thumb|240px|Kościół św. Mikołaja w Pradze, główna świątynia CČSH thumb|240px|Husycki cmentarz w Hrotovicach thumb|240px|Kaplica CČSH w Hostivici thumb|240px|Nabożeństwo pod przewodnictwem biskupa Davida Tonzara w Kaplicy Betlejemskiej w Pradze Czechosłowacki Kościół Husycki (, CČSH) – wspólnota religijna w Czechach i na Słowacji.
Historia Powstanie Husyckiego Kościoła Czechosłowackiego związane było z kryzysem w Kościele katolickim w Czechach po I wojnie światowej, w którym do 1918 roku episkopat stanowił lojalną podporę rządów dynastii Habsburgów.
Niezadowolenie społeczne po rozpadzie Austro-Węgier związane z negatywnym stosunkiem Czechów do hierarchii kościelnej było wyrażane przez ruch Precz od Wiednia i od Rzymu. Znalazł on wsparcie w grupie nastawionych modernistycznie księży katolickich, dążących do reform kościelnych. Duchowni ci zrzeszeni w stowarzyszenie Jednota Československého Duchovenstva postulowali: wprowadzenie języków narodowych do liturgii, zniesienie obowiązkowego celibatu duchownych i dopuszczenie przedstawicieli wiernych w rządach Kościołem.
Na początku 1920 roku część sympatyków ruchu społecznego Precz od Wiednia i od Rzymu oraz wspierający ich duchowni postanowili ostatecznie zerwać jedność z Kościołem katolickim, nie widząc szans na uznanie swoich postulatów. W wyniku schizmy powstał narodowy Kościół Czechosłowacki, zorganizowany w patriarchat, który w początkach odwoływał się do tradycji i dorobku: św. Cyryla i św. Metodego, utrakwistów i braci czeskich. Sympatyzował również z prawosławiem i starokatolicyzmem. Z czasem jednak zbliżył się do haseł radykalnych grup protestantyzmu (uniwersalizm, unitarianizm), aby ostatecznie uformować własną oryginalną doktrynę w duchu modernizmu.
Pierwsze uroczyste nabożeństwo Kościoła Czechosłowackiego odprawiono 8 stycznia 1920 w kościele prawosławnym św. Mikołaja w Pradze. Pierwsza parafia powstała 15 stycznia 1920 w Radwanicach staraniem proboszcza Ferdinanda Stibora.
W 1924 roku w Kościele Czechosłowackim na skutek różnic w poglądach liderów nad przyszłością wspólnoty doszło do rozłamu. Wyodrębnił się z niego Kościół Prawosławny Czechosłowacji. Po śmierci pierwszego patriarchy Karela Farskýego Kościół zaczął się jeszcze bardziej liberalizować. W 1947 roku dopuścił do święceń duchownych kobiety. Od 2000 roku ordynuje kobiety na biskupki. W 1971 roku przyjął nazwę Czechosłowacki Kościół Husycki.
W 2005 roku w Czechosłowackim Kościele Husyckim doszło do kryzysu w strukturach hierarchii kościelnej. Powodem zamieszania było wzajemne oskarżenie się biskupów o złe zarządzanie majątkiem wspólnoty i nieczyste interesy. W konsekwencji spór zakończył się ustąpieniem z urzędu VII patriarchy Jana SchwarzaRadio Praha. W 2006 roku natomiast Kościołem szeroko zainteresowały się czeskie media, gdy wyszedł na jaw skandal obyczajowy z udziałem biskupa praskiego CČSH Karela Bicana.
Doktryna Doktryna Czechosłowackiego Kościoła Husyckiego jest oryginalna dla tego wyznania i na przestrzeni kilkudziesięciu lat ewoluowała. W latach 1920–1924 była ortodoksyjna, co miało związek z unią Kościoła Czechosłowackiego i Serbskiego Kościoła Prawosławnego. Później zaczęła być modyfikowana w duchu modernizmu katolickiego. Główny teolog Kościoła, Karel Farský sformułował własny katechizm, w którym odrzucał boskość Jezusa Chrystusa, odrzucał osobowość Ducha Świętego, a także w oryginalny sposób rozumiał osobę Boga.
W 1931 roku w duchu reform Farskýego Kościół oficjalnie odrzucił m.in. dogmaty o Trójcy Świętej, dziewiczym poczęciu Jezusa Chrystusa, jego zmartwychwstaniu i ponownym przyjściu w dniu Sądu Ostatecznego. W 1971 roku, po rewizji swoich dotychczasowych nauk, Kościół ten powrócił jednak do wyznawania Credo. W kwestii natury Chrystusa w swojej dogmatyce jest jednak zbliżony do nestorianizmu.
Organizacja Czechosłowacki Kościół Husycki ma ustrój episkopalno-synodalny. Administracyjnie podzielony jest na sześć diecezji, z których pięć znajduje się na terenie Czech (Brno, Praga, Hradec Králové, Ołomuniec, Pilzno) i jedna na Słowacji (Bratysława). Posiada 290 wspólnot religijnych.
Obecni biskupi diecezjalni (2023) Juraj Jordán Dovala (Brno) David Tonzar (Praga) Pavel Pechanec (Hradec Králové) Tomáš Chytil (Ołomuniec) (Pilzno) (Bratysława)
Patriarchowie Kościół Czechosłowacki (1921–1971) 1924–1927 – Karel Farský 1927–1942 – Gustav Adolf Procházka 1942–1946 – vacat (rząd Protektoratu Czech i Moraw zabronił wyboru patriarchy, administratorem Kościoła był biskup ostrawski CČS Ferdinand Stibor) 1946–1961 – František Kovář Czechosłowacki Kościół Husycki (od 1971) 1961–1990 – Miroslav Novák 1991–1994 – Vratislav Štěpánek 1994–2001 – Josef Špak 2001–2005 – Jan Schwarz 2005–2006 – vacat (administratorem Kościoła był biskup kralovehradecki CČSH Štěpán Klásek) od 2006 – Tomáš Butta
Zobacz też Ewangelicki Kościół Czeskobraterski Kościół Prawosławny Czech i Słowacji Kościół Starokatolicki w Republice Czeskiej Kościół Starokatolicki Mariawitów w RP
Przypisy
Linki zewnętrzne Diecezja brneńska CČSH Diecezja kralovehradecka CČSH Diecezja ołomuniecka CČSH Diecezja praska CČSH Husycki Wydział Teologiczny na Uniwersytecie Karola w Pradze
Kategoria:Protestantyzm w Czechach
Kategoria:Protestanckie związki wyznaniowe