Teodorów (niem. Theuderau) – osada w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie Domaniów. Od 2018 r. istnieje jako odrębne sołectwoUchwała Nr. XXXVII/243/17 Rady Gminy Domaniów z dnia 28 grudnia 2017 r. w sprawie nadania statutu Sołectwu Teodorów (Dziennik Ustaw Województwa Dolnośląskiego 2018, poz. 129).

Na terenie osady, w okolicach najdalej wysuniętego na północ terenu gminy Domaniów, znajduje się najniżej położony punkt gminy na wysokości 125 m. n.p.m.Strategia rozwoju gminy Domaniów..., s. 116.

Podział administracyjny W okresie pruskim Teodorów znajdował się na terenie gminy z siedzibą w Sobocisku (Zottwitz), a urząd stanu cywilnego właściwy dla osady znajdował się w Zabardowicach (Seiffersdorf). W latach 1895-1905 Teodorów przynależał do gminy (Amtsbezirk) z siedzibą w Chwastnicy (Quosnitz), tamteż znajdował się właściwy dla osady urząd stanu cywilnego. W 1912 r. osada jest wspomniana jako część gminy z siedzibą w Chwastnicy i przynależny do urzędu stanu cywilnego w tej wsi. Od 1816 r. osada znajdowała się w powiecie oławskim rejencji wrocławskiej pruskiej prowincji Śląsk, a od 1919 r. była częścią wyodrębnionej prowincji Dolny Śląsk.

Do okresu między 1885 a 1895 r. Teodorów dzielił się na wieś-gminę jednostkową (Landgemeinde) oraz na obszar dworski (Gutsbezirk). Do 1928 r. Teodorów był obszarem dworskim, a w 1928 r. w wyniku reformy administracyjnej likwidującej obszary dworskie na terenie Prus obszar dworski Teodorów (Theuderau) został wcielony w skład wsi gminnej Sobocisko (Zottwitz).

Po ustanowieniu administracji polskiej na Dolnym Śląsku w latach 1945-1954 Teodorów był przysiółkiem wsi Gęsice w gminie WierzbnoUchwała Nr 24/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu oławskiego; w ramach Zarządzenia nr 13 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 1954 r., Nr. 9, Poz. 71). W latach 1954-1972 Teodorów został odłączony od Gęsic i stał się częścią gromady Wierzbno. Od 1973 r. jest częścią gminy DomaniówUchwała Nr XIX/109/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 1972 r., Nr 8, Poz. 165). Do 1975 r. Teodorów był częścią powiatu oławskiego województwa wrocławskiegoWykaz miast, osiedli i gromad: stan z dn. 1 I 1971 r., Cz. 1. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny – Biuro Spisów, 1971.. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w pomniejszonym terytorialnie województwie wrocławskim, a w latach 1990-1998 przynależała do urzędu rejonowego w Oławie.

Na początku XXI w. Teodorów miał status przysiółka. Do 2018 r. Teodorów jako osada była częścią sołectwa Janków, a od 2018 r. jest samodzielnym sołectwem.

Historia Osada powstała prawdopodobnie ok. 1300 r. i mająca układ osady majątkowej. W 1310 r. miała 5 i 1/4 łana powierzchni. W 1665 r. jako właściciel osady jest wspomniany Wilhelm Wenzel von Lilgenau. W 1783 r. wieś należała do panów Pertke. W 1819 r. należała do rodu von Netz z Koźmic (Kosemitz). W 1830 r. jako właściciel wsi jest wspomniany królewski radny sądowy (Königl. Justiz-Rath) Vitzthum von Eckstädt z Teodorowa. W 1845 r. jako właściciel Teodorowa jest wspomniany Franz Springer. W 1894 r. właścicielem dóbr rycerskich w Teodorowie i Sobocisku była spółka handlowa "J. Jac. vom Rath u. Comp." z Kobierzyc (Koberwitz). W 1937 r. właścicielem dóbr w Teodorowie była firma "vom Rath, Schoeller und Skene", która posiadała również majątki w Wierzbnie i Sobocisku.

Nazewnictwo W ciągu swojego istnienia Teodorów nosił następujące nazwy:

1310 r.: Thadrowo, Thudrow 1783 r.: Teuderau do 1945 r.: Theuderau (niemiecka nazwa osady) od 1945 r. Teodorów (nazwa nadana po ustanowieniu administracji polskiej na Dolnym Śląsku)

Gospodarka W 1783 r. w Teodorowie istniał folwark i młyn z wiatrakiem. W pierwszej połowie XIX w. na terenie osady funkcjonował folwark i młyn, a w 1845 r. odnotowano w Teodorowie uprawę rzepaku.

W 1885 r. powierzchnia katastralna wsi gminnej (Landgemeinde) wynosiła 9 ha, z czego pola uprawne stanowiły 9 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 26,03 marek niemieckich za hektar pola. Powierzchnia katastralna obszaru dworskiego (Gutsbezirk) w tym samym roku 97 ha, z czego pola uprawne stanowiły 94 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 28,59 marek niemieckich za hektar pola. W 1905 r. powierzchnia katastralna obszaru dworskiego wynosiła 106 ha, a dochód netto z podatku gruntowego 27,41 marek za hektar. Najbliższa wsi stacja kolejowa znajdowała się w Lizawicach (Leisewitz).

W okresie PRL-u i do 1993 r. Teodorów stanowił siedzibę jednostki rolnej będącej częścią państwowego gospodarstwa rolnego w Polwicy. Jednostka ta miała powierzchnię ok. 3 tys. ha i składała się z zakładów rolnych w Zabardowicach, Rynakowicach, Lizawicach i MarcinkowicachPaweł Poławski et al., Monografia powiatu oławskiego, s. 11 i 13. Do jednostki rolnej należały też obory w Teodorowie, Gęsicach i Zabardowicach.

Teraźniejszość W Teodorowie znajduje się świetlica wiejskaStrategia rozwoju gminy Domaniów..., s. 158.

Zabytki Według wykazu zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu na terenie osady znajdują się następujące zabytki:

historyczny układ ruralistyczny wsi dom mieszkalny nr 6

Demografia W 1783 r. Teodorów zamieszkiwało 54 osoby. W 1819 r. wieś zamieszkiwało 59 osób, w 1830 r. 62 osoby, a w 1845 r. 82 osoby. W 1871 r. wieś-gminę jednostkową (Landgemeinde) zamieszkiwało 55 osób, a obszar dworski (Gutsbezirk) 50 osób. W 1885 r. wieś gminną i obszar dworski zamieszkiwało odpowiednio 37 i 46 osób. W 1895 r. obszar dworski Teodorów zamieszkiwały 103 osoby, a w 1905 r. 98 osób. W 2011 r. osadę zamieszkiwało 110 osóbGUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r., a w 2023 r. 96 osóbRaport o stanie gminy Domaniów w 2023 roku, s. 5.

W 1895 r. na 103 mieszkańców obszaru dworskiego 48 było mężczyznami, a 55 kobietami. 59 mieszkańców Teodorowa było katolikami, a 44 ewangelikami. Katolicy należeli do parafii w Sobocisku (Zottwitz), a ewangelicy należeli do zboru w Marszowicach (Marschwitz), choć w latach 1885-1895, a także w 1912 r. należeli do zboru w Piskorzowie (Groß Peiskerau).

Zobacz też Teodorów

Przypisy

Bibliografia

Emil Opitz, Die Arten des Rustikalbesitzes und die Laudemien und Markgroschen in Schlesien, Breslau 1904, s. 34 Egbert Hoffmann, Schlesien – 12 Jahre danach, "Hamburger Abendblatt" 8 grudnia 1956 r., s. 35 Erich Quester, Der Kreis Ohlau in Urkunden der Jahre 1331 – 1398, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 11/1965-8/1966 (seria artykułów) Franz Hoffmann, Frühkindheit in Zottwitz, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 8/1967, s. 9; nr. 11/1967, s. 5; nr. 2/1968, s. 11; nr. 4/1968, s. 12; nr. 5/1968, s. 4; nr. 6/1968, s. 13; nr. 9/1968, s. 6; nr. 12/1968, s. 23 i nr. 11/1969, s. 9. Erika Bellersen, Wie es einst in und um unser Heimatdorf Zottwitz aussah, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 4/1980, s. 6 Erika Bellersen, Rückblick auf unsere Zottwitzer Heimat, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 3/1984, s. 6 Erika Bellersen, Funde aus der ersten Germanenzeit, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 4/1987, s. 27 Alfons Winkler, Zottwitz – Ein schlesisches Dorf und seine Bewohner im Wandel der Zeiten, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 8/2000, s. 46 i nr. 10/2000, s. 32. Alfons Winkler, Ein Kindertraum ging in Erfüllung, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 1/2001, s. 34 Alfons Winkler, Einwohnerbuch Stadt und Kreis Ohlau 1935, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 4/2001, s. 34-35 Joachim Fritsch, Zottwitz, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 2/2002, s. 30 Alfons Winkler, Eine Hasen-Treibjagd und andere Wintergeschichten aus der alten Heimat, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 2/2003, s. 2 Heinz Quester, Ortslexikon des Kreises Ohlau/Schlesien, Alfter 2007, s. 148

Linki zewnętrzne

https://klauskunze.com/ohlau/orte/zottwitz.htm (dostęp 2026-06-15) Paweł Poławski, Zuzanna Brzozowska, Marta Kiełkowska, Agata Komendant, Piotr Wieczorek, Monografia powiatu oławskiego, [załącznik nr 2c, w:] Departament Analiz Ekonomicznych i Prognoz, Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, Rynki pracy na obszarach popegeerowskich. Raport z badań, Warszawa 2008 (dostęp 2026-07-19) Raport o stanie gminy Domaniów w 2023 roku (dostęp 2026-07-19) Urząd Gminy Domaniów, Wielkopolska Akademia Nauki i Rozwoju, Strategia rozwoju gminy Domaniów na lata 2026-2035 (dostęp 2026-07-19)

Kategoria:Domaniów (gmina)