Barnim III Wielki (ur. przed 1300, bądź w okr. 1303–1304, zm. 24 sierpnia 1368E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 399–404.) – książę szczeciński z dynastii Gryfitów panujący w latach 1344–1368 (współregent od 1320, bądź 1319E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 399.); syn Ottona I, księcia szczecińskiego i Elżbiety.
Młodość księcia Swoje lata młodości książę spędził na dworze cesarskim w Pradze. Tamże studiował i zapoznawał się z arkanami władzy, z których wyniósł wiedzę, rozsądek i umiejętność kompromisuK. Kozłowski, J. Podralski, Gryfici. Książęta Pomorza Zachodniego, s. 87.Z. Boras, Książęta Pomorza Zachodniego, s. 66..
W źródłach pojawił się 28 lipca 1316, kiedy wzmiankowano go z okazji pierwszych zaręczyn. W rok później, 20 stycznia i 3 marca udzielał konsensu, a w 1320 (16 sierpnia) pojawił się po raz pierwszy w dokumencie wespół z ojcem (według E. Rymara dopuszczony został wówczas do władzy, choć badacz nie wyklucza roku 1319).
Lata panowania thumb|left|Barnim III Wielki z żoną Agnieszką (wizerunek wyimaginowany z końca XVI w.) Zawierał sojusze z Polską (1325, 1328, 1337, 1348B. Dopierała, Polskie losy Pomorza Zachodniego, s. 76.) i Czechami (1337)Sojusz z Czechami i Polską został zawarty w Poznaniu (1337). Przy podpisaniu układu uczestniczyli: Kazimierz III Wielki, król Polski, Jan Luksemburski, król Czech, Otton I, i Barnim III Wielki, książęta szczecińscy.. Dążył do uniezależnienia się od Brandenburgii. Wygrana batalia z margrabią Ludwikiem w bitwie na polach pomiędzy Angermünde i Vierraden, rozprawa z wichrzycielskimi rodami pomorskimi, nie doprowadziły do uspokojenia sytuacji politycznej. Dopiero oddanie pod opiekę papieską księstwa w 1331 miało ochronić interesy książąt szczecińskich przed zakusami marchii. Margrabia Ludwik jednak nie pogodził się z takim stanem rzeczy i doprowadził do kolejnej bitwy, która rozegrała się pod Kremmen, koło Berlina. Taktyczne rozegranie walki przez Barnima III, doprowadziły do pełnego zwycięstwa nad przeciwnikiemZ. Boras, Książęta Pomorza Zachodniego, s. 69–71.. W 1338, podczas zjazdu książąt Rzeszy w Rense, uzyskał od Brandenburczyków zrzeczenie się zwierzchnictwa nad Księstwem Szczecińskim, za obietnicę sukcesji tronu szczecińskiego w razie bezpotomnej jego śmierciZ. Boras, Książęta Pomorza Zachodniego, s. 71–72. (umowa nie została zrealizowana, wobec narodzin syna Kazimierza IIIB. Dopierała, Polskie losy Pomorza Zachodniego, s. 78.). mały|190px|Płyta nagrobna Barnima III w Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie Dalsze porozumienia z władcami brandenburskimi o tzw. „przeżycie” w sprawie ziem wołogoskich, nad którymi sprawował opiekę, doprowadziły do zaognienia stosunków dynastycznych, z prawnymi spadkobiercami ojcowizny, tj. Bogusławem V i Barnimem IV Dobrym oraz stanami księstwa szczecińskiego. Na skutek opowiedzenia się kilku miast po stronie pokrzywdzonych, doszło do podpisania 15 czerwca 1339 porozumienia w Wolinie pomiędzy księciem wołogoskim Bogusławem V a stanami. Te odtąd miały uznawać książąt wołogoskich jako prawnych sukcesorów Barnima III, na wypadek jego bezpotomnej śmierci. Miastom nadano szerokie przywileje w handlu, żegludze i połowachZ. Boras, Książęta Pomorza Zachodniego, s. 72–73.. Pomiędzy Barnimem a książętami wołogoskimi doszło do otwartego konfliktu, który został zażegnany przez biskupa kamieńskiego Jana I. Za jego pośrednictwem doszło do pojednania między zwaśnionymi stronami (1344). Miasta wróciły pod jurysdykcję Barnima IIIZ. Boras, Książęta Pomorza Zachodniego, s. 73–74..
W 1348 uzyskał od króla Niemiec Karola IV uznanie Pomorza Zachodniego za bezpośrednie lenno Rzeszy, co odsunęło niebezpieczeństwo zwierzchnictwa margrabiów brandenburskich. Wykorzystując wojnę domową w Brandenburgii (1349–1354), odzyskał wiele zamków i miast w ziemi wkrzańskiej. W obronie sukcesji rugijskiej książąt wołogoskich pokonał w 1351 Meklemburczyków pod SchoppendammH. Rischer, Schlacht am Schoppendamm 1351, [w:] H. Rischer (red.), Der Landkreis Demmin. Historische Stätten, s. 23. i zmusił ich do rezygnacji z Rugii (pokój strzałowski w 1354). Jako sojusznik Luksemburgów wzmocnił pozycję polityczną swego księstwa.
Książę zmarł 24 sierpnia 1368. Został pochowany w ufundowanym przez siebie kościele św. Ottona w SzczecinieZ. Boras, Książęta Pomorza Zachodniego, s. 76..
Rodzina Barnim III był żonaty z Agnieszką, księżniczką brunszwicką, córką Henryka II Greckiego oraz Judyty, księżniczki brandenburskiej. Ze związku małżeńskiego mieli ponad pięcioro dzieci: Ottona (ur. w okr. 1333–1335, zm. przed 29 maja 1337), NN dzieci?, Kazimierza III (IV) (ur. w okr. 1345–1348 bądź 1348, zm. po 24 sierpnia 1372) – księcia szczecińskiego, Świętobora I (ur. ok. 1351, zm. 21 czerwca 1413) – księcia szczecińskiego, Bogusława VII (ur. 1355, zm. w okr. 19 listopada–18 grudnia 1404 lub 19 listopada 1404–4 stycznia 1405) – księcia szczecińskiegoE. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 405–413..
Genealogia
Barnim I Dobry ur. zap. ok. 1210zm. 13 lub 14 XI 1278 Matylda askańskaur. ?zm. 20 XII 1316 Gerhard II Ślepyur. 1253zm. 25 X 1312 Ingeborga szwedzkaur. ok. 1277zm. 1319 Otton Iur. w okr. 1 I–31 VIII 1279zm. 30 lub 31 XII 1344 Elżbieta (Elisabeta Suerinensis)ur. ok. 1280zm. 20 VII 1319
Agnieszkaur. na przeł. 1318/1319zm. po 2 VI 1371OO 1330 Barnim III Wielki(ur. przed 1300,bądź w okr. 1303–1304,zm. 24 VIII 1368) Otto ur. w okr. 1333–1335 zm. przed 29 V 1337 NN dzieci? Kazimierz III (IV) ur. w okr. 1345–1348 bądź 1348 zm. po 24 VIII 1372 Świętobor I ur. ok. 1351 zm. 21 VI 1413 Bogusław VII ur. 1355 zm. w okr. 19 XI–18 XII 1404lub 19 XI 1404 – 4 I 1405
Uwagi
Przypisy
Bibliografia Opracowania
Dopierała B., Polskie losy Pomorza Zachodniego, Poznań 1970.
Rischer H. Schlacht am Schoppendamm 1351, [w:] Rischer H. (red.), Der Landkreis Demmin. Historische Stätten, Stavenhagen 2000, .
Opracowania online Scheil U., Barnim III. Herzog von Pommern-Stettin (niem.), [w:] NDB, ADB Deutsche Biographie (niem.), [dostęp 2012-02-17].
Literatura dodatkowa (online) Madsen U., Barnim III. (niem.), [dostęp 2012-02-18].
Kategoria:Władcy Pomorza Zachodniego Kategoria:Gryfici Kategoria:Zmarli w 1368