Antoni Brykczyński

Antoni Brykczyński (ps. „Gwiażdzic”) (ur. 23 maja 1843 w Ossie niedaleko Opoczna, zm. 7 stycznia 1913 w Goworowie) – duchowny, historyk sztuki, bibliograf, długoletni proboszcz parafii Podwyższenia Krzyża Świętego w Goworowie.

Życiorys Był synem Stanisława Brykczyńskiego i Wandy z hrabiów Zamoyskich. Jego dziadek był szambelanem Stanisława Augusta Poniatowskiego oraz posłem na Sejm Królestwa Polskiego w 1818.

Kształcił się w domu pod okiem zatrudnionych nauczycieli, następnie w szkole powiatowej Białej Podlaskiej (1853–1855) i w gimnazjum realnym w Warszawie, które ukończył w 1860. Od 1861 uczył się w seminarium kieleckim. W 1863 brał wraz z braćmi Stefanem i Stanisławem udział w powstaniu styczniowym. Brał udział w walkach w Lubelskiem i Sandomierskiem w partii Kajetana Cieszkowskiego „Ćwieka”. Był kapelanem więziennym. Następnie kontynuował naukę w Wyższym Seminarium Duchownym w Płocku. Święcenia kapłańskie przyjął 12 sierpnia 1866 z rąk bp. Wincentego Teofila Popiela. Następnie uczył się w Akademii Duchownej w Warszawie, gdy ta została zamknięta (1867), przeniósł się na krótko, do 1868, do Akademii Duchownej w Petersburgu. Naukę zakończył z powodu problemów zdrowotnych.

W latach 1868–1880 był profesorem seminarium w Pułtusku, a potem w Płocku, ucząc języka polskiego, historii, nauki wymowy i teologii dogmatycznej. Przez jakiś czas był wicerektorem seminarium w Płocku. Następnie był proboszczem w Trzepowie koło Płocka (1870–1879), w Pałukach (1880–1886) i Goworowie (1887–1913). W Pałukach z jego inicjatywy dokończono budowę kościoła, który wyposażył m.in. w zaprojektowane przez siebie obrazy w ołtarzu głównym. Przeprowadził renowację kościoła w Goworowie. Założył we wsi sklep, ochronkę, Kasę Pożyczkowo-Oszczędnościową, mleczarnię, bibliotekę z czytelnią oraz szkoły wiejskie w okolicy, a także spółdzielnię rolniczą „Gwiazda”, Spółdzielnię Spożywców „Nadzieja” i Koło Polskiej Macierzy Szkolnej.

W latach 70. i 80. XIX wieku prowadził badania archeologiczne w okolicach Płocka. Znalazł i opisał m.in. groby popielnicowe oraz naczynia ceramiczne i krzemienne. Był członkiem komisji archeologicznej Komisji Sztuki i Komisji Archeologicznej Akademii Umiejętności oraz Towarzystwa Naukowego Płockiego, któremu przekazał swoje archiwum.

Publikował w „Przeglądzie Katolickim”, „Tygodniku Illustrowanym”, „Korespondencie Płockim”, „Kwartalniku Teologicznym”, „Słowie”, „Biesiadzie Literackiej”, „Kronice Rodzinnej”, „Bibliotece Warszawskiej”, „Zbiorze Wiadomości do Antropologii Krajowej”, „Kłosach”, „Niwie”, „Kurierze Warszawskim” i „Mazurze”, a także we francuskim „Revue de l’Art Chrétien”. Bibliografia jego prac to ponad 300 pozycji. Popularyzował działania Towarzystwa Popierania Przemysłu Ludowego, zachęcał czytelników do zbierania przejawów folkloru (pieśni, zwrotów językowych, wierszy itp.). Zwracał uwagę na potrzebę kształcenia dzieci i zaniechania kar cielesnych. Często pisał o obrzędowości dorocznej i świątecznej. Podejmował wątki patriotyczne. Opisywał m.in. ludność kurpiowską w Puszczy Zielonej i Puszczy Białej.

Miał tytuł Kanonika Gremialnego Kolegiaty Pułtuskiej oraz Prałata Domowego Jego Świątobliwości.

Spoczywa w grobowcu z matką na cmentarzu parafialnym w Goworowie. W miejscowym kościele znajduje się tablica go upamiętniająca.

Wydane dzieła Dom Boży – to jest praktyczne wskazówki budowania, naprawiania i utrzymania kościołów, 1888; Gawędy ogrodnicze, 1882; Legendy, 1881; O obowiązkach panów i sług, 1885; Opowiadania pana Jacentego, 1880; Podręcznik praktyczny ikonografii chrześcijańskiej, 1894 Przemysł ludowy, 1909 Żywoty boga Rodzicy, 1879.

Przypisy

Bibliografia Reprint: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1989, .

Linki zewnętrzne

Utwory Antoniego Brykczyńskiego w serwisie Polona.pl

Kategoria:Absolwenci i studenci Akademii Duchownej w Warszawie Kategoria:Absolwenci i studenci Cesarskiej Rzymskokatolickiej Akademii Duchownej w Petersburgu Kategoria:Duchowni diecezji płockiej Kategoria:Duchowni katoliccy Królestwa Kongresowego Kategoria:Ludzie związani z Płockiem (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Polscy bibliografowie Kategoria:Polscy historycy sztuki Kategoria:Zmarli w 1913 Kategoria:Urodzeni w 1843 Kategoria:Członkowie Towarzystwa Naukowego Płockiego Kategoria:Członkowie Akademii Umiejętności Kategoria:Ludzie związani z Kurpiami Kategoria:Ludzie związani z Goworowem Kategoria:Pochowani w Goworowie