Łuk Triumfalny (, właśc. ) – monumentalny pomnik w formie łuku triumfalnego stojący na placu Charles-de-Gaulle w Paryżu (dawniej plac Gwiazdy, fr. ). Znajduje się w 8. dzielnicy, na zachodnim skraju alei Pól Elizejskich (fr. ). Jest to ważny element architektury Paryża, stanowiący zakończenie perspektywy Pól Elizejskich. Łuk został zbudowany w pierwszej połowie XIX wieku dla uczczenia walczących i poległych za Francję w czasie rewolucji francuskiej i wojen napoleońskich.

Historia lewo|mały|Bitwa pod Austerlitz, 2 grudnia 1805, mal. François Gérard

Budowę Łuku Triumfalnego z białego wapienia rozpoczęto w 1806, na zlecenie cesarza Napoleona I po jego zwycięstwie w bitwie pod Austerlitz. Ukończony łuk odsłonięty został 29 lipca 1836, za panowania króla Ludwika Filipa I. Projektantem architektury był Jean-François Chalgrin, a dekorację rzeźbiarską wykonali m.in. François Rude, Jean-Pierre Cortot i Antoine Étex (reliefy wypukłe) oraz Bernard Seurre, Henri Lemaire, Carlo Marochetti, John-Étienne Chaponnière, Jean-Jacques Feuchère i Théodore Gechter (reliefy płaskie).

lewo|mały|Projekt Łuku Triumfalnego, Jean-François Chalgrin, ok. 1806

15 grudnia 1840 kondukt żałobny Napoleona przeszedł pod Łukiem Triumfalnym w drodze do miejsca spoczynku cesarza w kościele Inwalidów. 22 maja 1885 pod pomnikiem wystawiona została trumna Victora Hugo przez kilkanaście dni przed pochówkiem w Panteonie. 28 stycznia 1921 pod łukiem odsłonięto Grób Nieznanego Żołnierza, by upamiętnić bezimiennych żołnierzy poległych za Francję w czasie I wojny światowej.

mały|Grób Nieznanego Żołnierza pod Łukiem Triumfalnym w Paryżu

Co roku 14 lipca podczas Święta Narodowego Francji, wzdłuż alei Pól Elizejskich odbywa się parada wojskowa z udziałem francuskich urzędników państwowych i zagranicznych gości. Defilada rozpoczyna się na placu Charles-de-Gaulle, skupionego wokół Łuku Triumfalnego, i kończy się na placu de la Concorde.

Z biegiem lat łuk uległ degradacji i został po raz pierwszy wyczyszczony w 1966.

Charakterystyka Pomnik jest budowlą empirową, w formie jednoarkadowego rzymskiego łuku triumfalnego.

Wysokość: 49,54 m Szerokość: 44,82 m Głębokość: 22,21 m Liczba stopni prowadzących na platformę widokową: 284

Reliefy Na każdym z czterech filarów łuku znajduje się relief wypukły, umieszczony na cokole, przedstawiający scenę związaną z najważniejszymi wydarzeniami w okresie I Republiki Francuskiej i I Cesarstwa Francuskiego:

Wymarsz ochotników z 1792 roku (fr. ), albo Marsylianka (fr. ) – wykonał François Rude na południowej fasadzie łuku, z prawej strony. Relief upamiętnia utworzenie republiki podczas powstania 10 sierpnia, przedstawiając uskrzydloną personifikację wolności nad ochotnikami broniącymi granic Francji. Triumf z 1810 roku (fr. ) – wykonał Jean-Pierre Cortot na południowej fasadzie łuku, z lewej strony. Relief upamiętnia traktat z Schönbrunnu, przedstawiając Napoleona ukoronowanego przez boginię zwycięstwa. Obrona z 1814 roku (fr. ) – wykonał Antoine Étex na północnej fasadzie łuku, z prawej strony. Relief upamiętnia obronę przed armiami wroga podczas wojny szóstej koalicji. Pokój z 1815 roku (fr. ) – wykonał Antoine Étex na północnej fasadzie łuku, z lewej strony. Relief upamiętnia traktat paryski po abdykacji Napoleona.

Na fasadach łuku znajduje się także sześć reliefów płaskich, przedstawiających sceny związane z ważnymi bitwami w okresie I Republiki i I Cesarstwa:

Bitwa pod Abukirem (fr. ) – wykonał Bernard Seurre na południowej fasadzie łuku, z lewej strony. Pogrzeb generała Marceau (fr. ) – wykonał Henri Lemaire na południowej fasadzie łuku, z prawej strony. Bitwa pod Jemappes (fr. ) – wykonał Carlo Marochetti na wschodniej fasadzie łuku. Zdobycie Aleksandrii (fr. ) – wykonał John-Étienne Chaponnière na północnej fasadzie łuku, z lewej strony. Szturm na most pod Arcole (fr. ) – wykonał Jean-Jacques Feuchère na północnej fasadzie łuku, z prawej strony. Bitwa pod Austerlitz (fr. ) – wykonał Théodore Gechter na zachodniej fasadzie łuku.

Bitwy i nazwiska zapisane na łuku Na łuku wyryto nazwy 158 bitew stoczonych w okresie I Republiki Francuskiej i I Cesarstwa Francuskiego. Są wśród nich nazwy pięciu miast, które obecnie znajdują się na terenie Polski:

Gdańsk (oblężenie, marzec – maj 1807) – zapisane jako na filarze wschodnim. Ostrołęka (bitwa, 16 lutego 1807) – zapisane jako na filarze wschodnim. Pułtusk (bitwa, 26 grudnia 1806) – zapisane jako na filarze wschodnim. Lidzbark Warmiński (bitwa, 10 czerwca 1807) – zapisane jako na filarze wschodnim. Wrocław (zdobycie miasta, 29 grudnia 1806) – zapisane jako na filarze północnym.

Na attyce łuku znajdują się nazwy 30 głównych bitew z okresu Republiki i Cesarstwa: Valmy, Jemappes, Fleurus, Montenotte, Lodi, Castiglione, Arcole, Rivoli, Piramidy, Abukir, Alkmaar, Zurych, Heliopolis, Marengo, Hohenlinden, Ulm, Austerlitz, Jena-Auerstedt, Frydland, Somosierra, Aspern, Wagram, Moskwa, Lützen, Budziszyn, Drezno, Hanau, Montmirail, Montereau oraz Ligny.

Na łuku wyryto także nazwiska 660 osób, w większości generałów i marszałków, którzy służyli w okresie I Republiki Francuskiej i I Cesarstwa Francuskiego. Znajdują się wśród nich nazwiska siedmiu Polaków:

gen. Józef Grzegorz Chłopicki (1771–1854) – zapisany jako na filarze zachodnim. gen. Jan Henryk Dąbrowski (1755–1818) – zapisany jako na filarze południowym. gen. Karol Otto Kniaziewicz (1762–1842) – zapisany jako na filarze wschodnim. gen. Józef Feliks Łazowski (1759–1812) – zapisany jako na filarze południowym. marsz. książę Józef Antoni Poniatowski (1763–1813) – zapisany jako na filarze wschodnim. bryg. Józef Sułkowski (1773–1798) – zapisany jako na filarze południowym. gen. Józef Zajączek (1752–1826) – zapisany jako na filarze południowym.

Nad nazwiskami znajdują się cztery płaskorzeźby, przedstawiające sceny słynnych bitew z okresu Republiki i Cesarstwa: Atrybuty zwycięstw północy – Austerlitz, Jena-Auerstedt, Frydland, Ulm, Wagram i Pruska Iława. Atrybuty zwycięstw wschodu – Aleksandria, Piramidy, Abukir i Heliopolis. Atrybuty zwycięstw południa – Marengo, Rivoli, Arcole i Lodi. Atrybuty zwycięstw zachodu – Jemmapes i Fleurus.

L’Arc de Triomphe, Wrapped Od 18 września do 3 października 2021, w ramach tymczasowej instalacji artystycznej L’Arc de Triomphe, Wrapped autorstwa Christo i Jeanne-Claude, Łuk Triumfalny był całkowicie opakowany w srebrno-niebieski materiał. Artyści pracowali nad projektem od 1961, nie dożyli jednak momentu jego realizacji.

Galeria

Zobacz też Nazwiska zapisane na Łuku Triumfalnym w Paryżu Bitwy zapisane na Łuku Triumfalnym w Paryżu Grób Nieznanego Żołnierza w Paryżu Grande Arche Arc du Carrousel

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Zabytki Francji Kategoria:Architektura w Paryżu ! Kategoria:VIII dzielnica Paryża Paryż