Stephen Gregory Yzerman (ur. 9 maja 1965 w Cranbrook) – kanadyjski hokeista, reprezentant kraju, dwukrotny olimpijczyk, działacz hokejowy.
Wieloletni zawodnik Detroit Red Wings, w którym spędził całą karierę w lidze NHL (od 1986 do końca kariery kapitan zespołu), dwukrotny zdobywca Pucharu Stanleya, mistrz olimpijski 2002, 10-krotny uczestnik meczów NHL All-Star Game.
Kariera Yzerman urodził się w Cranbrook w prowincji Kolumbia Brytyjska, lecz dorastał w mieście Nepean, w prowincji Ontario (wtedy były to przedmieścia Ottawy, lecz teraz jest to oddzielne miasto). Chodził tam do szkoły Bell High i grał w juniorskim zespole Nepean Raiders. Po jednym sezonie w tym klubie Yzerman został wydraftowany przez Peterborough Petes w OHL i grał tam dwa sezony zdobywając kolejno 64 i 91 punktów w 58 i 56 meczach.
NHL Draft w 1983 roku był pierwszym dla Mike'a i Marian Illitchów, którzy kupili zespół Red Wings latem 1982 roku. Chcąc dodać trochę życia do organizacji, która ostatnimi laty straciła sporo ze swojego blasku sprzed lat, generalny menadżer Skrzydeł, Jim Devellano, chciał wybrać w drafcie Pata LaFontaine'a, który wychowywał się tuż poza Detroit i grał jako junior w tamtych okolicach. Jednak kiedy LaFontaine został wybrany z trzecim numerem przez New York Islanders, Devellano postawił na Yzermana, którego wybrał z numerem czwartym, w pierwszej rundzie draftu.
Mierząc 180 centymetrów i ważąc jedynie 72 kilogramy Red Wings planowali wysłać Yzermana na jeszcze jeden rok do Peterborough. Jednak, jak wspomina obecny generalny menadżer Wings a wtedy bramkarz w jednej z niższych lig, Ken Holland „po jednej z sesji treningowych na obozie szkoleniowym od razu było widać, że on jest wyśmienitym hokeistą”„The Captain: 22 Seasons, 3 Cups, 1 Team”, page 15. Detroit Free Press, 2006. W swoim inauguracyjnym sezonie Yzerman zdobył 39 bramek i 87 punktów i zajął drugie miejsce w walce o Calder Memoria Trophy (dla najlepszego pierwszoroczniaka ligi). Nagrodę zdobył bramkarz Tom Barasso. Yzerman został też najmłodszym zawodnikiem w historii NHL, który wystąpił w Meczu Gwiazd NHL. Miał wtedy 18 lat.
W 1986 roku Jacques Demers, wtedy trener Red Wings, mianował Yzermana kapitanem zespołu, dzięki czemu kanadyjski gracz został najmłodszym kapitanem Red Wings w historii. Demers powiedział, że potrzebował „kogoś z herbem Red Wings wytatuowanym na piersi”DetroitRedWings.com, Wings Of Legend: Steve Yzerman. W następnym sezonie Yzerman poprowadził Red Wings do pierwszego Mistrzostwa Dywizji od 23 lat.
W sezonie 1988/89 Yzerman zdobył 155 punktów, strzelając 65 bramek i zaliczając 90 asyst (ten wynik w historii NHL pobili tylko Wayne Gretzky i Mario Lemieux). Mimo że obaj hokeiści zdobyli w tym sezonie więcej punktów niż Yzerman, to właśnie on zdobył nagrodę przyznawaną najbardziej wartościowemu zawodnikowi według Stowarzyszenia Graczy NHL – Lester B. Pearson Award. Był też finalistą Hart Memorial Trophy (najbardziej wartościowy zawodnik według dziennikarzy NHL).
Yzerman kontynuował swoje ponad stupunktowe sezony przez kolejne cztery lata, będąc podporą całego zespołu. W końcu, 15 czerwca 1993 roku, trenerem Red Wings został Scotty Bowman, którego sztywny styl trenerski na początku irytował Yzermana. Kanadyjczyk był wtedy największą armatą Red Wings, lecz Bowman uważał, że kapitan za mało skupia się na obronie. Przez kolejne lata współpracy tych dwóch zawodników Yzerman rozwinął się niesamowicie również w stronę defensywną, stając się jednym z najbardziej kompletnych zawodników, którzy kiedykolwiek grali w NHL. Z powodu wstępnych nieporozumień w kierunku rozwoju między Yzermanem a Bowmanem klub myślał przez pewien czas o oddaniu zawodnika do Ottawa Senators.
W 1995 roku Yzerman doprowadził zespół z Detroit do pierwszego finału play-offów od 1966 roku, lecz Wings nie wygrali tam ani jednego meczu, przegrywając w czterech spotkaniach z New Jersey Devils. Rok później Wings wygrali w sezonie zasadniczym aż w 62 spotkaniach, co jest rekordem ligi, lecz w play-offach polegli w Finale Konferencji z Colorado Avalanche.
Kolejny sezon w końcu przyniósł zespołowi, a Yzermanowi szczególnie, upragniony sukces. W wielkim finale Red Wings pokonali w czterech meczach Philadelphia Flyers i sięgnęli po Puchar Stanleya po raz pierwszy od 42 lat. W 20 spotkaniach play-off Yzerman dołożył od siebie 13 punktów. Rok późnej Wings powtórzyli ten sukces, pokonując w finale, również do zera, Washington Capitals. Yzerman rozegrał 22 spotkania, zdobył 24 punkty i został najbardziej wartościowym zawodnikiem play-offów. W obu tych sezonach zespół z Detroit kończył sezon zasadniczy na pierwszym miejscu w Konferencji.
26 listopada 1999 Yzerman został 11. zawodnikiem w historii NHL, który zdobył 600 bramek, strzelając gola Tommy'emu Salo z Edmonton Oilers. W 2000 roku został wybrany do Pierwszej Drużyny Gwiazd NHL i zdobył Frank J. Selke Trophy.
W sezonie 2001/02 Yzermanowi odnowiła się kontuzja kolana, z którym miał już wcześniej problemy. Mimo iż opuścił 30 spotkań, skończył sezon na 6. miejscu wśród zawodników ze swojej drużyny z 48 punktami i poprowadził Wings do kolejnego Pucharu – trzeciego w ciągu sześciu lat i dziesiątego w historii zespołu.
Po sezonie Yzerman miał bardzo poważną operację, podczas której został odcięty spory kawałek jego prawego piszczela i wstawiona została kość od dawcy. Miało to na celu zmianę ustawienia prawego kolana i odciążenie nacisku na ścięgna. Po tym zabiegu powrót do czynnej kariery hokejowej wydawał się mało prawdopodobnySports Illustrated: Yzerman – A Salute to Stevie Y. Jednak, po opuszczeniu 66 meczów w sezonie 2002/03, Yzerman wrócił na lód 27 lutego 2003 roku i od razu zanotował asystę.
2 sierpnia 2005 roku Yzerman podpisał jednoroczny kontrakt z Red Wings i w kolejnym sezonie, 31 marca 2006 roku zdobył bramkę numer 691 w swojej karierze i wyprzedził Mario Lemieux na ósmym miejscu w tabeli wszech czasów. Następny gol był ostatnim w jego karierze. Zdobył go 3 kwietnia tego samego roku w meczu przeciwko Calgary Flames. 3 lipca 2006 ogłosił zakończenie kariery zawodniczej.
Kariera reprezentacyjna Steve Yzerman reprezentował też Kanadę na różnych imprezach międzynarodowych. W 1983 roku z drużyną juniorską zdobył brąz na Mistrzostwach Świata. Rok później wygrał z reprezentacją Puchar Kanady.
W kadrze seniorskiej uczestniczył w turniejach Canada Cup 1984, mistrzostw świata w 1986, 1989, 1990, Pucharu Świata 1996 oraz na zimowych igrzyskach olimpijskich 1998, 2002.
Wayne Gretzky, dyrektor reprezentacji Kanady chciał aby Yzerman wystąpił też na Olimpiadzie w Turynie w 2006 roku, lecz pod koniec 2005 roku Yzerman zapowiedział, że w tej imprezie już nie wystąpi. Aby uhonorować postać Steve'a Gretzky powiedział, że nikt nie zagra już w reprezentacji Kanady z numerem 19.
Statystyki Klubowe Sezon Drużyna Liga Sezon zasadniczy Faza Play-off M G A Pkt Min M G A Pkt Min 1981/1982 Peterborough Petes OHL 58 21 43 64 65 6 0 1 1 16 1982/1983 Peterborough Petes OHL 56 42 49 91 65 4 1 4 5 0 1983/1984 Detroit Red Wings NHL 80 39 48 87 33 4 3 3 6 0 1984/1985 Detroit Red Wings NHL 80 30 59 89 58 3 2 1 3 2 1985/1986 Detroit Red Wings NHL 51 14 28 42 16 – – – – – 1986/1987 Detroit Red Wings NHL 80 31 59 90 43 16 5 13 18 8 1987/1988 Detroit Red Wings NHL 64 50 52 102 44 3 1 3 4 6 1988/1989 Detroit Red Wings NHL 80 65 90 155 61 6 5 5 10 2 1989/1990 Detroit Red Wings NHL 79 62 65 127 79 – – – – – 1990/1991 Detroit Red Wings NHL 80 51 57 108 34 7 3 3 6 4 1991/1992 Detroit Red Wings NHL 79 45 58 103 64 11 3 5 8 12 1992/1993 Detroit Red Wings NHL 84 58 79 137 44 7 4 3 7 4 1993/1994 Detroit Red Wings NHL 58 24 58 82 36 3 1 3 4 0 1994/1995 Detroit Red Wings NHL 47 12 26 38 40 15 4 8 12 0 1995/1996 Detroit Red Wings NHL 80 36 59 95 64 18 8 12 20 4 1996/1997 Detroit Red Wings NHL 81 22 63 85 78 20 7 6 13 4 1997/1998 Detroit Red Wings NHL 75 24 45 69 46 22 6 18 24 22 1998/1999 Detroit Red Wings NHL 80 29 45 74 42 10 9 4 13 0 1999/2000 Detroit Red Wings NHL 78 35 44 79 34 8 0 4 4 0 2000/2001 Detroit Red Wings NHL 54 18 34 52 18 1 0 0 0 0 2001/2002 Detroit Red Wings NHL 52 13 35 48 18 23 6 17 23 10 2002/2003 Detroit Red Wings NHL 16 2 6 8 8 4 0 1 1 2 2003/2004 Detroit Red Wings NHL 75 18 33 51 46 11 3 2 5 0 2005/2006 Detroit Red Wings NHL 61 14 20 34 18 4 0 4 4 4 OHL ogółem 114 63 92 155 130 10 1 5 6 16 NHL ogółem 1514 692 1063 1755 924 196 70 115 185 84
Reprezentacyjne Rok Drużyna Turniej Miejsce M G A Pkt Min 1983 MŚJ Plik:Bronze medal icon.svg 7 2 3 5 2 1984 CC Plik:Gold medal icon.svg 4 0 0 0 0 1985 MŚ Plik:Silver medal icon.svg 10 3 4 7 6 1989 MŚ Plik:Silver medal icon.svg 8 5 7 12 2 1990 MŚ 4 10 10 10 20 8 1996 PŚ Plik:Silver medal icon.svg 6 2 1 3 0 1998 IO 4 6 1 1 2 10 2002 IO Plik:Gold medal icon.svg 6 2 4 6 2 Ogółem jako junior 7 2 3 5 2 Ogółem jako senior 50 23 27 50 28
Sukcesy mały|240px|Steve Yzerman w barwach Detroit Red Wings mały|300px|Zastrzeżony numer 19 Yzermana wśród innych w hali Joe Louis Arena mały|240px|Steve Yzerman (2008)
Zawodnicze Detroit Red Wings Puchar Stanleya: 1997, 1998, 2002 Presidents’ Trophy: 1995, 1996, 2002, 2004, 2006 Clarence S. Campbell Bowl: 1995, 1997, 1998, 2002
Reprezentacyjne Brązowy medal mistrzostw świata U-20: 1983 Canada Cup: 1984 Wicemistrzostwo świata: 1985, 1989 Mistrzostwo olimpijskie: 2002
Indywidualne Lester B. Pearson Award: 1989 Conn Smythe Trophy: 1997 Frank J. Selke Trophy: 2000 Bill Masterton Memorial Trophy: 2003 Lester Patrick Trophy: 2006 Najlepszy punktujący w fazie play-off NHL: 1997 (24 punkty) Pierwsza drużyna gwiazd NHL: 2000 Mecz Gwiazd NHL: 1984, 1988, 1989, 1990, 1991, 1992, 1993, 1997, 1999, 2000 Drużyna debiutantów NHL: 1984 Drużyna debiutantów CJHL: 1981 Drużyna gwiazd mistrzostw świata: 1989, 1990 Najlepszy napastnik mistrzostw świata: 1990 Najlepszy punktujący mistrzostw świata: 1990 (19 punktów) Członek Canadian Sports Hall of Fame: 2008 (4 listopada 2008) Członek Hockey Hall of Fame: 2009 Członek Galerii Sław IIHF: 2014
Odznaczenia Order of Hockey in Canada: 2014
Liczby 1755 punktów zdobytych w karierze (6. miejsce na liście wszech czasów ligi NHL, najwięcej w historii Detroit Red Wings). 692 goli w sezonie zasadniczym ligi NHL (8. miejsce na liście wszech czasów ligi NHL, najwięcej w tylko jednym klubie). 20 sezonów jako kapitan Detroit Red Wings (najdłuższy staż kapitański w historii ligi NHL). 185 punktów zdobytych w fazie play-off (rekord Detroit Red Wings). 10 nominacji do gry w Meczu Gwiazd NHL. 1063 asyst w sezonie zasadniczym ligi NHL (7. miejsce na liście wszech czasów ligi NHL). 388 strzałów oddanych na bramki przeciwników w sezonie 1988/1989 (najwięcej w jednym sezonie przez zawodnika Detroit Red Wings). 1514 rozegranych meczów (7. miejsce na liście wszech czasów Detroit Red Wings, 10. miejsce na liście wszech czasów ligi NHL). 28 meczów z rzędu ze zdobytym jednym punktem (01.10.1988 – 04.01.1989 – rekord wśród zawodników Detroit Red Wings. Z serią 22 spotkań Yzerman jest również na 2. miejscu tej listy). 330 goli zdobytych na Joe Louis Arena (rekord Detroit Red Wings). 18 hat tricków (rekord Detroit Red Wings ex aequo z Gordiem Howe’em). 39 goli (w 52 meczach) przeciwko Edmonton Oilers. Tej drużynie Yzerman strzelił najwięcej goli. 16 goli w Maple Leaf Gardens w Toronto. W tej hali, oprócz Joe Louis Arena, Yzerman zdobył najwięcej goli. 3 zdobyte Puchary Stanleya. 1 Lester B. Pearson Award, Conn Smythe Trophy, Frank J. Selke Trophy, Bill Masterton Memorial Trophy, Lester Patrick Trophy.
Pozostała działalność Steve Yzerman 25 października 2006 roku został wiceprezesem klubu Detroit Red Wings, którym był do 2010 roku. Od 2010 jest wiceprezesem ds. operacji hokejowych w Tampa Bay Lightning, a także menedżerem generalnym.
Ponadto sprawował funkcję menedżera generalnego reprezentacji Kanady na mistrzostwach świata 2007, 2008 i 2013 oraz na zimowych igrzyskach olimpijskich 2010 i 2014.
Upamiętnienie