Rezerwat przyrody Morysin – utworzony w 1996 r.Zarządzenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 14 czerwca 1996 r. w sprawie uznania za rezerwat przyrody. (M.P. 1996 Nr 42 poz. 409) leśny rezerwat przyrody znajdujący się w Warszawie, w dzielnicy Wilanów, między Jeziorem Wilanowskim, rzeką Wilanówką i Kanałem Sobieskiego, na terenie obszaru Morysin.

Ochrona przyrody Powierzchnia rezerwatu (obejmującego park, północną zatokę Jeziora Wilanowskiego i wyspę na jeziorze) wynosi: 53,4565 ha. Wokół rezerwatu wyznaczono otulinę o powierzchni 254,18 ha. Obszar rezerwatu podlega ochronie czynnej.

Cel powołania rezerwatu to ochrona fragmentu doliny Wisły z lasem łęgowym i licznymi okazami drzew pomnikowych oraz bogatą florą i faunąZarządzenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie z 17 czerwca 2010 r. w sprawie rezerwatu przyrody Morysin.

Zespół przyrodniczo-krajobrazowy Morysina wszedł w skład Wilanowskiego Parku Kulturowego, obejmującego także zespoły Gucin Gaju i skarpy warszawskiej wraz z ich otoczeniem i powiązaniami krajobrazowymi oraz zespoły rezydencjonalne Wilanowa, Ursynowa i Natolina.

Rezerwat ten położony jest na terenie Warszawskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 42/14.02.2007 r., poz. 870).

Do 19 września 2014 r., kiedy wszedł w życie plan ochrony rezerwatu, był to teren dostępny tylko na mocy pozwolenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie. Obecnie wstęp do parku jest możliwy bez pozwolenia i może odbywać się po ścieżkach wskazanych w planie ochrony – prowadzących obok zabytkowych ruin domku stróża w dwóch kierunkach: do ruin rotundy i do gajówki.

Przyroda Siedlisko i roślinność thumb|Jedno z drzew pomnika przyrody (topola biała) thumb|Kanał Sobieskiego widziany ze ścieżki w rezerwacie Morysin thumb|Martwe drewno (pień przewróconego drzewa). thumb|Szlak, z lewej strony oznakowanie na kamieniu. Dominującymi siedliskiem w rezerwacie jest las łęgowy z elementami grądu niskiego i typowego. Drzewostany przetrwały dzięki przyłączeniu na początku XIX wieku do parku Wilanowskiego. W czasach późniejszych dzięki brakowi pielęgnacji przez kilkadziesiąt lat niemal zupełnie zatarły się ślady ingerencji człowieka. W parku znajdują się duże ilości martwego drewna stanowiącego siedlisko życia wielu organizmów.

Kilkadziesiąt drzew rezerwatu wykazuje rzadko spotykane rozmiary – topole białe osiągają do 2 m średnicy pnia (i wysokości 30-35 m), wiązy do 1,3 m, topole czarne do 2,2 m. Niektóre drzewa uznano za pomnik przyrody: Gatunek Ilośćdrzew Obwód pnia Wysokość Topola biała 6 4,50-6,10 m 32-35 m32-45 m Wiąz pospolity (6)5 3,30-4,00 m 20-30 m20-40 m Lipa drobnolistna 3 3,00-3,80 m 30-40 m35 m Jesion wyniosły 3 3,05-3,10 m 25 m (te wszystkie drzewa stanowią jeden pomnik przyrody)

W 2012 roku zniesiono status pomnika przyrody wiązu o obwodzie pnia na wysokości 1,3 m – 350 cm. Obecnie pomnikiem jest więc już nie 18, ale 17 drzew.

W parku spotykane są również wielkie czeremchy. Z kolei Sumiński i Tenenbaum w 1921 r. pisali w swoim przewodniku o największej pod Warszawą ilości kwitnących tutaj tych krzewów.

Bardzo bogate jest też runo.

Fauna Według dawniejszych danych wśród ptaków spotykane są tutaj m.in. uszatka, puszczyk, dzięcioły (np. zielony). W 1999 r. na Wilanówce koło parku widziano niepłochliwą samicę tracza nurogęsi z pisklętami, w końcu lat 80. gnieździły się tu turkawka (wymieniana już u Sumińskiego i Tenenbauma w 1921 r.), według badań z lat 1994–1995 strumieniówka, gnieżdżą się w parku świergotek drzewny (Luniak 2001), strzyżyk, lubiące stare drzewostany wilga (dane z 1990 r.) i kowalik, ok. 1990 r. gil.

Według nowszych informacji dostępnych w 2010 roku w rezerwacie gnieżdżą się lub prawdopodobnie gnieżdżą się 34 gatunki ptaków, a najliczniejszą grupą gatunków są dziuplaki. W porównaniu z latami poprzednimi wycofało się 9 spośród 40 wcześniej gniazdujących gatunków leśnych – m.in. uszatka, turkawka i pokrzywnica, a pojawiły 3 nowe – myszołów, słowik rdzawy i dzięcioł czarny.

Spośród ssaków występują w parku lis rudy, łasicowate (borsuk europejski, kuna, łasica pospolita, wizon amerykański, wydra europejska), sarna europejska, dzik euroazjatycki, zając szarak, gryzonie (wiewiórka pospolita, nornica ruda, piżmak amerykański, badylarka pospolita, myszarka leśna i polna, nornik zwyczajny), nietoperze (nocek rudy i raz stwierdzony nocek Natterera, borowiec wielki i raz stwierdzony borowiaczek, karlik większy i drobny, gacek brunatny), jeż wschodni, ryjówkowate (ryjówka malutka i aksamitna), kret europejski. Łaszek (1980 r.) wymienia również królika, Sumiński i Tennenbaum (1921 r.) pisali o gronostaju.

W rezerwacie występuje też zaskroniec, raz stwierdzono padalca. Jest również kilka gatunków płazów (żaba śmieszka, moczarowa i trawna, raz stwierdzono ropuchę szarą). Sumiński i Tenenbaum wymieniali w 1921 roku huczka i traszki.

Autorzy ci pisali również m.in. o dużej ilości gatunków wijów oraz najliczniejszych pod Warszawą żyworódkach zamieszkujących łachę, nad którą położona jest część parku.

Zabytki Zespół parkowy w Morysinie (Zespół urbanistyczno-architektoniczny (budowlany) Morysin) jest wpisany do rejestru zabytków (Nr Rej. 640/1-6 bez 5). Są to następujące obiekty: park ruiny pałacyku (Pałac, ruina, pałacyk z rotundą). Rotunda nawiązuje do świątyni Herkulesa na Forum Boarium w Rzymie. domek stróża (Dom stróża, ruina, domek dozorcy) gajówka Oraculum (pozost.), nie ma już w rejestrze zabytków – zostało przeniesione do Pawilonu Rzeźby w parku pałacu wilanowskiego. Zasadniczą jego częścią była kamienna figurka Dionizosa. brama (Brama pseudośredniowieczna z budynkiem), brak decyzji NID

Jedynie ostatni obiekt znajduje się poza rezerwatem. Domek stróża jest opatrzony datą wpisu 4.1965, pozostałe obiekty 4.1973 (73-04-01).

W granicach rezerwatu znajdują się również zabytki figurujące w inwentarzu muzealnym wpisanego pod nr 639/3 z 1.07.1965 oraz 639/3 z 1.01.1973 parku pałacowego z wystrojem architektoniczno-rzeźbiarskim: pomnik Bitwy Raszyńskiej most rzymski

Zarówno zespół parkowy w Morysinie jak i park pałacowy są częścią zespołu pałacowo-ogrodowego Wilanów, nr rej.: 639/1 z 1.01.1973 i z 1.07.2008.

Historia W wieku XVII-XVIII Morysin w całości był porośnięty lasem łęgowym, który ze względu na naturalne granice pełnił funkcję zwierzyńca. W początku XIX wieku - za rządów Stanisława Kostki Potockiego - ówczesnego właściciela dóbr wilanowskich, jego północną część przekształcono w park romantyczny i nazwano Morysinem na cześć wnuka Potockiego - Maurycego Eustachego, zwanego zdrobniale Morysiem. W parku w 1811 r. wzniesiono pałacyk z rotundą wzorowaną na świątyni Westy w Tivoli, a w 1825 tzw. oraculum, czyli figurę pogańskiego bóstwa między dwoma kolumnami. Park ten był skomunikowany z wilanowskim zespołem pałacowym dzięki wodom Jeziora i Kanału Sobieskiego. Istniały także kanały wewnątrzparkowe, które pozwalały podpływać łodziami aż do stóp pałacyku-rotundy. W połowie XIX wieku w parku powstał murowany dom dozorcy oraz drewniana gajówka, a park przebudowano, tworząc modne wówczas klomby. W 1846 r. na otwartym terenie na południe od parku (na polach morysińskich) wybudowano ceglaną neogotycką bramę, która zamykała wysadzaną drzewami aleję położoną na osi pałacu w Wilanowie. Park pełnił rolę rekreacyjno-wypoczynkową dla właścicieli pałacu i ich gości do 1939 r., kiedy to zaczęła się jego dewastacja. Po 1945 r. park włączony został do Muzeum Narodowego w Warszawie, a od 1995 r. jest własnością Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie.

W 1973 r. park został wpisany do rejestru zabytków województwa warszawskiego, w 1994 r. został uznany na mocy zarządzenia Prezydenta RP za część Warszawy – pomnika historii.

Galeria

Uwagi

Przypisy GBIF.org (15th April 2015) GBIF Occurrence Download http://doi.org/10.15468/dl.7kg68o. University of Warsaw, Dept. of Ecology: Faunal Inventory of Morysin Nature Reserve. January-November 2006. [data dostępu: 16 kwietnia 2015 r.]

Zarządzenie Nr publikowane w Dzienniku Urzędowym województwa mazowieckiego poz. 8272 Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie z dnia 3 września 2014 r. w sprawie ustanowienia planu ochrony dla rezerwatu przyrody „Morysin”. UCHWAŁA NR XCII/2689/2010 RADY MIASTA STOŁECZNEGO WARSZAWY z dnia 7 października 2010 r. w sprawie uchwalenia zmian Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego m.st. Warszawy. Załącznik: Studium - kierunki, WYKAZ NR 7 OCHRONA PRZYRODY – FORMY OCHRONY PRZYRODY, Pomniki przyrody, str. 195. [data dostępu: 13 kwietnia 2015 r.] UCHWAŁA NR XCII/2689/2010 RADY MIASTA STOŁECZNEGO WARSZAWY z dnia 7 października 2010 r. w sprawie uchwalenia zmian Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego m.st. Warszawy. Załącznik: Studium - kierunki, DZIEDZICTWO KULTUROWE, WYKAZ NR 1 - OBSZARY WPISANE DO REJESTRU ZABYTKÓW - wg dzielnic (stan na listopad 2005 r.) UKŁADY URBANISTYCZNE: ZESPOŁY PAŁACOWO-PARKOWE, DWORY Z PARKAMI, PARKI I OGRODY (wg dzielnic), str. 64. [data dostępu: 13 kwietnia 2015 r.]

Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 42/14.02.2007 r., poz. 870: Rozporządzenie Nr 3 Wojewody Mazowieckiego z dnia 13 lutego 2007 r. w sprawie Warszawskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu; Załącznik nr 43 do rozporządzenia nr 3 Wojewody Mazowieckiego z dnia 13 lutego 2007 r. Opis przebiegu granicy Warszawskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu dla m. stoł. Warszawy Dzielnicy Wilanów według mapy sygnatura Warszawa-Wilanów//WOChK/z z dnia 22 grudnia 2000 r. [data dostępu: 2015-04-13].

UCHWAŁA NR XLV/1198/2012 RADY MIASTA STOŁECZNEGO WARSZAWY z dnia 18 października 2012 r. w sprawie zniesienia statusu pomników przyrody. PDF UCHWAŁA NR XLV/1198/2012 RADY MIASTA STOŁECZNEGO WARSZAWY z dnia 18 października 2012 r. w sprawie zniesienia statusu pomników przyrody. PDF UZASADNIENIE PROJEKTU UCHWAŁY RADY MIASTA STOŁECZNEGO WARSZAWY w sprawie zniesienia statusu pomników przyrody DOC Rozporządzenie nr 24 Wojewody Mazowiecki8ego z dnia 31 lipca 2009 r. w sprawie ustanowienia pomników przyrody położonych na terenie powiatu warszawskiego (Dz.Urz.Woj.Mazow. z 2009 r. Nr 124, poz. 3639). Str. 28, Lp. 371. PDF

Linki zewnętrzne Artykuł o Parku – dużo zdjęć – dawnych i pokazujących teraźniejszy stan parku Rezerwat Morysin z satelity Zarządzenie w sprawie ustanowienia planu ochrony dla rezerwatu przyrody „Morysin” (w załącznikach plan wskazujący udostępnione szlaki)

Morysin Kategoria:Wilanów Królewski Kategoria:Parki i ogrody w Warszawie Kategoria:Pomniki historii