Anna Blackburne (ochrzczona 3 stycznia 1726 jako Anne Blackburne, zm. 30 grudnia 1793) – angielska botaniczka, przyrodniczka i kolekcjonerka z koło Warrington. Stworzyła muzeum historii naturalnej, w którym gromadziła owady, muszle, minerały i ptaki, oraz utrzymywała kontakty z kilkoma znanymi przyrodnikami swojej epoki, w tym z Karolem Linneuszem, Johannem Reinholdem Forsterem i Thomasem Pennantem. Jej nazwisko upamiętniają chrząszcz , angielska nazwa lasówki rudogardłej – – oraz krater na Wenus.
Pochodzenie rodzinne i wczesne lata mały|John Blackburne z rodziną, pędzla . Anna znajduje się pierwsza z prawej|alt=Czarno-biała reprodukcja obrazu przedstawiającego Johna i Catherine Blackburne’ów oraz siedmioro ich dzieci
Anna Blackburne urodziła się w 1726 roku w Orford Hall w Orford pod Warrington, wówczas w hrabstwie Lancashire, jako czwarte lub piąte z dziewięciorga dzieci i Catherine Ashton (lub Katharine Assheton, 1701–1740). Do jej krewnych ze strony matki należeli dziadek William Assheton, proboszcz w Prestwich, i kuzyn – kolekcjoner , twórca (własnego muzeum przyrodniczego). Została ochrzczona jako „Anne” 3 stycznia 1726 roku, ale zwykle nazywano ją „Anna”.
Jej rodzina należała do ziemiaństwa i mieszkała w Orford Hall od 1638 roku. Blackburne’owie posiadali także statki handlowe, uczestniczyli w handlu z Rosją i produkowali w Cheshire sól, którą następnie eksportowano z w Liverpoolu. John Blackburne interesował się botaniką i miał w swoim ogrodzie dużą kolekcję roślin. W cieplarniach uprawiał rośliny egzotyczne, w tym ananasy i bawełnę. Zbudowana około 1730 roku cieplarnia do ananasów jako pierwsza w północnej Anglii dała dojrzałe owoce. Z części bawełny z jego cieplarni uszyto muślinową suknię dla jego córki. Rośliny północnoamerykańskie pozyskiwał, współfinansując – obok i Richarda Richardsona – wyprawy kolekcjonera . O wczesnej edukacji Anny wiadomo niewiele, być może jednak w dzieciństwie korzystała z książek przyrodniczych w bibliotece ojca, aby uczyć się botaniki.
Po śmierci matki w 1740 roku pozostałe przy życiu rodzeństwo Anny stopniowo opuszczało Orford Hall. Ostatecznie zostali tam tylko Anna, odtąd dworu, oraz jej ojciec. Jej brat John był przedsiębiorcą, w latach 1760–1761 pełnił funkcję , a przed 1758 rokiem uczestniczył w handlu niewolnikami. Jej brat Ashton mieszkał w okolicach Nowego Jorku, skąd przysyłał siostrze okazy ptaków. Anna używała formy „Mrs. Blackburne”, choć nigdy nie wyszła za mąż. Tytuł „” przysługiwał w XVIII wieku zwyczajowo także niezamężnym damom.
Kontakty i korespondencja z innymi przyrodnikami Blackburne żywo interesowała się historią naturalną, a jej biograf V. P. Wystrach określił ją jako „patronkę historii naturalnej”. Historia naturalna jako dziedzina nie była precyzyjnie zdefiniowana, obejmowała jednak badanie organizmów i innych obiektów przyrody. Blackburne nie publikowała własnych prac z botaniki ani ornitologii, była jednak szeroko znana dzięki obszernej i znaczącej kolekcji, którą zgromadziła. W Erasmus Darwin nazwał ją „uczoną i pomysłową”. Utrzymywała kontakty z kilkoma znanymi przyrodnikami, a część z nich odwiedzała ją i jej ojca w Orford Hall. Blackburne odwiedzała niekiedy Londyn i Oksford. Podczas jednej z takich wizyt, w 1769 roku, była obecna przy sporze o Geranium w . Linneusz przypuszczał później, że to ona była w nim stroną. Zbierała okazy przyrodnicze, w tym owady, muszle, minerały i ptaki. W pierwszych latach istnienia kolekcji większość z nich pozyskiwała od członków rodziny, którzy wiele podróżowali. Później wymieniała się okazami z innymi kolekcjonerami.
Johann Reinhold Forster mały|Blackburnia (), rycina według rysunków botanicznych Georga Forstera, z dzieła |alt=Napisy „Tetrandria Monogynia” i „6. Blackburnia” nad dziesięcioma rycinami szczegółów botanicznych
Jednym z przyrodników odwiedzających Blackburne’ów był Johann Reinhold Forster, mianowany w 1767 roku nauczycielem języków nowożytnych i historii naturalnej w . Wykłady naukowe Forstera w Warrington obejmowały biologię, entomologię i mineralogię. W 1768 roku Forster jadał obiady w Orford Hall w każdą sobotę, pomagał Blackburne porządkować kolekcję owadów i czytał jej przygotowane przez siebie wykłady z entomologii. Blackburne pozwoliła Forsterowi korzystać z rodzinnej biblioteki i zachęcała go do publikowania własnych prac. Forster bezskutecznie próbował uzyskać z kolekcji Blackburne dublety muszli dla swojego przyjaciela, przyrodnika Thomasa Pennanta. Do przeprowadzki Forstera do Londynu w 1770 roku ich kontakty przynosiły korzyści obojgu: ona zdobywała wiedzę, on zaś zyskiwał na tej znajomości i na dostępie do jej biblioteki. Forster oczekiwał nawet, że Blackburne będzie zamawiać dla niego książki. Forster wziął później udział w drugiej wyprawie Jamesa Cooka jako jej przyrodnik. Po powrocie wraz z synem Georgiem opublikował część botanicznych wyników podróży w książce . Książkę wydrukowano zarówno w mniejszym formacie quarto (arkusz złożony na cztery karty), jak i w większym folio (arkusz złożony na pół). Blackburne otrzymała jeden z nielicznych egzemplarzy w formacie folio, które Forsterowie ofiarowywali członkom rodzin królewskich, a także przyjaciołom i tym, którzy ich wspierali. Forster zadedykował Blackburne i jej ojcu rodzaj roślin Blackburnia. Rodzaj ten obejmował , później zaliczoną do rodzaju Zanthoxylum, w związku z czym nazwa Blackburnia jest obecnie uważana za synonim Zanthoxylum. W dedykacji Forster wspomniał ogród Johna i kolekcje Anny, dziękując obojgu za możliwość korzystania z ich „wielce pouczającego muzeum” ().
Karol Linneusz mały|, nazwany na cześć Blackburne przez Johana Fabriciusa|alt=Nakłuty na szpilkę okaz czarnego chrząszcza na białym tle
W liście z 29 czerwca 1771 roku Blackburne zaproponowała szwedzkiemu botanikowi i zoologowi Karolowi Linneuszowi, że prześle mu „kilka ptaków i owadów” zebranych przez jej brata Ashtona w okolicach Nowego Jorku. Linneusz podziękował jej w napisanej po łacinie odpowiedzi z 28 lipca 1771 roku i obiecał nazwać jej imieniem nowy gatunek, jeśli przekaże mu nieznany okaz. Wspomniał w niej też, że zna „trzy damy zajmujące się botaniką”, a jedną z nich jest, o ile się nie myli, ta, która w 1769 roku wygrała w oksfordzkim ogrodzie botanicznym spór o Geranium z tamtejszym botanikiem. W odpowiedzi Blackburne wysłała „małe pudełko zawierające kilka ptaków i owadów”. Odpisując 14 października 1771 roku, Blackburne potwierdziła, że była wówczas w Oksfordzie i dobrze pamięta ten epizod: obecny przy nim cudzoziemiec zdziwił się, że dama zna się na roślinach, a stroną sporu był ogrodnik, „wielki dureń”. Nie napisała wprost, czy to ona z nim polemizowała. Zdaniem Wystracha jej sformułowania na to wskazują, a poszukiwania w bibliotece szkoły botanicznej Uniwersytetu Oksfordzkiego nie przyniosły śladu tego spotkania. W tym samym liście Blackburne napisała, że łaciny uczyła się sama, aby móc studiować , któremu poświęcała wolne godziny przez poprzednie cztery czy pięć lat. Dodała, że wśród jej znajomych tylko jedna dama, , zna się na roślinach w sposób naukowy.
Znane są tylko trzy listy z ich korespondencji. Nie potwierdzają one twierdzenia z jej nekrologu, że Blackburne była „przyjaciółką i stałą korespondentką Linneusza”. Bezpodstawna jest też późniejsza informacja, że Linneusz nazwał jej imieniem roślinę, gdyż rodzaj Blackburnia nazwał Forster. Linneusz wyraził jednak wysokie uznanie dla Blackburne w postscriptum listu z 2 stycznia 1774 roku do Johna White’a, proboszcza w Blackburn, nazywając ją „prawdziwą przyrodniczką, o której szacunek zabiegam”. White odpisał 1 marca, że zna ją ze słyszenia i zamierza latem złożyć jej wizytę. Nie wiadomo, czy do spotkania doszło. Uczeń Linneusza Johan Christian Fabricius miał odwiedzić Orford Hall i zbadać jej kolekcję owadów. Znalazł w niej nowy gatunek chrząszcza, który nazwał Scarabaeus blackburnii. Gatunek ten zaliczono później do rodzaju Geotrupes.
Thomas Pennant Przyrodnik Thomas Pennant, który co najmniej od 1768 roku wiedział o Blackburne i jej zbiorach dzięki korespondencji z Forsterem, odwiedził Orford Hall w maju 1772 roku. Z Blackburne’ami łączyło go powinowactwo, a z ojcem Anny – przyjaźń. Opisał tę wizytę w wydanej w 1774 roku książce , w której pochwalił kolekcje botaniczne jej ojca, a o samej Annie napisał: „Pani Blackburne, jego córka, posuwa swoje badania jeszcze dalej i przydaje swemu imperium kolejne królestwo; nie poprzestając na botanicznym, każe przetrząsać Amerykę Północną w poszukiwaniu jej zwierząt i utworzyła muzeum z drugiej strony Atlantyku, równie miłe, co pouczające”. Pennant zbadał kolekcję ptaków, które brat Blackburne, Ashton, przysłał jej z Ameryki, i dzięki temu uwzględnił w książce ponad sto gatunków ptaków z samego Nowego Jorku. W przedmowie Pennant obszernie podziękował Blackburne’om za wkład w powstanie książki:
mały|Zdjęcie lasówki rudogardłej z 2010 roku|alt=Ptak o pomarańczowym gardle, z czarną plamą przy oku i piórami w odcieniach szarości, siedzący na gałęzi
Pennant nadał lasówce rudogardłej angielską nazwę zwyczajową na cześć Anny Blackburne. W literaturze długo panowało co do tego zamieszanie. Nadanie nazwy przypisywano Linneuszowi, Johnowi Lathamowi albo Pennantowi, a niekiedy twierdzono, że uhonorowany został brat Anny, Ashton. Krytyczny przegląd wczesnej literatury ornitologicznej rozstrzygnął, że dedykacji dokonał Pennant i że dotyczyła ona Anny. Od nazwiska Blackburne utworzono również nazwę naukową gatunku – , nadaną w 1788 roku przez Johanna Friedricha Gmelina. Według ustaleń V. P. Wystracha z 1975 roku Pennant jako pierwszy opisał szesnaście lub siedemnaście gatunków ptaków uznawanych przez Amerykańską Unię Ornitologów. Oparł się przy tym na okazach, które Blackburne otrzymała od brata Ashtona. W Pennant wskazał muzeum Blackburne także jako źródło opisów zwierząt innych niż ptaki: jednego ssaka, jednej salamandry, trzech gatunków ryb i 52 owadów. W swojej autobiografii Pennant nie wspomniał o wkładzie Blackburne.
Inni przyrodnicy Niemiecki przyrodnik Peter Simon Pallas przez wiele lat korespondował z Pennantem. Mieszkał w Petersburgu, a wcześniej zbierał okazy przyrodnicze podczas wyprawy na Syberię. Prawdopodobnie to Pennant zapoznał Blackburne z Pallasem. Pallas i Blackburne zaczęli wymieniać się okazami w 1778 roku. Przesyłki transportowano niekiedy statkami należącymi do brata Blackburne, Johna. Wymieniali głównie rośliny, spreparowane ptaki i minerały, ale także zwierzęta inne niż ptaki, w tym młodego piżmowca, którego Blackburne otrzymała od Pallasa w 1779 roku. Część wymian odbywała się za pośrednictwem wydawcy . Między 1771 a 1779 rokiem Blackburne poznała przyrodnika Josepha Banksa, który także pośredniczył między nią a Pallasem, oraz botanika . Z Blackburne kontaktował się także przyrodnik Emanuel Mendes da Costa, który zaproponował skatalogowanie jej kolekcji minerałów. Blackburne wyrażała zainteresowanie jego propozycją, lecz go nie zatrudniła, być może dlatego, że wcześniej sprzeniewierzył fundusze Royal Society.
Muzeum i zbiory mały|Strzyżyk zwyczajny, malina, stonogi i poczwarka z gabinetu historii naturalnej Anny Blackburne, autorstwa Jamesa Boltona|alt=Obraz przedstawiający ptaka na krzewie maliny, ze stonogami widocznymi na roślinie i poczwarką na ziemi