thumb|255px|Kościół w Orzechowie Orzechowo (niem. Nußdorf, Haseltal(Hazelthal)) – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie wrzesińskim, w gminie Miłosław. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego. Wieś położona jest na prawym brzegu Warty przy linii kolejowej Oleśnica – Chojnice, na południe od Żerkowsko-Czeszewskiego Parku Krajobrazowego.

Linia kolejowa nr 281 dzieli wieś na dwie części – wschodnią i zachodnią. Dworzec kolejowy z 1875 roku znajduje się w centrum wsi.

Najstarsza zabudowa Orzechowa koncentruje się w południowo-wschodniej części wsi. Tam też znajdują się: Zespół Szkół im. Jana Pawła II, Wiejski Dom Kultury i remiza strażacka, a także ciekawe obiekty techniczne: mały basen portowy, odcięty dziś od rzeki groblą, oraz bocznica kolejowa, odremontowana w 1979 roku.

W północnej części wsi mieszczą się Orzechowskie Zakłady Przemysłu Sklejek, ośrodek zdrowia i przedszkole. Działa tu także ośrodek wypoczynkowy „Relaks”, z letnim basenem kąpielowym, należący do zakładów. Charakterystycznym elementem tej części wsi są składowiska wielkich kłód, będących surowcem dla fabryki sklejek.

Na zachód od torów kolejowych znajduje się cmentarz z 1932 roku, osiedle bloków mieszkalnych oraz osiedle domów jednorodzinnych z lat 70. i 80. XX wieku. W tej części znajduje się też zbudowany w latach 1987–1988 Kościół Matki Bożej Częstochowskiej.

Przy ul. Topolowej znajduje się kapliczka z figurą Matki Boskiej Niepokalanej z lat 20. XX wieku. Naprzeciwko szkoły znajduje się kapliczka Matki Boskiej Niepokalanej, a na rogu ul. Poprzecznej i Starowiejskiej – kapliczka św. Wawrzyńca. Obie pochodzą z 1945 roku.

Historia Pierwsza wzmianka o Orzechowie pochodzi z roku 1392. Wymienia się Orzechowo jako małą osadę – własność rodu Doliwów – położoną w dorzeczu Warty, otoczoną lasami. Około 1760 roku Orzechowo stanowiło osadę składającą się z około 60 domostw. Mieszkańcy zajmowali się rolnictwem, rybołówstwem i łowiectwem.

Okres rozbiorów Po 1815 wieś znalazła się w pobliżu granicy zaboru pruskiego i Królestwa Polskiego. W 1830, w czasie powstania listopadowego (1830–1831) w Królestwie Polskim, w Orzechowie znajdował się jeden z punktów zbornych dla ochotników przekraczających granicę.

W 1875 zbudowano linię kolejową Oleśnica–Jarocin–Gniezno–Chojnice. W skład tej linii weszła stacja kolejowa Orzechowo wraz z budynkiem dworca kolejowego i kilkoma budynkami mieszkalnymi, w których osiedlili się pracownicy kolejowi. Pod koniec 1881 wybudowano bocznicę kolejową prowadzącą nad Wartę, gdzie wykopano basen portowy na dwie barki, zaopatrzony w żuraw. Orzechowo stało się punktem przeładunkowym węgla dowożonego koleją z Górnego Śląska i transportowanego dalej barkami Wartą w górę rzeki, do Królestwa Polskiego. Z wagonów towar przeładowywano na szkuty (tak nazywano statki rzeczne). Szkuta była przeciągana za pomocą liny przez zaprzęgi konne brzegiem rzeki w kierunku Pyzdr, Konina, a nawet dalej. Po drodze wyznaczone były miejsca, w których następowała wymiana koni. Tak dorabiało wielu rolników z Orzechowa. Dzięki intensywnemu napływowi towarów rosło znaczenie Orzechowa w okolicy, a jego mieszkańcy bogacili się. Po odzyskaniu niepodległości i otwarciu w 1922 linii kolejowej Poznań-Warszawa działalność portu upadła.

Pierwszym (zapamiętanym) sołtysem Orzechowa był Sibilski. Zajmował on posesję przy dzisiejszej ul. Starowiejskiej 2.

W Orzechowie mieszkały 3 rodziny niemieckie: Rodzina Sztajnów zamieszkiwali posesję na starej wsi, przy dzisiejszej ulicy Starowiejskiej 15, którą odkupił od nich rolnik-rzeźnik Walenty Gmerek prowadzący tam restaurację; Rodzina Begerów zamieszkiwała posesję przy obecnej ul. Starowiejskiej 1. Tę posesję odkupił Stachowiak; Rodzina Litków zajmowała posesję oraz ziemię obecnej ul. Miłosławskiej 3. Część majątku Litków została zakupiona przez rodzinę Walczaków.

W 1894 w pozostałej części posiadłości państwa Litków uruchomiono tartak. Właściciel tartaku Max Schulz i Hermann Hauff w 1905 utworzyli firmę handlową Dampfsägewerk Warthehafen. W 1921 roku zbudowano fabrykę parkietów. Na ich bazie rozwinęły się duże zakłady drzewne, noszące od 1953 roku nazwę Orzechowskich Zakładów Przemysłu Sklejek.

I wojna światowa W 1914 wybuchła I wojna światowa, a w 1918 Powstanie wielkopolskie, w którym brali czynny udział mieszkańcy Orzechowa: Franciszek Wlekliński, Stanisław Gabała, Tomasz Stachowiak, Walenty Smychtała, Franciszek Szydłowski, Przydryga (nieznany z imienia). Po 123 latach niewoli Polska stała się krajem wolnym i niepodległym – powstała II Rzeczpospolita. Pierwszym sołtysem w wolnym Orzechowie został rolnik Franciszek Matuszak.

W 1922 do Orzechowa przybyła rodzina Bystrzyckich. Bolesław Bystrzycki kupił miejscowy tartak i wybudował fabrykę parkietu oraz cegielnię, w której wypalał cegłę na własne potrzeby. W 1923 na terenie fabryki wybuchł wielki pożar – paliła się fabryka parkietu. Dzięki własnej cegielni Bystrzyckiemu udało się w niedługim czasie wybudować nową fabrykę parkietu i sklejek, w której zatrudnionych było około 300 osób. Parkiety z fabryki Towarzystwa Akcyjnego B. Bystrzycki za sprawą poznańskiego przemysłowca Stanisława Potocznego były układane w takich budynkach jak: Gmach Sejmu 1925 w Warszawie, pałace biskupie, poznańskie szkoły.

W 1925 Bystrzycki postawił na terenie swojej fabryki kaplicę z zamiarem odłączenia wiosek Orzechowa i Pięczkowa od parafii w Dębnie. Poświęcenia kaplicy, w dniu 8 listopada 1925, dokonał abp Antoni Lubitz. W 1925 w Pięczkowie powstał wiejski cmentarz, gdzie dokonywano także pochówku mieszkańców Orzechowa. Wcześniej zmarłych z Orzechowa i Pięczkowa chowano na cmentarzu parafialnym w Dębnie, a sporadycznie – ze względu na rozlewiska Warty – w Czeszewie.

Po wielu staraniach, zarówno mieszkańców jak i właściciela fabryki, udało się odłączyć Orzechowo i Pięczkowo do parafii Dębno i włączyć do parafii Czeszewo w archidiecezji gnieźnieńskiej. 24 października 1929 roku dekretem ówczesnego prymasa kardynała Augusta Hlonda nastąpiło oficjalne przekazanie Orzechowa i Pięczkowa parafii czeszewskiej. W tym czasie proboszczem w Dębnie był ks. Tomasz Poprawski, a w Czeszewie ks. Ignacy Geltner.

W 1932 ówczesny sołtys Orzechowa przekazał bezpłatnie część własnych gruntów przy drodze w kierunku Pięczkowa na utworzenie wiejskiego cmentarza w Orzechowie. Dziś stanowi on cmentarz parafialny (przy ul. Średzkiej). Cmentarz został poświęcony w dniu Wszystkich Świętych. Pierwszą osobą pochowaną na tym cmentarzu była Antonina Pawlak, której pogrzeb odbył się w lutym 1933 roku.

Na cmentarzu znajdują się dwie mogiły uczestników powstania wielkopolskiego: Franciszka Wleklińskiego (1891–1992) – przed krzyżem po lewej w drugim rzędzie, i Walentego Karcza (1892–1977) – za krzyżem po lewej przy ogrodzeniu. Franciszek Wlekliński urodził się w Szamarzewie k. Wrześni. W czasie powstania wielkopolskiego walczył w kompanii trzemeszeńskiej. Był także uczestnikiem wyprawy na Kijów w 1920 roku. Od 1922 roku mieszkał w Orzechowie, gdzie stał znanym działaczem ludowym i społecznikiem. W latach 1945–1948 pełnił funkcję prezesa tutejszego koła PSL (Mikołajczykowego), a w latach 1949–1990 prezesa koła ZSL. Przez 20 lat (1957–1976) był sołtysem. Przez wiele lat kierował miejscowym Kółkiem Rolniczym, a w 1933 roku. Był współzałożycielem tutejszej Ochotniczej Straży Pożarnej.

II wojna światowa 1 września 1939 roku wybuchła II wojna światowa. Już w pierwszych dniach wojny Niemcy pojawili się w Orzechowie i okolicy. Byli powstańcy wielkopolscy zostali wywiezieni do Protektoratu w lubelskie, ks. Feliks Błażejewski (proboszcz Czeszewa od 1930 roku) do obozu koncentracyjnego w Dachau. Posesje po wywiezionych powstańcach zajęły przybyłe z Rzeszy rodziny niemieckie. Sołtysem został Niemiec – Michalik. Bystrzyccy, podobnie jak powstańcy zostali wywiezieni z Orzechowa, a fabryką zarządzał Niemiec - produkcja parkietu trwała nadal. W fabryce utworzono obóz pracy przymusowej. Umieszczeni w nim robotnicy wyrabiali skrzynie do amunicji, granatów, bomb, dwukołowe wózki dla wojska, a także sanie na wschodni front. Ich gięte płozy z pewnością nie wytrzymywały długo, gdyż w ramach tzw. małego sabotażu robotnicy używali rozwodnionego kleju. Ponadto powstał tu, na terenie starej cegielni, obóz dla jeńców radzieckich. Zatrudniano ich przy ciężkich pracach wyładunkowych okrąglaków. Złapanych na próbie ucieczki Niemcy wieszali na słupach za ręce związane drutem w taki sposób, by czubkami palców nóg dotykali ziemi. Konali w męczarniach przez kilka dni. Przy organizowaniu ucieczek jeńcom pomagali miejscowi Polacy, zwłaszcza członkowie oddziału Batalionów Chłopskich, działającego na tym terenie. Pewnej liczbie jeńców udało się zbiec w pobliskie lasy i dołączyć do oddziałów partyzanckich.

W międzyczasie, przy dzisiejszej ulicy Topolowej, Niemcy zbudowali (na gruncie Matuszaka) trzy parterowe, kryte papą, baraki murowane, do których przeniesiono jeńców radzieckich zatrudnionych w fabryce. W 1942 Niemcy wybudowali nową halę produkcyjną na ziemi odebranej rodzinie Walczaków, w której wyrabiali produkty na potrzeby wojska. Nazywali ją Mebelwerk.

Kolejnym sołtysem w okresie okupacji był również Niemiec – Dreifogel (leśniczy), który pełnił tę funkcję do 19 stycznia 1945 roku – dnia ucieczki Niemców z Orzechowa. Wyzwolenie Orzechowa przez Armię Czerwoną nastąpiło w poniedziałek 21 stycznia 1945 roku. Pierwszym sołtysem po wyzwoleniu został Feliks Dutkowski (na krótko); następnym Tomasz Szymański.

Okres powojenny Z obozu koncentracyjnego powrócił do Czeszewa ks. Błażejewski, a do fabryki w Orzechowie Bystrzycki z rodziną. Życie w Orzechowie szybko wróciło do stanu sprzed wybuchu wojny. Pracownicy fabryki oraz mieszkańcy Orzechowa przystąpili do porządkowania kaplicy zniszczonej przez Niemców, którym służyła jako warsztat samochodowy. Na czas remontu mieszkańcy Orzechowa uczęszczali na msze święte do Kościoła w Czeszewie. W 1950 odmalowano kaplicę według projektu Jana Tłoczka z Pyzdr. Malował Jan Gładyszewski, malarz z Miłosławia. Dekretem JE ks. prymasa Polski Kardynała Stefana Wyszyńskiego z 15 kwietnia 1952 kaplica w Orzechowie została erygowana jako kaplica publiczna pod wezwaniem Matki Boskiej Częstochowskiej, a odpust ustalono na 26 sierpnia. W kaplicy była odprawiana tylko jedna msza święta - w niedzielę. Ks. Błażejewski został przeniesiony do większej parafii, a do Czeszewa został skierowany ks. Gwidon Bach-Żelewski.

Bystrzycki odremontował fabrykę i wznowił produkcję. W hali pobudowanej przez Niemców, a po wojnie upaństwowionej, produkowane były meble. Do Orzechowa przyjechali nowi, poszukujący pracy mieszkańcy. Baraki zbudowane przez Niemców właściciel gruntów Franciszek Matuszak rozebrał. Po referendum 30 czerwca 1946, a następnie wyborach 19 stycznia 1947 roku władze w Polsce przejęła Polska Partia Robotnicza, która wprowadziła w życie nowe prawa. Zaczęła się likwidacja prywatnej własności, głównie fabryk. Bystrzycki widząc zachodzące zmiany powołał do życia tzw. wspólnotę, co pozwoliło mu na krótki czas pozostać zarządcą fabryki. Sołtysem został wybrany Józef Orszulak, a prezesem OSP Stefan Jankiewicz.

W końcu doszło do upaństwowienia fabryki. Bystrzycki opuścił Orzechowo na zawsze. Zmarł 9 sierpnia 1986 roku, w wieku 95 lat - nie doczekawszy upadku władzy, która zabrała mu fabrykę. Pierwszym dyrektorem fabryki po upaństwowieniu został Kasparski. Nastąpiło połączenie fabryki i zakładu produkującego meble w jedną całość pod nazwą Orzechowskie Zakłady Przemysłu Sklejek.

W 1950 powstał klub sportowy UNIA, a jego założycielami byli: Zdzisław Lewadowski, Feliks Merdziński, Sylwester Domański i Kazimierz Purol. Do 1950 rozgrywki odbywały się na łąkach przy wale, później na boisku przy Szkole Podstawowej. Klub zmienił później nazwę na SPARTA (1954).

W 1959 sołtysem został wybrany Franciszek Wlekliński.

W latach 60. powstał Wiejski Dom Kultury.