Basiliscus – rodzaj jaszczurek z rodziny hełmogwanowatych (Corytophanidae). Nazywane niekiedy jaszczurkami Jezusa, ponieważ potrafią biegać po powierzchni wody.
Zasięg występowania Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Meksyku, Ameryce Środkowej i północnej części Ameryki Południowej.
Charakterystyka Długość ciała ok. 80 cm, z czego większość stanowi ogon. Bazyliszki są jaszczurkami o długich silnych nogach i szerokich stopach z szeroko rozstawionymi palcami o łuskowatych obwódkach umożliwiającym im bieganie po wodzie i pływanie. Utrzymując się na powierzchni wody dzięki napięciu powierzchniowemu i szerokiemu rozstawieniu palców, bazyliszki odbiegają wystarczająco daleko od napastnika. U samców charakterystyczny grzebień grzbietowy. Nie posiadają zdolności odrzucania ogona. Zamieszkują tropikalne, wilgotne lasy, żerują na ziemi w pobliżu wody. Żywią się bezkręgowcami, małymi gryzoniami, czasem zjadają owoce. Są jaszczurkami jajorodnymi.
Systematyka Etymologia Basiliscus: basiliskos „królik, książątko”, od zdrobnienia βασιλευς basileus „król”. Corythaeolus: gr. κορυθαιολος koruthaiolos „z drżącym pióropuszem”, od κορυς korus, κορυθος koruthos „hełm”; αιολλω aiollō „potrząsać tam i z powrotem”. Gatunek typowy: Basiliscus vittatus . Oedicoryphus: gr. οιδος oidos, οιδευς oideus „obrzęk, guz”, od οιδεω oideō „puchnąć”; -κορυφος -koruphos „wypukły”, od κορυφη koruphē „wierzchołek, głowa, szczyt”. Gatunek typowy: Basiliscus vittatus . Thysanodactylus: gr. θυσανος thusanos „frędzel”; δακτυλος daktulos „palec”. Gatunek typowy: Ophryessa bilineata (= Lacerta basiliscus ). Ptenosaura: gr. πτην ptēn, πτηνος ptēnos „skrzydlaty”, od πετομαι petomai „latać”; σαυρος sauros „jaszczurka”. Gatunek typowy: Ptenosaura seemanni (= Basiliscus galeritus ). Lophosaura: gr. λοφος lophos „grzebień, czub”; σαυρος sauros „jaszczurka”. Gatunek typowy: Lophosaura goodridgii (= Lacerta basiliscus ). Cristasaura: „czub, grzebień”; σαυρος sauros „jaszczurka”. Gatunek typowy: Cristasaura mitrella (= Basiliscus vittatus ). Craneosaura: gr. κρανος kranos, κρανεος kraneos „hełm”; σαυρος sauros „jaszczurka”. Gatunek typowy: Ptenosaura seemanni (= Basiliscus galeritus ). Daconura: gr. δρακων drakōn, δρακοντος drakontos „wąż, smok”; ουρα oura „ogon”. Gatunek typowy: Daconura bivittata (= Basiliscus vittatus ). Paraloma: gr. παρα para „blisko, obok”; λωμα lōma, λωματος lōmatos „frędzel, rąbek szaty”. Gatunek typowy: Daconura bivittata (= Basiliscus vittatus ). Dactylocalotes: gr. δακτυλος daktulos „palec”; καλοτης kalotēs „piękno”. Gatunek typowy: Dactylocalotes elisa (= Basiliscus vittatus ).
Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące gatunki: Basiliscus basiliscus – bazyliszek zwyczajny Basiliscus galeritus – bazyliszek ekwadorski Basiliscus plumifrons – bazyliszek płatkogłowy Basiliscus vittatus – bazyliszek pręgowany
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Hełmogwanowate