thumb|250px|satelitarne zdjęcie okolic obwodu thumb|Góry Żygulowskie thumb|krajobraz obwodu – w tle osiedle Jabłoniewnyj Owrag thumb|Wołga w Samarze Obwód samarski () – jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej.

Geografia Położenie i powierzchnia Obwód samarski położony jest na południowym wschodzie europejskiej części Rosji, w środkowym biegu największej rzeki kontynentu – Wołgi. Obwód zajmuje obszar 53,6 tys. km², co stanowi ok. 0,31% całej powierzchni Federacji Rosyjskiej.

Na terenie obwodu znajdują się Góry Żygulowskie.

Rozciągłość obwodu z północy na południe to 315 km, zaś ze wschodu na zachód – 335 km.

Granice Obwód samarski w obrębie Rosji posiada następujące granice: na północy – z Tatarstanem na południu – z obwodem saratowskim na wschodzie – z obwodem orenburskim na północnym zachodzie – z obwodem uljanowskim

Strefa czasowa Obwód samarski do 25 października 2014 należał do moskiewskiej strefy czasowej (MSK): UTC+4:00 przez cały rok; po korekcie stref czasowych, od 26 października 2014 w obwodzie obowiązuje czas Samary (SAMT): UTC+4:00 przez cały rok.

Jeszcze wcześniej, przed 27 marca 2011 roku, w obwodzie obowiązywał czas Samary (SAMT/SAMST): czas standardowy (zimowy) strefy UTC+04:00 (SAMT), a czas letni UTC+05:00 (SAMST).

Szata roślinna Pierwotną roślinność regionu stanowi lasostep, tj. mozaika obszarów stepowych, leśnych i pośrednich, a o tym, która z tych formacji roślinnych dominować będzie na danym obszarze decydują czynniki glebowe, (mikro)klimatyczne i hydrologiczne. Generalnie na północy dominują lasy mieszane, zaś południe i wschód to obszar z przewagą stepów. Na obszarach stepowych dominują trawy, byliny i rośliny zielne, zaś w lasach rosną m.in. brzozy i sosny. Niektóre z gatunków roślin rosnących na terenie obwodu nie są spotykane w żadnym innym miejscu na ziemi.

Na obszarze obwodu istnieje kilka różnych form ochrony przyrody, m.in. Park Narodowy „Samarskaja Łuka”, Rezerwat Żyguliński, rezerwat Buzułucki Bór i inne.

Fauna Na terenie obwodu żyją m.in. łosie, dzikie świnie, jelenie, wilki, zające-szaraki, sarny, borsuki, lisy, a ponadto dziesiątki gatunków ptaków, ryb i owadów.

Hydrologia Główną rzeką regionu jest Wołga. Poza nią ważnymi ciekami wodnymi są: Samara, Sok, Kiniel, Bolszoj Irgiz, Kondurcza i in.

Klimat Na terenie obwodu samarskiego występuje klimat umiarkowany typu kontynentalnego Charakteryzuje się on m.in. chłodnymi zimami i gorącymi latami. Średnia roczna temperatura powietrza w regionie to +3,8 °C, przy czym istnieją znaczne różnice pomiędzy latem a zimą – średnia temperatura stycznia to –13,9 °C zaś średnia temperatura lipca +20,1 °C.

Na terenie obwodu występuje dość niski poziom opadów, co widoczne jest zwłaszcza w południowej części regionu, gdzie często występują okresowe susze.

Demografia Na terenie obwodu mieszka ok. 3.201 000 osób (stan na 1 stycznia 2005). Gęstość zaludnienia wynosi 59,7 os./km², zaś poziom urbanizacji osiągnął poziom 80,3%. Ponad 1/3 populacji mieszka w stolicy regionu – Samarze.

Narodowości Liczba przedstawicieli poszczególnych narodowości żyjących na obszarze obwodu i zmiany tej liczby w ciągu ostatnich lat (na podstawie danych spisowych) thumb|Gmach teatru operowego w Samarze thumb|kościół katolicki w Samarze thumb|ulica w Samarze thumb|teatr w Samarze thumb|cerkiew pw. Narodzenia Jezusa Chrystusa w Togliatti

thumb|podział administracyjny obwodu z zaznaczeniem położenia rejonu samarskiego thumb|cerkiew w Togliatti thumb|budynek władz miejskich w Togliatti thumb|ulica w Togliatti Narodowość19892002 Rosjanie2.720.1712.708.549 Tatarzy115.280127.931 Czuwasze117.914101.358 Mordwini116.475 86.000 Ukraińcy81.72060.727 Ormianie4.16221.566 Azerowie6.32015.046 Kazachowie14.23314.918 Białorusini19.91414.082 Niemcy10.3819.569 Baszkirzy7.4957.885 Żydzi13.5726.384 Uzbecy3.8315.483 Cyganie4.9815.244 Tadżycy1.3984.624 Maryjczycy4.4333.889 Gruzini1.9733.518 Mołdawianie2.5092.364 Udmurci1.7581.608 Koreańczycy5641.462 Polacy1.4001.263 Czeczeni4741.193 Lezgini6741.126osoby bez poczuciaprzynależności narodowejlub o nieustalonejnarodowości1.75822.489

Miasta i osiedla typu miejskiego NazwaNazwa rosyjskaLiczbamiesz-kańców(1 stycznia2006)Samara Самара 1.143.346Togliatti Тольятти 704.876Syzrań Сызрань 181.476Nowokujbyszewsk Новокуйбышевск 111.822Czapajewsk Чапаевск 72.948Żygulowsk Жигулёвск 56.066Otradnyj Отрадный 48.933Kiniel Кинель 32.372Pochwistniewo Похвистнево 28.258Oktiabrsk Октябрьск 26.354Biezienczuk1) Безенчук 23.314Nieftiegorsk Нефтегорск 19.084Suchodoł1) Суходол 14.160Roszczynskij1) Рощинский 13.819Aleksiejewka1) Алексеевка 10.084Nowosiemiejkino1) Новосемейкино 9.679Powołżskij1) Поволжский 9.296Ust-Kinielskij1) Усть-Кинельский 8.910 1) osiedle typu miejskiego

Podział administracyjny Obwód samarski dzieli się na 27 rejonów municypalnych. 10 największych miast regionu jest wyłączonych z tego podziału i tworzy okręgi miejskie. Dwa największe spośród tych miejskich okręgów: Samara i Togliatti dzielą się jeszcze na rejony (odpowiednik dzielnicy).

Okręgi miejskie okręg miejski Samara; w nim: Rejon żeleznodorożny Rejon kirowski Rejon krasnogliński Rejon kujbyszewski Rejon leniński Rejon oktiabrski Rejon promyszlenny Rejon samarski Rejon sowiecki okręg miejski Togliatti; w nim: Rejon komsomolski Rejon centralny Rejon awtozawodzki okręg miejski Żygulowsk okręg miejski Kiniel okręg miejski Nowokujbyszewsk okręg miejski Oktiabrsk okręg miejski Otriadnyj okręg miejski Pochwistniewo okręg miejski Syzrań okręg miejski Czepajewsk

Rejony municypalne Aleksiejewski (ros. Алексеевский район) Biezienczucki (ros. Безенчукский район) Bogatowski (ros. Богатовский район) Bolszegłuszycki (ros. Большеглушицкий район) Bolszeczernigowski (ros. Большечерниговский район) Borski (ros. Борский район) Chworostiański (ros. Хворостянский район) Czerno-Wierszyńki (ros. Челно-Вершинский район) Isakliński (ros. Исаклинский район) Jełchowski (ros. Елховский район) Kamyszliński (ros. Камышлинский район) Kiniel-Czerkasski (ros. Кинель-Черкасский район) Kinielski (ros. Кинельский район) Klawliński (ros. Клявлинский район) Koszkiński (ros. Кошкинский район) Krasnoarmiejski (ros. Красноармейский район) Krasnojarski (ros. Красноярский район) Nieftiegorski (ros. Нефтегорский район) Piestrawski (ros. Пестравский район) Pochwistniewski (ros. Похвистневский район) Priwołski (ros. Приволжский район) Siergiejewski (ros. Сергиевский район) Stawropolski (ros. Ставропольский район) Syzrański (ros. Сызранский район) Szentaliński (ros. Шенталинский район) Szygoński (ros. Шигонский район) Wołżski (ros. Волжский район)

Gospodarka Produkt krajowy brutto obwodu samarskiego wynosi 402,3 mld rubli (2005), co daje średnio 125,9 tys. rub./os. rocznie.

Przemysł Lokalny przemysł to ok. 400 dużych i średnich zakładów oraz ponad 4 tys. małych. Największe znaczenie posiadają: przemysł metalurgiczny i przemysł paliwowo-energetyczny, ponadto istotną rolę odgrywają przemysł chemiczny i petrochemiczny. W ramach wymienionych poprzednio gałęzi gospodarki mieszczą się także przemysł wydobywczy miejscowych surowców energetycznych: ropy i gazu, a także produkcja benzyny i paliwa do samochodów z silnikiem Diesla oraz mazut. Innym obecnym w rejonie działem produkcji jest hutnictwo metali nieżelaznych. thumb|Budynek administracji firmy AwtoWAZ Bardzo duże znaczenie ma także przemysł maszynowy, zwłaszcza samochodowy, zaś najważniejszym przedsiębiorstwem z tej branży są zakłady AwtoWAZ (produkujące m.in. samochody Łada) w mieście Togliatti, na które przypada 70% całej rosyjskiej produkcji samochodów.

W pobliżu Togliatti znajdują się jedne z największych w świecie zakładów azotowych ToljattiAzot, których głównym zadaniem jest produkcja amoniaku. W związku z tym na terenie obwodu zaczyna swój bieg jeden z największych rurociągów do transportu amoniaku Togliatti – Odessa.

W celu uzyskania energii elektrycznej, produkowanej na terenie obwodu wykorzystuje się, oprócz miejscowych surowców energetycznych, także moc zbudowanej w 1957 Wołżańskiej Elektrowni Wodnej o mocy 2300 MW (dla porównania – dwie kolejne pod względem mocy elektrownie cieplne mają moc po 250 MW).

Rolnictwo Na terenie obwodu samarskiego istnieje rozwinięte rolnictwo. Głównym kierunkiem produkcji są zboża, zwłaszcza pszenica i proso. Ważnym gatunkiem uprawnym jest też słonecznik. Ponadto rosną tutaj m.in. ziemniaki i warzywa. Z racji występujących dość często susz, nierzadko plony roślin są znacząco zmniejszone w stosunku do przeciętnych.

Miejscowy chów i hodowla zwierząt ukierunkowane jest pod produkcję mięsa i mleka.

Transport Na terenie obwodu krzyżuje się wiele najważniejszych rosyjskich dróg transportowych, łączących Europę Zachodnią i Środkową z Syberią i państwami Azji Środkowej.

Transport drogowy Największe znaczenie gospodarcze posiada transport drogowy. Jego w ogólnym przewozie ładunków i osób przez obszar obwodu wynosi 43%. W związku z rozwojem tej gałęzi transportu w obwodzie istnieje dość gęsta sieć dróg z twardą nawierzchnią – jest ich tutaj ponad 12,5 tys. km., co daje średnio 128 km asfaltowych dróg na km² powierzchni (średnia dla całego kraju – 128 km/km²). Przez obszar obwodu wiedzie autostrada łącząca Moskwę z Czelabińskiem, z odnogami w kierunkach Azji Środkowej i Kazachstanu oraz północnych rejonów Rosji.

Spośród 1333 miejscowości obwodu 1036 (tj. 78%) posiada dostęp do drogi z twardą nawierzchnią.

Transport rurociągowy Drugą pod względem ważności gałęzią transportu jest transport rurociągowy. Drogą tą przesyłane jest ok. 30% wszystkich ładunków, do których należą głównie paliwa, m.in. ropa naftowa i gaz, ale także inne produkty, jak np. amoniak.

Transport kolejowy Za pośrednictwem transportu kolejowego przemieszczane jest ok. 20% wszystkich ładunków w regionie. Kolej kujbyszewska zajmuje 4-5 miejsce w Rosji pod względem ilości przewiezionych ładunków. Pod względem przewozów pasażerskich kolej tylko nieznacznie ustępuje transportowi kołowemu.

Transport powietrzny i wodny thumb|port rzeczny w Togliatti Relatywnie duże znaczenie posiada transport powietrzny. W obwodzie samarskim znajdują się trzy porty lotnicze, w tym jeden z ważniejszych na Powołżu międzynarodowy port lotniczy Samara, przystosowany do obsługi wszystkich istniejących typów maszyn. Wobec przewidywanego zwiększenia częstości odprawianych maszyn oraz zwiększenia liczby obsługiwanych połączeń obecnie trwa unowocześnianie tego lotniska.

Transport wodny także posiada pewien udział w przewozie na obszarze regionu; ma on znaczenie w przewozie towarów, dla ruchu pasażerskiego jego znaczenie jest marginalne. Główną rzeką służącą do spławu jest Wołga.

Surowce mineralne Na terenie obwodu znajdują się złoża surowców energetycznych: ropy naftowej i gazu ziemnego oraz (palnych) łupków bitumicznych. Miejscowe złoża ropy zalegają na głębokości do 3000 m. Oprócz tego w regionie znajdują się miejsca wydobycia innych surowców, jak siarka i sól, skały i minerały stosowane w przemyśle cementowym i budowlanym (m.in. kreda, gliny, w tym krzemionkowej). Znajdują się tu również ujęcia podziemnych wód mineralnych.

Historia Historia ziemi samarskiej Według badań archeologicznych pierwsze osady ludzkie na obszarze środkowego Powołża pojawiły się w późnym paleolicie. Ludzie ci żyli z polowań na zwierzęta, głównie duże: mamuty, nosorożce włochate, żubry, łosie, jelenie olbrzymie i in.

W starożytności obszar ten zajmowały koczownicze plemiona scytyjsko-sarmackie, które pozostawiły po sobie ślady w postaci m.in. kurhanów.