thumb Kutnerka jasnordzawa (Thelephora bryophila (Pers.) Kõljalg, I. Saar & Svant.) – gatunek grzybów z rodziny chropiatkowatych (Thelephoraceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Thelephora, Thelephoraceae, Thelephorales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go w 1822 r. Christiaan Hendrik Persoon, nadając mu nazwę Sporotrichum bryophilum. Potem zaliczany był do różnych innych rodzajów. W 2024 r. Urmas Kõljalg, Irja Saar i Sten Svantesson przenieśli go do rodzaju Thelephora. Ma liczne synonimy. Niektóre z nich: Tomentella bryophila (Pers.) M.J. Larsen, Mycol. Mem. 4: 51 (1974) Hypochnus pallidofulvus (Peck) Burt 1926 Tomentella pallidofulva (Peck) Litsch. 1939 Hypochnus subferrugineus Burt 1916 Tomentella subferruginea (Burt) Donk 1933 W internetowym atlasie grzybów ma polską nazwę kutnerka jasnordzawa, podaną dla synonimu Tomentella bryophila. Jest niespójna z aktualną nazwą naukową.
Morfologia Owocnik Rozpostarty o grubości do 0,2 (0,5) mm, rozproszony, często oddzielający się od podłoża, grudkowaty w niedojrzałych częściach, przechodzący w błonkowaty, miękki, czasami błoniasty lub nieco skorupiasty i kruchy po wyschnięciu. Powierzchnia młodego hymenium przeważnie nieciągła, wyraźnie usiana brązowawymi lub czarnymi plamami na żółtawobrązowym lub brązowawym tle. Dojrzałe owocniki stają się ciągłe, gładkie do drobnoziarnistych, rzadko wzgórkowate, ciemnobrązowe do prawie czarnych z szarawymi lub zielonkawymi odcieniami. Wzgórki (jeśli występują) zaokrąglone lub nieco wielokątne, 3–5 mm, mniej lub bardziej łatwo oddzielające się od hymenoforu. Subikulum czasami skąpe, ale często dobrze rozwinięte i dość grube, miękkie, od jasnożółtopomarańczowego do żółtobrązowego, rzadko brązowiejące, wyraźnie bledsze niż dojrzałe hymenium. Brzeg ostry i niezróżnicowany lub prawie jałowy, przerzedzający się, jaśniejszy. Ryzomorfy obecne (czasami trudno widoczne), zazwyczaj występujące na brzegu lub w pęknięciach podłoża, o grubości do 0,1 (0,2) mm, zwarte, twardniejące i sztywne, o prawie gładkiej powierzchni, żółtawobrązowej do ciemnobrązowej. Cechy mikroskopowe System strzępkowy dimityczny lub trymityczny ze strzępkami szkieletowymi związanymi z ryzomorfami. Strzępki subhymenium regularne, o szerokości 3–4,5 μm, cienkościenne, subhialinowe do żółtawych, często rozgałęziające się w sprzążkach. Strzępki subikulum regularne, czasami z interkalarnymi prostymi przegrodami o szerokości 3–4 (5) μm, żółte lub żółtawe, zazwyczaj rozgałęziające się w pewnej odległości od przegród. Cystyd brak. Podstawki wąsko maczugowate, często prawie główkowate, kręte, (30) 40–55 (70) × 6–8 (9) μm, bladożółte do ochrowych, z 4 sterygmami o długości do 5 μm i szerokości 1–1,5 μm u podstawy. Bazydiospory o nieregularnym lub płatkowatym zarysie, w widoku z przodu zazwyczaj 3-płatowe, w widoku z boku często szersze ku podstawie, w widoku biegunowym prawie kuliste o krętym lub 3-płatowym zarysie, od 5–6,5 (7) × 4–5 × 5–6 (6,4) μm do 5,5–8 × 4,5–6 × 6–7,5 μm, kolczaste, żółtawe do żółtobrązowych z kolcami o długości do 0,8 (1,2) μm lub rzadziej dłuższymi, do 1 (1,5) μm, tępe do zwężających się. Brak chlamydospor.
Występowanie i siedlisko Występuje w Ameryce Północnej, Środkowej i Południowej, Europie, Azji i na niektórych wyspach Pacyfiku. Brak tego gatunku w opracowanym w 2003 r. przez Władysława Wojewodę wykazie wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, ale w późniejszych latach podano wiele jego stanowisk. Aktualne stanowiska podaje także internetowy atlas grzybów. Znajduje się w nim na liście gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną.
Grzyb nadrzewny, saprotrof.
Przypisy Kutnerka jasnordzawa Tomentella bryophila jest w pracy Elia Martini potraktowana jako synonim Tomentella botryyoides.
Kategoria:Chropiatkowate Kategoria:Mykobiota Polski