Gorzuchowo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie gnieźnieńskim, w gminie Kłecko.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Nazwa Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od początku XV wieku. Po raz pierwszy wymieniona w łacińskim dokumencie z 1400 kiedy odnotowano ją pod zlatynizowaną, staropolską nazwą używaną obecnie „Gorzuchowo” .

Historia Miejscowość historycznie należała do Wielkopolski. Początkowo była wsią szlachecką, własnością polskiej szlachty z rodu Budziszewskich, Oleskich, Kaczkowskich. Od 1320 tereny, na których powstała wieś leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim. W 1463 miejscowość znajdowała się w powiecie poznańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. W 1508 i 1510 leżała w parafii Budziszewo.

Pierwszy zachowany zapis historyczny o wsi pochodzi z 1419 i odnotowuje Zygmunta z Gorzuchowa w sporze z Przecławem plebanem z Rogoźna. W 1420 Zygmunta tego notowano także jako Zygmunta z Budziszewa, a oba te zapisy z kolei identyfikowano z Zygmuntem z Margonina.

Z pierwszej połowy XV wieku pochodzą zapisy o majątkowych sprawach sądowych właścicieli wsi. W latach 1426-1427 Tomasz z Gadek i z Łopuchowa posiadał zastaw w Gorzuchowie. W 1426 był w sporze z Katarzyną z Budziszewa, ponieważ pełnomocnik Katarzyny zajął na jej łące 22 szt. bydła należące do Tomasza. W 1432 odnotowano Adama z Budziszewa i Gorzuchowa. W 1463 sprzedał on wraz z prawem odkupu za czynsz 8 grzywien od sumy głównej 110 grzywien Janowi Boruchowskiemu dwa łany obsiane w Gorzuchowie, wyłączając ze sprzedaży zapusty Chudowo i Sosnowy Zapust.

W 1466 Andrzej Budziszewski z Budziszewa, syn Adama odstąpił swoje części po ojcu i matce w dobrach Margonin w powiecie kcyńskim oraz Gorzuchowie swojemu bratu Pawłowi. W 1474 Paweł Budziszewski (syn Adama, zwany też Głębockim) sprzedał matce Małgorzacie Budziszewskiej wieś Gorzuchowo za 100 grzywien. W 1485 Stanisław Budziszewski syn Adama, zwany też Głębockim, zapisał Janowi Kulce bakałarzowi z Obornik czynsz w wysokości 12 florenów węgierskich na wsi Gorzuchowo. W 1487 Piotr Budziszewski syn Adama zapisał swojej siostrze Barbarze żonie Michała Powidzkiego 16 grzywien czynszu rocznego posagu ze swej części Budziszewa i Gorzuchowa wraz z prawem wykupu za 160 grzywien. W 1489 zapisał wikariuszom katedry poznańskiej czynsz roczny, wykupiony z dóbr Rybno w powiecie gnieźnieńskim, w wysokości 4 grzywien i 8 groszy na połowie Budziszewa i połowie Gorzuchowa wraz z prawem wykupu za 50 grzywien. W 1493 Andrzej Budziszewski zapisał siostrze Elżbiecie 4 grzywny czynszu rocznego z połowy Budziszewa i połowy Gorzuchowa. W 1493 sprzedał wraz z prawem odkupu Maciejowi Studzieńskiemu połowę Gorzuchowa za 162 złotych węgierskich. W 1495 Maciej Studzieński odsprzedał wraz z prawem odkupu Andrzejowi Kaczkowskiemu zwanemu Panoszka połowę Gorzuchowa za 80 grzywien. W 1490 Andrzej Budziszewski odsprzedał wraz z prawem odkupu 4 łany w połowie Gorzuchowa Janowi Oleskiemu za 50 grzywien. W 1496 Piotr Budziszewski sprzedał z prawem odkupu Wojciechowi Potulickiemu 2 łany w Gorzuchowie oraz młyn wodny w Wiesiołowie za 52 floreny węgierskie; ręczył za niego jego brat Paweł Głębocki. W 1505 Andrzej Budziszewski zapisał swojej żonie Barbarze, córce zmarłego Jakuba i Małgorzaty Prusieckich ze wsi Pruśce koło Rogoźna posag 600 florenów węgierskich na połowie swych dóbr w Budziszewie, Gorzuchowie, Łopuchowie i Głęboczku.

W 1507 Dorota i Katarzyna Kaczkowskie córki zmarłego Macieja Kaczkowskiego dały swą część spadku po zmarłym stryju Andrzeju Panoszka Kaczkowskim, w tym m. in. część Gorzuchowa, Andrzejowi Zakrzewskiemu w zamian za jeden łan osiadły w Łopiennie i 100 grzywien. W 1507 uczciwa Barbara córka zmarłego Piotra Bogatego, mieszczanina ze Żnina w powiecie kcyńskim odstąpiła Andrzejowi Zakrzewskiemu części i przezyski w Brzeźnie i w Gorzuchowie odziedziczone po wuju Feliksie Brzezieńskim, wójcie w mieście Żerniki w powiecie kcyńskim w zamian za 15 łanów osiadłych w Łopiennie i 100 złotych węgierskich.

W 1513 Jan Goliński z Goliny w powiecie koneckim oraz Andrzej Prądzyński z Nagradowic wykupili za 50 grzywien czynsz dla wikariuszy katedry poznańskiej zapisany na Gorzuchowie. W 1528 Barbara wdowa po Piotrze Budziszewskim żona Jana Obodzeńskiego z Obodna w powiecie kcyńskim wraz z synami Wincentym, Maciejem, Stanisławem i Janem podzielili między siebie majątek Budziszewo i Gorzuchowo. Barbara miała dotąd oprawę dwóch łanów osiadłych, jeden łan folwarczny, ogród osiadły, 1/4 jeziora Radusz z 3,5 toniami, a po podziale otrzymała ponadto połowę pozostałych części Gorzuchowa czyli 3,5 łana osiadłego, jeden łan opustoszały, ogród osiadły, ogród opustoszały i połowę z pozostałych 3/4 jeziora Radusz. Jej synowie otrzymali natomiast w Gorzuchowie 2 łany osiadłe, jeden półłanek osiadły, jeden łan folwarczny opustoszały, ogród osiadły, ogród opustoszały oraz pozostałą część jeziora Radusz. Akt podziału majątkowego wymieniał też imiennie wszystkich poddanych.

Ze źródeł kościelnych pochodzi zapis z 1510 dziesięcinę wiardunkową z łanów kmiecych w Gorzuchowie należała do dziekana poznańskiego, a dziesięcina snopowa z 2 łanów sołeckich do płebana w Budziszewie.

Miejscowość odnotowały także historyczne rejestry podatkowe z XV i XVI wieku. W 1508 miał miejsce pobór z 4 łanów osiadłych i jednego łana opustoszałego. W 1509 pobrano podatki z 5 łanów. W 1510 wieś należała do pana Budziszewskiego i było w niej 7 łanów osiadłych, 3 łany opustoszałe, dwa łany sołeckie. W 1563 miał miejsce pobór z 2,5 łana, a jeden łan był zwolniony z poboru z powodu pożaru. W 1577 Budziszewscy zapłacili pobór ze wsi. W 1577 Stanisław i Wincenty Budziszewscy zapłacili pobór od dwóch łanów osiadłych i jednego łana opuszczonego.

W 1520 r. wieś oddawała dziesięcinę do kościoła w Modliszewku. W 1872 r. wykopano tu „skarby” pochodzące z czasów pierwszych Piastów. Właścicielami Gorzuchowa w 1761 r. byli bracia Szeliscy, którzy oskarżyli 10 kobiet o uprawianie czarów, z których najmłodsza miała trzynaście lat. Wyrokiem sądu z Kiszkowa 30 września 1761 r. skazano je na stos. Wyrok został wykonany pod lasem Kuś, pomiędzy Gorzuchowem a Wilkowyją. Był to jeden z ostatnich tego rodzaju procesów. W 1776 r. Sejm zakazał sądzenia za czary. Obecnie w pobliżu miejsca stracenia, na wzgórzu zwanym Kuś, stoi pomnik zielarkiDawid Jung, Gorzuchowskie zielarki - fakty i legenda [w:] 13 pomysłów na Gniezno i okolice. Przewodnik tematyczny dla turystów (red. nauk. Armin Mikos von Rohrscheidt), Gniezno 2016, s. 140..

4 września 2026 przez miejscowość przeszła trąba powietrzna, podczas której wiatr osiągał prędkość 220 km/h i która spowodowała wiele szkód.

Legenda Z procesem z 1761 roku związana jest legenda, która głosi, że z jedna z kobiet tuż przed śmiercią rzuciła klątwę na Kiszkowo. Według niej miasto miało na powrót zostać wsią i stracić swą nazwę. Klątwa ta spełniła się, gdyż Kiszkowo pod koniec XIX w. utraciło prawa miejskie, a władze niemieckie zmieniły nazwę na Welnau.

Przypisy

Bibliografia

Zobacz też Gorzuchowo Gorzuchów

Kategoria:Kłecko (gmina)