Ten artykuł dotyczy harcerza i dokumentalisty żyjącego w latach 1921–2010. Zobacz też: Alojzy Nowicki – cukrownik i polityk żyjący w latach 1941–1993. Alojzy Nowicki (ur. 21 czerwca 1921 w Gnieźnie, zm. 15 lutego 2010 w Inowrocławiu), ps. „Mały” – polski harcerz, członek Szarych Szeregów, więzień niemieckiego obozu na Błoniach w Inowrocławiu oraz obozów koncentracyjnych Gross-Rosen i Mauthausen, projektant obiektów wodno-kanalizacyjnych, działacz społeczny i kombatancki oraz dokumentalista kujawskich tradycji niepodległościowych.
Życiorys Urodził się 21 czerwca 1921 roku w Gnieźnie. Był uczniem Gimnazjum im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu, gdzie w 1938 roku zdał tzw. małą maturę. Należał również do działającej przy szkole II Drużyny Harcerskiej im. Władysława Jagiełły. Od sierpnia do 4 września 1939 roku uczestniczył w działaniach Harcerskiego Pogotowia Wojennego w Inowrocławiu. Po rozpoczęciu okupacji niemieckiej został wywieziony na roboty przymusowe do Niemiec. W 1941 roku powrócił do Inowrocławia i został zatrudniony w koszarach przy ul. Dworcowej. W tym okresie włączył się w działalność konspiracyjną w ramach Szarych Szeregów. W końcu 1942 roku podjął pracę w firmie Grundstück-Gesellschaft, co umożliwiało mu zdobywanie informacji na potrzeby działalności wywiadowczej. W dokumentacji Stowarzyszenia Szarych Szeregów figuruje pod pseudonimem „Mały” jako członek inowrocławskiego roju organizacji. W 1944 roku został aresztowany wraz z większą grupą członków Szarych Szeregów. Początkowo osadzono go w niemieckim obozie na Błoniach w Inowrocławiu, następnie został deportowany do obozu koncentracyjnego Gross-Rosen, a później do Mauthausen. Do Inowrocławia powrócił we wrześniu 1945 roku. Po wojnie ukończył Liceum Budownictwa Wodnego w Krakowie. Pracował zawodowo jako projektant obiektów wodno-kanalizacyjnych na terenie Inowrocławia i Bydgoszczy.
Działalność społeczna i dokumentacyjna Po zakończeniu II wojny światowej zaangażował się w dokumentowanie historii okupacji niemieckiej w Inowrocławiu, działalności miejscowych organizacji konspiracyjnych oraz losów ich członków. Inicjował wystawy historyczne i sesje popularnonaukowe. Zachowana w zbiorach Fundacji Generał Elżbiety Zawackiej korespondencja Nowickiego dokumentuje prowadzone przez niego wspólnie z Lucjanem Dombkiem prace nad opracowaniem historii ruchu oporu i konspiracji wojskowej w Inowrocławiu i na Kujawach Zachodnich. Był jednym ze współautorów publikacji Obóz hitlerowski na Błoniach w Inowrocławiu 1940–1945, wydanej w 1991 roku pod redakcją Edmunda Mikołajczaka. Według Edmunda Mikołajczaka publikacja powstała w dużej mierze dzięki wiedzy zgromadzonej przez Nowickiego. Wspólnie z Lucjanem Dombkiem opracował monografię Tajne organizacje wojskowe w Inowrocławiu i na terenie Kujaw Zachodnich w latach 1939–1945, wydaną w 1997 roku. Publikacja liczy 194 strony i została wydana przez I Liceum Ogólnokształcące w Inowrocławiu oraz ZP-W „Pozkal”; otrzymała numer ISBN 83-907562-0-X.
Współpracował także z redakcją Inowrocławskiego Słownika Biograficznego oraz z Klubem Żołnierzy byłego 4 Kujawskiego Pułku Artylerii Lekkiej, dokumentując losy żołnierzy tego pułku. Należał do Harcerskiego Kręgu Seniorów im. Zawiszy Czarnego oraz działał w Miejskim Komitecie Pamięci Walk i Męczeństwa. W 1995 roku został prezesem inowrocławskiego oddziału Polskiego Związku byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych. W 2001 roku opracował jubileuszowy Biuletyn: 55 lat Polskiego Związku b. Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych. Głównie z jego inicjatywy na cmentarzu przy ul. Marulewskiej w Inowrocławiu powstała symboliczna mogiła upamiętniająca członków Szarych Szeregów. Zmarł 15 lutego 2010 roku w Inowrocławiu.
Publikacje Do jego publikacji i opracowań należą m.in.: Obóz hitlerowski na Błoniach w Inowrocławiu 1940–1945 – współautor, red. Edmund Mikołajczak, 1991, 80 lat harcerstwa na Kujawach, Tajne organizacje wojskowe w Inowrocławiu i na terenie Kujaw Zachodnich w latach 1939–1945 – wspólnie z Lucjanem Dombkiem, Inowrocław 1997, ISBN 83-907562-0-X, Biuletyn: 55 lat Polskiego Związku b. Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych – opracowanie, 2001.
Odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Krzyż Oświęcimski.
Upamiętnienie 20 grudnia 2024 roku Rada Miejska Inowrocławia nadała imię Alojzego Nowickiego drodze wewnętrznej położonej przy ul. Prezydenta Gabriela Narutowicza w Inowrocławiu. Ulica przebiega pomiędzy zakładem karnym a zespołem szkół budowlanych.
Przypisy
Linki zewnętrzne Teczka osobowa Alojzego Nowickiego w Kujawsko-Pomorskiej Bibliotece Cyfrowej
Kategoria:Członkowie Szarych Szeregów Kategoria:Polscy regionaliści Kategoria:Polscy działacze społeczni Kategoria:Więźniowie KL Gross-Rosen Kategoria:Więźniowie KL Mauthausen-Gusen Kategoria:Ludzie związani z Inowrocławiem Kategoria:Ludzie urodzeni w Gnieźnie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oświęcimskim Kategoria:Urodzeni w 1921 Kategoria:Zmarli w 2010