Konstantynów Łódzki

Konstantynów Łódzki – miasto w województwie łódzkim, w powiecie pabianickim, położone nad rzeką Ner, wchodzi w skład aglomeracji łódzkiej.

Według danych GUS z 30 czerwca 2023 roku, w Konstantynowie Łódzkim mieszkało 19 200 osób.

Położenie Konstantynów Łódzki leży na Wysoczyźnie Łaskiej, nad Nerem, na wysokości około 165–172 m n.p.m. i graniczy: od wschodu z Łodzią, od południa z gminą Pabianice, od zachodu z gminą Lutomiersk, a od północy z gminą Aleksandrów Łódzki. Konstantynów jest gminą o charakterze miejskim z terenami upraw rolnych dawnych wsi Niesięcin, Rszew i Rszewek. Miasto blisko sąsiaduje ze stolicą województwa.

Pod względem historycznym większość Konstantynowa Łódzkiego położona jest na obszarze dawnej ziemi łęczyckiej, wieś Żabice Wielkie, która w 1821 dała początek miastu, w drugiej połowie XVI wieku leżała w powiecie łęczyckim województwa łęczyckiegoAtlas historyczny Polski. Mapy szczegółowe XVI wieku, t. 5: Województwo sieradzkie i województwo łęczyckie w drugiej połowie XVI wieku, cz. 2: Komentarz, indeksy, red. Stanisław Trawkowski, Wydawnictwo Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 1998, , s. 137.. Do ziemi sieradzkiej należy obszar Konstantynowa Łódzkiego na południe od Neru i obejmujący części miasta Józefów i Bechcice; w drugiej połowie XVI wieku Bechcice i sąsiednie tereny (Józefów) leżały w powiecie szadkowskim województwa sieradzkiego.

Według danych z roku 2007 Konstantynów Łódzki ma obszar 27,25 km², w tym: użytki rolne: 68% (19,29 km²) użytki leśne: 11% (2,94 km²) pozostałe: 5,02 km²

Miasto stanowi 5,54% powierzchni powiatu pabianickiego.

Historia Miejscowość została założona w 1821 na gruntach wsi Żabice Wielkie jako prywatna osada fabryczna Mikołaja Krzywca-Okołowicza, przeznaczona dla przybywających z Niemiec sukienników i płócienników. Nazwę Konstantynów otrzymała w 1824.

W 1830 Konstantynów otrzymał prawa miejskie. Utracił je w 1870 i uzyskał ponownie w 1924.

W końcu 1939 Konstantynów został wcielony do Rzeszy Niemieckiej (prowincja Kraj Warty), a nowe władze zaplanowały usunięcie z miasta ludności polskiej i żydowskiej i pełną jego germanizację. Początkowo utrzymano polską nazwę, ale pisaną i wymawianą z niemiecka – „Konstantinow”. Od 3 grudnia 1939 r. nastąpiła zmiana nazwy na Treustadt (Wierne miasto), która utrzymała się do maja 1940 r. W 1941 r. miała miejsce zmiana na Lindenau, a od 18 maja 1943 r. do końca okupacji (18 stycznia 1945) miasto nazywało się Tuchingen (od niem. „Tuch” – sukno).

5 stycznia 1940, w 4-piętrowej fabryce włókienniczej K. Steinerta i braci Schweikert przy ulicy Łódzkiej 27, Niemcy utworzyli obóz przesiedleńczy (Durchgangslager Konstantinow) dla ludności polskiej. Życie straciło tam ok. 1200 więźniów, pochowanych na miejscowym cmentarzu, w specjalnie wydzielonej kwaterze. Przez ten obóz przeszła też grupa łódzkich księży aresztowanych w dniach 5–7 października 1941, podczas dużej akcji represyjnej skierowanej przeciwko łódzkiemu kościołowi. Obóz uległ likwidacji 16 sierpnia 1943, a w jego miejsce utworzono obóz dla dzieci i młodzieży białoruskiej, rosyjskiej i ukraińskiej, uznanych za nadające się do zgermanizowania (Ost Jugendverwahrlager der Sicherheitspolizei in Tuchingen). Pierwszy transport tych dzieci w liczbie 1200 został przywieziony w kwietniu 1944 roku. W tej roli obóz funkcjonował do końca okupacji niemieckiej w Konstantynowie (18 I 1945). Tuż przed jej końcem załoga obozu zbiegła. Pozostałe w obozie dzieci zostały 12 kwietnia 1945 odwiezione do Rosji. O istnieniu tego obozu przypomina obelisk ustawiony przed byłym jego budynkiem.

Rządy niemieckie przyniosły wymordowanie niemal całej ludności żydowskiej miasta, liczącej przed wojną ponad 1300 osób. W Konstantynowie nie ma dziś żadnych materialnych śladów obecności społeczności żydowskiej i jej wpływu na historię miasta. Cmentarz, na którym pochowano wielu znamienitych obywateli Konstantynowa od zakończenia wojny jest całkowicie zapomniany. Rosną na nim drzewa, nie ma żadnych nagrobków ani innej formy upamiętnienia. Wśród potomków żydowskich obywateli miasta, którzy ocaleli z pożogi holokaustu powstała inicjatywa, której celem jest odzyskanie ocalałych macew i stosowne upamiętnienie miejsca cmentarza.

Urodził się tu ks. Gustaw Manitius (1880–1940), polski duchowny luterański.

W latach 1975–1998 miasto należało administracyjnie do ówczesnego województwa łódzkiego.

Burmistrzowie Konstantynowa 1832–1834 – Klemens Trzciński 1834–1837 – Ignacy Zieleniewski 1837–1845 – Antoni Świątecki 1845–1855 – Antoni Szczepkowski (zawieszony w czynnościach od 1850 r.) 1850–1855 – Jan Giergielewicz 1855 – Leopold Kamiński 1855–1857 – Bolesław Czapliński 1857–1868 – Wawrzyniec Majewski 1868–1870 – Leopold Gniwiński 1870–1924 – brak – Konstantynów jest wsią w gminie Rszew 1924 – Marcin Doliwka 1924–1930 – Franciszek Gryzel 1930–1934 – Władysław Dolecki 1934–1935 – Antoni Rydlewicz 1935–1936 – Władysław Dolecki 1936–1939 – Adam Sztajnbis 1939–1940 – Gustaw Stamm 1940–1945 – Hanz Langlotz 1990–1994 – Marek Kowalik 1994–2002 – Włodzimierz Fisiak 2002–2018 – Henryk Brzyszcz od 2018 – Robert Jakubowski

Zabytki Według rejestru zabytków NID na listę zabytków wpisane są:

kościół ewangelicki, ob. rzym.-kat. par. pw. św. Józefa Robotnika, ul. Jana Pawła II 31, 1834, 1896, 1921-23, nr rej.: A/116 z 6.10.2011 młyn wodny, ob. elektryczny, ul. Moniuszki 34, XIX/XX, nr rej.: A/145 z 21.10.2013

Zabudowa Zabudowa miasta rozciąga się wzdłuż głównej ulicy handlowej, którą przebiega linia tramwajowa Łódź – Lutomiersk (jej funkcjonowanie zostało zawieszone w marcu 2019 roku). Zachował się pierwotny układ miasta z dwoma rynkami i siecią prostopadłych ulic.

Demografia Struktura demograficzna mieszkańców Konstantynowa według danych z 31 października 2020 r.

thumb|690x480px|center|Piramida wieku mieszkańców Konstantynowa Łódzkiego w 2014 roku

Gospodarka Według stanu na dzień 31.12.2000 r. w Konstantynowie Łódzkim w systemie REGON zarejestrowanych było 1346 podmiotów gospodarczych, z czego większość (około 88%) stanowią firmy produkcyjno-handlowo-usługowe. W kolejnych latach liczba zarejestrowanych przedsiębiorstw wzrosła. Według danych z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej na koniec 2019 roku zarejestrowano ich 1542 1997 r. – 1387 zarejestrowanych podmiotów gospodarczych 1998 r. – 1453 zarejestrowane podmioty gospodarcze 1999 r. – 1402 zarejestrowane podmioty gospodarcze 2000 r. – 1346 zarejestrowanych podmiotów gospodarczych 2014 r. – 1341 zarejestrowanych podmiotów gospodarczych 2015 r. – 1382 zarejestrowane podmioty gospodarcze 2016 r. – 1423 zarejestrowane podmioty gospodarcze 2017 r. – 1496 zarejestrowanych podmiotów gospodarczych 2018 r. – 1502 zarejestrowane podmioty gospodarcze 2019 r. – 1542 zarejestrowane podmioty gospodarcze

Inwestycje W rankingu obejmującym wszystkie 42 miasta woj. łódzkiego, podsumowującym dynamikę zmian w latach 1992–1997 Konstantynów uplasował się razem z kilkoma innymi miastami na czele tej klasyfikacji. Jest to ośrodek przemysłowo-usługowy z rozwiniętym przemysłem: włókienniczym, odzieżowym, drzewnym, spożywczym. W mieście funkcjonuje pięć oddziałów banków. Jest tu wiele obiektów sportowych, w tym kryta pływalnia, dwa Orliki i ośrodek rekreacyjny nad stawami.

Rolnictwo

W części miejscowości Rszew działało Państwowe Gospodarstwo Rolne „Rszew” w Konstantynowie Łódzkim. W 1994 przekształcone w Gospodarstwo Rolne Skarbu Państwa Rszew. W 1995 przekształcone w spółkę pn. Zarodowa Ferma Kur Rszew Sp. z o.o.

Baza produkcji rolniczej, tj. użytki rolne zajmują 1,820 ha powierzchni, co stanowi 66,8% powierzchni ogólnej miasta.

Z informacji podawanych przez Instytut Upraw, Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach wynika, że ogólny wskaźnik jakości rolniczej przestrzeni produkcyjnej charakteryzujący całokształt warunków przyrodniczo-glebowych, mający wpływ na wielkość produkcji rolnej wynosi dla Konstantynowa Łódzkiego 61 i jest on wyższy od średniego wskaźnika w powiecie pabianickim, o 2,1, ale gorszy o 1,4 w województwie łódzkim i o 5,6 w kraju.

W Konstantynowie Łódzkim, gleby bardzo dobre i dobre (II-IVb) stanowią 73,8%, a gleby słabe (V-VI) 26,2%. Ponadto procentowy udział gleb dobrych (II-IV) w mieście Konstantynów jest wyższy od średniego udziału tych gleb w powiecie, w województwie i kraju.

Z ogólnej liczby mieszkańców Konstantynowa Łódzkiego (17 608 osób), liczba osób związanych z rolnictwem (w tym osoby zamieszkujące wspólnie z właścicielami gospodarstw i działek rolnych) wynosi ok. 2,7 tys., co stanowi ok. 15%.

Bezrobocie W latach 1997–2000 w Konstantynowie Łódzkim, podobnie jak w całym województwie łódzkim, liczba osób bezrobotnych uległa znacznemu zwiększeniu. W roku 2000 oficjalna stopa bezrobocia w powiecie pabianickim wyniosła ok. 17% i była wyższa od średniej stopy bezrobocia w województwie łódzkim, która wynosiła 16,1%. Udział osób bezrobotnych w ogólnej liczbie osób w wieku produkcyjnym w województwie łódzkim wynosił w 2000 r. 12,9%, w Konstantynowie Łódzkim 12,6%. Według danych z Powiatowego Urzędu Pracy w Pabianicach liczba zarejestrowanych bezrobotnych w Konstantynowie Łódzkim w latach 1997–2000 zwiększyła się o ponad 80%.

Według danych Powiatowego Urzędu Pracy w Pabianicach na koniec października 2020 roku w Konstantynowie Łódzkim zarejestrowanych było 543 bezrobotnych, w tym 250 kobiet. Wśród pozostających bez zatrudnienia były 54 osoby młode, do 25. roku życia, a także 157 osób mających powyżej 50 lat. Długotrwale bezrobotnych pozostawało 266 konstantynowian. Stopa bezrobocia w powiecie pabianickim wyniosła 7 proc. i była wyższa zarówno w porównaniu do średniej z obszaru województwa łódzkiego (6,2 proc.), jak i Polski (6,1 proc.).

Infrastruktura techniczna Drogi Ze wschodu na zachód biegnie przez miasto droga wojewódzka nr 710 aktualnie z komunikacją autobusową (linie 94, 97B, N9), komunikacją tramwajową (linia 43) oraz z liniami mikrobusowymi, które łączą Konstantynów Łódzki z całą zamieszkaną przez około milion mieszkańców aglomeracją.

Z północy na południe przebiega droga wojewódzka nr 475 oraz droga ekspresowa S14 będąca obwodnicą dla Łodzi. Pomiędzy miastami aglomeracji istnieje również silna więź powiązań gospodarczych i społecznych. Atrakcją Konstantynowa jest bliskość portu lotniczego na Lublinku.

Na obszarze Konstantynowa Łódzkiego sieć dróg publicznych obejmuje: Drogę ekspresową S14 – Emilia – Zgierz – Aleksandrów Łódzki – Konstantynów Łódzki – Łódź – Pabianice – Róża Drogę wojewódzką nr 475 – Zgierz – Aleksandrów Łódzki – Konstantynów Łódzki – węzeł Pabianice Północ. Jej długość w granicach miasta wynosi 4,6 kmhttps://edziennik.gddkia.gov.pl/legalact/2025/4/, Drogę wojewódzką nr 710 – Łódź – Konstantynów Łódzki – Szadek – Warta – Błaszki. Jej długość w granicach miasta wynosi 8,8 km, Drogi powiatowe – ul. 1 Maja 3307E, Klonowa 3302E, Kolejowa 3307E, Kręta 1112E, Niesięcin 1112E, Zgierska 5102E. Ich łączna długość (w granicach miasta) wynosi 9 km, Drogi gminne – mają 84,53 km długości, w tym 49,734 km (ok. 59%) o nawierzchni utwardzonej, a 34,796 km o nawierzchni gruntowej.

Na drogach gminnych (miejskich) znajduje się 6 mostów o łącznej długości 61,8 m i powierzchni 464 m². Znajdują się one w następujących ulicach: Bechcice, Łąkowa, Polna, Cegielniana, Browarna, Krótka.

Oświata Na terenie Konstantynowa Łódzkiego funkcjonują 3 przedszkola, do których w roku szkolnym 1999/2000 uczęszczało 275 dzieci, co stanowi ok. 26% z ogólnej liczbie 1057 dzieci urodzonych w okresie od 1.01.1994 do 31.12.2000 r. Oprócz tego w oddziałach przedszkolnych przy szkołach podstawowych znalazło opiekę 160 dzieci.

Po reformie oświatowej w Konstantynowie Łódzkim działają 3 przedszkola, 3 szkoły podstawowe oraz 1 szkoła specjalna. Są to:

Przedszkole nr 1 z Grupą Żłobkową w Konstantynowie Łódzkim Przedszkole nr 2 z Oddziałami Integracyjnymi i Oddziałem Specjalnym w Konstantynowie Łódzkim