był sędzią pokoju, prezesem garwolińskiego oddziału Związku Ziemian, a w latach 30. XX wieku wójtem gminy Sobienie-Jeziory Cytat: „Oddz. Garwoliński. Prezes: Teodor Drewitz”.. Podczas okupacji niemieckiej wspierał polskie podziemie i odmówił podpisania Volkslisty. Więziony na Pawiaku, został rozstrzelany przez Niemców 15 października 1942 wraz z grupą innych więźniów tego więzienia Cytat: „został rozstrzelany na wydmie Łuża koło Łomianek”. Niezależnie Instytut Pamięci Narodowej podaje, że tego dnia Niemcy dokonali na Wydmach Łuże egzekucji więźniów Pawiaka: Cytat: „Dnia 15 października 1942 r. [...] rozstrzelali na Wydmach Łuże [...] 39 więźniów Pawiaka”. Liczebność grupy jest podawana rozbieżnie: Sadomska pisze o czterdziestu innych więźniach towarzyszących Drewitzowi, natomiast IPN o 39 rozstrzelanych łącznie. Album Narodowego Archiwum Cyfrowego podaje Palmiry jako miejsce śmierci: Cytat: „Zginął w 1942 roku w Palmirach”. Sadomska rozróżnia miejsce egzekucji od miejsca późniejszego pochówku, podając, że szczątki zabitych na Wydmach Łuże przeniesiono do Palmir po ekshumacji w 1947..

Życiorys Teodor Drewitz urodził się w 1877 r. w Całowaniu. Pochodził z rodziny osiadłej w tej miejscowości w XIX wieku i sam uważał się za Polaka. Jego ojciec, Karol Drewitz (1846-1936), pochodził z Niemiec i w 1872 r. objął w dzierżawę folwark Całowanie, który następnie nabył na własność. Matką Teodora była Laura Ferdynanda z domu Werner, córka warszawskiego aptekarza.

Ukończył gimnazjum w Bydgoszczy, a następnie szkołę rolniczą i kurs weterynarii. Po zakończeniu nauki wrócił do Całowania i wraz z ojcem zajął się prowadzeniem gospodarstwa. W 1908 r. poślubił Anielę Manitius, wnuczkę ewangelickiego duchownego Karola Gustawa Manitiusa. Małżeństwo miało trzy córki: Zofię, Irenę i Hannę.

Działalność rolnicza i społeczna Drewitzowie prowadzili w Całowaniu prace hodowlane nad ziemniakiem, sprowadzając materiał rozmnożeniowy różnych odmian z zagranicy. W latach 1906–1909 Karol i Teodor Drewitzowie wyhodowali odmiany „Syrena” i „Warszawa”. W 1912 r. hodowla ziemniaka w Całowaniu otrzymała Wielki Złoty Medal za swoje odmiany. Według relacji biograficznej wyróżnienie było związane z wystawą rolniczą w Petersburgu. Teodor Drewitz zajmował się również uprawą i hodowlą żyta. Wraz z ojcem publikował w „Gazecie Rolniczej” teksty dotyczące między innymi upraw, produkcji rolnej, hodowli bydła i maszyn rolniczych. Odmiana ziemniaka „Warszawa”, datowana na 1906, jest zachowywana w Banku Genów Ziemniaka in vitro w Boninie Cytat: „Świteź z 1902 i Warszawa z 1906 roku”..

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości Drewitz został sędzią pokoju, działał w organizacjach ziemiańskich i wspierał miejscową spółdzielczość. W roku sprawozdawczym 1919/1920 pełnił funkcję prezesa garwolińskiego oddziału Związku Ziemian. W 1924 r. był współfundatorem i ojcem chrzestnym sztandaru 1 Pułku Strzelców Konnych w Garwolinie. Utrzymywał kontakty z pułkiem, uczestniczył w zawodach konnych oraz wspierał organizację zawodów i fundowanie nagród.

Założył szkołę początkową i wspierał lokalną spółdzielczość, a także udzielał pomocy finansowej ubogim. W latach 30. XX wieku został mianowany wójtem gminy Sobienie-Jeziory.

Okupacja niemiecka i śmierć Podczas okupacji niemieckiej Drewitz pozostał w Całowaniu. W jego majątku udzielano pomocy i schronienia osobom zagrożonym represjami niemieckimi. Posiadłość była wykorzystywana jako punkt kontaktowy Związku Walki Zbrojnej i Armii Krajowej. W 1941 r. Drewitz został aresztowany, a po odmowie podpisania Volkslisty pozbawiono go funkcji wójta. W lipcu 1942 podczas akcji Gestapo i żandarmerii w majątku został ponownie zatrzymany. Oskarżono go o ukrywanie polskich oficerów, a jego majątek skonfiskowano. Po przewiezieniu do siedziby Gestapo w Garwolinie trafił do warszawskiej siedziby Gestapo przy al. Szucha, a następnie na Pawiak. 15 października 1942 został wywieziony z Pawiaka i rozstrzelany na Wydmach Łuże w Puszczy Kampinoskiej.

W 1947 jego szczątki, ekshumowane z miejsca egzekucji, przeniesiono na cmentarz-mauzoleum w Palmirach. Grób Teodora Drewitza znajduje się w kwaterze XXVIII pod numerem 13. Cytat: „Drewitz Teodor (1877* – 1942), właściciel majątku, [XXVIII/13]”.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Teodor Drewitz w zbiorach Narodowego Archiwum Cyfrowego – jednostka archiwalna 3/107/0/8.4/1118, trzy fotografie z lat 1940–1942

Kategoria:Działacze ziemiańscy II Rzeczypospolitej Kategoria:Wójtowie gmin wiejskich II Rzeczypospolitej Kategoria:Polscy działacze społeczni Kategoria:Ofiary potajemnej egzekucji więźniów Pawiaka 1942 Kategoria:Pochowani na cmentarzu-mauzoleum Palmiry Kategoria:Urodzeni w 1877 Kategoria:Zmarli w 1942