Lambertus „Bert” van Marwijk (ur. 19 maja 1952 w Deventer) – holenderski trener piłkarski i były piłkarz, grał na pozycjach ofensywnego pomocnika (skrzydłowego) lub napastnika.
Był zawodnikiem m.in. Go Ahead Eagles, MVV Maastricht i AZ Alkmaar. Z tym ostatnim zdobył Puchar Holandii. W 1975 zagrał jeden mecz w reprezentacji Holandii.
Pracę szkoleniową rozpoczął na początku lat 80. Przez dwie kolejne dekady był trenerem młodzieży lub seniorów w klubach z niższych lig Holandii i Belgii. Pierwszy sukces odniósł w 1999, kiedy z Fortuną Sittard awansował do finału Pucharu Holandii. Następnie łącznie przez pięć lat z sukcesami pracował w Feyenoordzie: zdobył z nim wicemistrzostwo i Puchar kraju oraz Puchar UEFA, pierwsze od dwudziestu ośmiu lat trofeum międzynarodowe dla tego klubu. Był też trenerem dwu klubów w Bundeslidze: Borussii Dortmund i Hamburger SV.
W latach 2008–2012 był selekcjonerem reprezentacji Holandii. Jako trzeci szkoleniowiec w historii – po Rinusie Michelsie i Ernscie Happelu – zagrał z nią w finale mistrzostw świata (Mundial 2010). Podobnie jak poprzednikom, jemu także nie udało się wygrać ostatniego meczu turnieju (0:1 z Hiszpanią). Za jego kadencji drużyna narodowa zajęła pierwsze miejsce w rankingu FIFA (sierpień 2011); nigdy wcześniej nie była tak wysoko. Awansował z nią również do Euro 2012, jednak tam jego podopieczni zaliczyli jedną z największych porażek w historii holenderskiego piłkarstwa: po raz pierwszy od 1980 nie wyszli z grupy w czasie mistrzostw Europy.
Jako selekcjoner pracował także z reprezentacją Arabii Saudyjskiej, z którą wywalczył – pierwszy od dwunastu lat – awans na mistrzostwa świata (Mundial 2018), a także z reprezentacją Australii, którą prowadził na tymże turnieju.
Jego zięciem jest Mark van Bommel, piłkarz, były reprezentant Holandii (2000–2012) i jej kapitan w latach 2008–2012Uk.Eurosport: Euro 2012 - Dutch captain van Bommel retires (Dostęp 23 czerwca 2012).
Od 1 lipca 2024 jest członkiem rady nadzorczej MVV Maastricht.
Kariera piłkarska mały|lewo|Aad Goedhart i van Marwijk w barwach AZ Alkmaar, 1976 Urodził się w Deventer w środkowo-wschodniej Holandii, niedaleko granicy z Niemcami. Jest wychowankiem klubu Go Ahead Eagles ze swojego rodzinnego miastaNationalFootballTeams: Bert van Marwijk (Dostęp 12 maja 2012). Jako członek zespołu seniorskiego Go Ahead zadebiutował w Eredivisie, a wcześniej występował w jego drużynach juniorskiej i młodzieżowej (Dostęp 5 maja 2012). Później wspominał, że gra w tym klubie była jego marzeniem od wczesnych lat dziecięcych, a odległość kilkunastu kilometrów, dzielącą jego dom od stadionu, pokonywał na rowerzeFortunaHome.com: Fortunees Bert van Marwijk: binnen zes jaar van SV Meerssen naar de Europese top (Dostęp 12 maja 2012). W tym okresie sprowadzeniem van Marwijka interesował się Feyenoord, jednak jego działaczy zniechęciła podatność piłkarza na kontuzje.
W kwietniu 1975 podpisał trzyletni kontrakt z AZ Alkmaar, gdzie w wieku dwudziestu trzech lat grał w jednym zespole z kilkoma reprezentantami Holandii, m.in. Willemem van Hanegenem, Ronaldem Spelbosem, Johnem Metgodem i Eddym TreytelemNationalFootballTeams: AZ Alkmaar, 1975-1978 (Dostęp 12 maja 2012). Największe osiągnięcia z tego okresu to Puchar Holandii 1978RSSSF.com: Netherlands Cup Full Results 1970-1994 (Dostęp 28 czerwca 2012) oraz dwukrotnie – w sezonach 1976–1977RSSSF.com: Netherlands 1976/77 (Dostęp 28 czerwca 2012) i 1977–1978RSSSF.com: Netherlands 1977/78 (Dostęp 28 czerwca 2012) – III miejsce w lidze. Klub zadebiutował także w europejskich pucharach: w rozgrywkach Pucharu UEFA 1977–1978 dotarł do drugiej rundy, w której po rzutach karnych (1:1, 1:1, k. 4:5) przegrał z FC BarcelonąAZ Alkmaar: history (Dostęp 12 maja 2012). "Bert był delikatny i introwertyczny, ale miał ogromny talent. Szybki, dobrze wyszkolony technicznie, świetnie podawał i mocno strzelał lewą nogą. Jednak od początku zmagał się z problemami zdrowotnymi".—Johan Derksen, były piłkarz Go Ahead Eagles (Dostęp 22 lipca 2012) Van Marwijk karierę kontynuował – z mniejszymi sukcesami – w MVV Maastricht, dokąd odszedł po konflikcie z trenerem AZ Hansem Kraayem, odmówiwszy przedłużenia umowy z AZ o rok. W barwach MVV grał przez dziesięć lat; w tym czasie klub nie należał do najsilniejszych zespołów w lidze holenderskiej: dwukrotnie – w sezonach 1981–1982RSSSF.com: Netherlands 1981/82 (Dostęp 28 czerwca 2012) i 1985–1986RSSSF.com: Netherlands 1981/82 (Dostęp 28 czerwca 2012) – zajmował jedno z ostatnich miejsc w tabeli i nowe rozgrywki rozpoczynał w drugiej lidze. Van Marwijk w MVV występował m.in. z Januszem Kowalikiem, Barrym Hulshoffem, Sørenem Buskiem i Erikiem GeretsemNationalFootballTeam: MVV Maastricht, 1978-1979 i kolejne (Dostęp 8 lipca 2012), a najlepszymi wynikami klubu z tego okresu były awans do Eredivisie 1983–1984RSSSF.com: Netherlands 1983/84 (Dostęp 28 czerwca 2012) oraz ćwierćfinał Pucharu Holandii 1984–1985. Po spadku MVV w sezonie 1985/1986, van Marwijk odszedł z klubu i podpisał roczny kontrakt z Fortuną Sittard z możliwością przedłużenia o dwa lata. Piłkarską karierę van Marwijk kończył w zespole z drugiej ligi Belgii, FC Assent.
W drużynie narodowej Holandii zagrał tylko raz: 31 maja 1975, w towarzyskim spotkaniu z Jugosławią (0:3). W 46 minucie zmienił Nica JansenaKoninklijke Nederlandse Voetbal Bond(KNVB) (Dostęp 5 maja 2012). Wcześniej rozegrał wiele gier dla reprezentacji młodzieżowej. Jak sam przyznawał, miał szansę pojechać na Mundial 1978, jednak na przeszkodzie stanęła duża konkurencja oraz – przede wszystkim – podatność na kontuzje:
Kariera szkoleniowa 1982–2000: od juniorów i amatorów do Eredivisie mały|prawo|Mark van Bommel, zięć van Marwijka i jego podopieczny z okresu pracy w Fortunie Sittard Pracę szkoleniową rozpoczął jeszcze jako piłkarz: w 1982 został włączony do sztabu opiekującego się juniorami w klubie, w którym wówczas grał, czyli MVV Maastricht. Wtedy także skończył kursy trenerskieM. Kołodziejczyk. Po cichu wszedł na szczyt. „Rzeczpospolita”, 8 lipca 2010, s. A23., a także dorabiał jako sprzedawca w sklepie sportowym. W latach 80. i 90. pracował jako trener juniorów i szkoleniowiec zespołów amatorskich w Belgii (FC Herderen) oraz Holandii (RKVCL Limmel i SV Meerssen). Szczególnie w tym ostatnim dał się poznać jako – jak wspominali jego współpracownicy i byli podopieczni – „skromny entuzjasta o wyjątkowych kwalifikacjach i zaangażowaniu w pracę”Nusport.nl: 'Bert is gewoon Bert' (Dostęp 12 maja 2012). O okresie spędzonym w klubach amatorskich mówił tak:
W 1997, już po trzech kolejkach nowego sezonu, 46–letni van Marwijk zastąpił Pima Verbeeka na stanowisku trenera Fortuny Sittard, grającej w Eredivisie. Na jego angażu miały zaważyć staż, który odbył wcześniej w tym klubie, oraz rekomendacja Verbeeka, który został przeniesiony na stanowisko dyrektora technicznego. Wcześniej van Marwijk był rozważany jako kandydat na trenera AZ Alkmaar. „Van Marwijk to pasjonat futbolu. Jest uczciwy i szczery. To jeden z najlepszych trenerów, jakich spotkałem.”—Patrick Paauwe – piłkarz Fortuny SittardTelegraaf.nl: Beenhakker maakt per 1 juli 2000 plaats voor Bert van Marwijk (Dostęp 28 czerwca 2012) Holender dokończył z Fortuną rozgrywki 1997–1998, po których klub był siódmy w tabeli, co umożliwiło mu start w Pucharze IntertotoRSSSF.com: Netherlands 1997/98 (Dostęp 28 czerwca 2012). Podopiecznym van Marwijka udało się wyeliminować Worskłą Połtawę (3:0 i 2:2), ale w półfinale ulegli Austrii Wiedeń (2:1 i 1:3)RSSSF.com: UEFA Intertoto Cup 1998 (Dostęp 28 czerwca 2012). W dwu kolejnych sezonach Fortuna zajmowała odpowiednio dziesiąte (1998–1999RSSSF.com: Netherlands 1998/99 (Dostęp 28 czerwca 2012)) i dwunaste (1999–2000RSSSF.com: Netherlands 1999/2000 (Dostęp 28 czerwca 2012)) miejsce w lidze, ale największym osiągnięciem z tego okresu jest finał Pucharu Holandii 1999, w którym zagrała po raz pierwszy od 1984. Klub z Sittard po drodze pokonał m.in. PSV Eindhoven (3:1), FC Emmen (3:1) i FC Twente (5:2). W fazie pucharowej rozgrywek piłkarze w pięciu meczach strzelili aż szesnaście bramek. W finale przegrali 0:2 z Ajaksem AmsterdamRSSSF.com: Netherlands Cup (Amstel Cup) 1998/99 (Dostęp 28 czerwca 2012).
Wśród podopiecznych van Marwijka w Fortunie byli zaczynający kariery przyszli reprezentanci Holandii: Mark van Bommel, Wilfred Bouma, Kevin Hofland i Patrick Paauwe oraz Ghanijczyk Matthew AmoahNationalFootballTeams: Fortuna Sittard (1997-2000) (Dostęp 5 maja 2012).
2000–2004: Feyenoord Rotterdam mały|prawo|Finał Pucharu UEFA, 2001–2002 Dobre rezultaty osiągnięte w Fortunie Sittard sprawiły, że w lipcu 2000 48–letni szkoleniowiec otrzymał propozycję prowadzenia znacznie bardziej utytułowanego Feyenoordu, z którego – po słabym wyniku w lidze na koniec sezonu 1999–2000 – odszedł Leo Beenhakker. Początkowo trudno mu było się odnaleźć w zespole czternastokrotnego mistrza Holandii; różnicę w oczekiwaniach kibiców obu klubów określił jako „nie do opisania”. Van Marwijk spędził w Rotterdamie cztery lata, czyli prowadził Feyenoord najdłużej od czasów Ernsta Happela (1969–1973) (Dostęp 28 czerwca 2012). „Van Marwijk nie ma charyzmy. Nie jest to trener z wielką osobowością. Ale dobrze wie, czego chce. Ma jasny plan, jak z grupą osiągnąć sukces.”—Tomasz Rząsa – piłkarz FeyenoorduVan Marwijk - ten trener wie, czego chce. Rozmowa Roberta Błońskiego z Tomaszem Rząsą. „Gazeta Wyborcza” 6 lipca 2010, s. 32. Najbardziej owocny był sezon 2001–2002, przed którym władze klubu podwyższyły jego budżet z sześćdziesięciu do stu milionów guldenówM. Szczepański. Portowa młodość. „Piłka Nożna”, nr 11, 12 marca 2002, s. 27.. Działacze zażądali mistrzostwa Holandii i awansu do drugiej rundy Ligi Mistrzów, ale w tych ostatnich rozgrywkach podopiecznym van Marwijka nie udało się wyjść z grupy; zajęli trzecie miejsce za Bayernem Monachium i Spartą PragaRSSSF.com: UEFA Champions League 2001-02 (Dostęp 28 czerwca 2012). Jednak dzięki temu zagrali w Pucharze UEFA. Najpierw wyeliminowali SC Freiburg (1:0 i 2:2) i Rangers F.C. (1:1 i 3:2), a następnie w ćwierćfinale PSV Eindhoven po rzutach karnych (1:1, 1:1, k. 5:4)RSSSF.com: UEFA Cup 2001-02 (Dostęp 28 czerwca 2012). W półfinale zmierzyli się z Interem Mediolan, w którego składzie występowali wówczas m.in. Ronaldo, Christiano Vieri, Javier Zanetti, a drużynę prowadził Argentyńczyk Héctor CúperNationalFootballTeams: Inter Mediolan, 2001–2002 (Dostęp 13 maja 2012). Według prasowych komentarzy zdecydowanym faworytem dwumeczu był Inter, o którym pisano, że „przypomina rasowego psa gończego – gdy złapie trop, nie puści”L. Orłowski. Jak się w gra w Pucharze UEFA. „Piłka Nożna”, nr 14, 2 kwietnia 2002, s. 26.. Van Marwijk zdawał sobie sprawę z większego potencjału ofensywnego rywali, dlatego w obu spotkaniach przyjął taktykę defensywną z nastawieniem na grę z kontratakuM. Szczepański. Klęska włoskich klubów. „Piłka Nożna”, nr 15, 9 kwietnia 2002, s. 38.; przyniosło to pozytywne skutki, bo Feyenoord wygrał w dwumeczu 3:2 (1:0 na San Siro i 2:2 u siebie), dzięki czemu po raz pierwszy od 1972 awansował do finału europejskich pucharów. W ostatnim spotkaniu, które zostało rozegrane w Rotterdamie na De Kuip, podopieczni van Marwijka ograli 3:2 Borussię DortmundL. Orłowski i R. Vissers. Wanna pełna emocji. „Piłka Nożna”, nr 20, 14 maja 2000, s. 34-35.. Szkoleniowiec wspominał: