Osip Andriejewicz Igelström, Otto Heinrich Igelström (, ur. 7 maja 1737, zm. 18 lutego 1817) – baron, potem hrabia, rosyjski dyplomata pochodzenia szwedzkiego, generał en chef wojsk rosyjskich w Koronie w czasie powstania kościuszkowskiego 1794 rokuStanisław Herbst, Z dziejów wojskowych powstania kościuszkowskiego 1794 roku, Warszawa 1983, s. 173.

Życiorys Początkowo służył w armii saskiej, a następnie w rosyjskiej. Był agitatorem nakłaniającym polską magnaterię do przystąpienia do konfederacji radomskiej w 1767 roku. W czasie trwania Sejmu Repninowskiego aresztował polskich senatorów opozycyjnych. Za sprawne przeprowadzenie akcji sejm delegacyjny nadał mu polski indygenatBartłomiej Szyndler, Powstanie kościuszkowskie 1794, Warszawa 1994, s. 40–41..

Brał udział w wojnie rosyjsko-tureckiej (1768–1774) oraz rosyjsko-szwedzkiej (1788–1790). W latach (1785–1790) był gubernatorem Orenburga, gdzie z powodzeniem prowadził inspirowaną wtedy przez Katarzynę II politykę umacniania rosyjskich wpływów pośród Kazachów z Małej Ordy za pomocą metod pokojowych, takich jak sponsorowanie lojalnych mułłów, popieranie starszyzny przeciw chanowi czy rozwiązywanie sporów w sądach pogranicznych. W imieniu Rosji zawarł pokój ze Szwecją w 1790 w Värälä. W 1792 mianowano go namiestnikiem w Pskowie, a w roku następnym generał-gubernatorem kijowskim, czernihowskim i nowogrodzko-siewierskim.

Pod koniec 1792 został wodzem naczelnym armii rosyjskiej, stacjonującej w Polsce. Po dymisji Jakoba Sieversa 28 grudnia 1793 Katarzyna II mianowała go posłem nadzwyczajnym i ministrem pełnomocnym w Rzeczypospolitej, łącząc w jego rękach faktyczną władzę cywilną i wojskową w Polsce.

Igelström, który w styczniu 1794 przejął od Sieversa obowiązki posła, zaledwie zdążył rozpocząć swą działalność, gdy wybuch powstania kościuszkowskiego w nocy 17 kwietnia zmusił go do zniszczenia szyfrów i ucieczki z Warszawy.

Jego decyzja o zmniejszeniu liczebności polskiego wojska o połowę (z 15 tysięcy do 7,5 tys.) była bezpośrednią przyczyną wybuchu insurekcji kościuszkowskiej. Po zajęciu Warszawy przez powstańców uciekł do Rygi. W 1797 r. Paweł I ponownie mianował go gubernatorem wojskowym Orenburga.

Odznaczony Orderem Świętego Stanisława w 1768 roku, s. 391..

Jego żoną była Polka, Honorata ze Stempowskich (1740–1819), wcześniej żona Jerzego Marcina Lubomirskiego (1738–1811), z którym się rozwiodła, a następnie Teofila Wojciecha Załuskiego (1760–1831), którym się również rozwiodła. Ich małżeństwo było bezpotomne.

Przypisy

Bibliografia

biografia (rus.) Michael Khodarkovsky: Na granicach Rosji: budowanie imperium na stepie 1500–1800, Warszawa 2009.

Kategoria:Baronowie Imperium Rosyjskiego Kategoria:Generałowie Imperium Rosyjskiego Kategoria:Hrabiowie Imperium Rosyjskiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Królewskim Serafinów Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Aleksandra Newskiego (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Andrzeja (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Jerzego (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (I Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Włodzimierza Kategoria:Przedstawiciele dyplomatyczni Imperium Rosyjskiego w I Rzeczypospolitej Kategoria:Rosjanie – polscy indygeni Kategoria:Szwedzi Kategoria:Urodzeni w 1737 Kategoria:Zmarli w 1817