Jan Maria Michał Kowalski, właśc. Jan Kowalski (ur. 26 grudnia 1871Według dowodu osobistego wydanego w 1938 r. Inne źródła podają daty: 24, 25, 27 grudnia. Zob. Borys Przedpełski, Mirosław Michalski: Życie i dokonania arcybiskupa Jana Marii Michała Kowalskiego (1871–1942), Rocznik Teologiczny LXVI, z. 3/2024, DOI: 10.36124/rt.2024/17, Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie, Warszawa 2024, s. 437–438. w Latowiczu, zm. 18 majaPor. Edward Warchoł: Starokatolicki Kościół Mariawitów w II Rzeczypospolitej, Sandomierz 1997, s. 125. 1942 w Hartheim lub w okolicy Monachium) – polski duchowny mariawicki, arcybiskupKu Królestwu Bożemu. Wydawnictwo Kościoła Katolickiego Mariawitów, Felicjanów 2009, s. 23., minister generalny Zgromadzenia Kapłanów MariawitówBorys Przedpełski, Mirosław Michalski: Życie i dokonania arcybiskupa Jana Marii Michała Kowalskiego (1871–1942), Rocznik Teologiczny LXVI, z. 3/2024, DOI: 10.36124/rt.2024/17, Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie, Warszawa 2024, s. 445., zwierzchnik Związku Mariawitów Nieustającej Adoracji Ubłagania w latach 1903–1906Borys Przedpełski, Mirosław Michalski: Życie i dokonania arcybiskupa Jana Marii Michała Kowalskiego (1871–1942), Rocznik Teologiczny LXVI, z. 3/2024, DOI: 10.36124/rt.2024/17, Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie, Warszawa 2024, s. 445, 452., zwierzchnik Kościoła Katolickiego Mariawitów w latach 1907–1919Borys Przedpełski, Mirosław Michalski: Życie i dokonania arcybiskupa Jana Marii Michała Kowalskiego (1871–1942), Rocznik Teologiczny LXVI, z. 3/2024, DOI: 10.36124/rt.2024/17, Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie, Warszawa 2024, s. 452., zwierzchnik Starokatolickiego Kościoła Mariawitów w latach 1919–1935Borys Przedpełski, Mirosław Michalski: Życie i dokonania arcybiskupa Jana Marii Michała Kowalskiego (1871–1942), Rocznik Teologiczny LXVI, z. 3/2024, DOI: 10.36124/rt.2024/17, Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie, Warszawa 2024, s. 452, 483., założyciel i zwierzchnik Kościoła Katolickiego Mariawitów (denominacji felicjanowskiej) w latach 1935–1940Borys Przedpełski, Mirosław Michalski: Życie i dokonania arcybiskupa Jana Marii Michała Kowalskiego (1871–1942), Rocznik Teologiczny LXVI, z. 3/2024, DOI: 10.36124/rt.2024/17, Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie, Warszawa 2024, s. 486, 490., świętyJózef M. Rafael Wojciechowski: Pisma wybrane. Dzieło Bożego Ratunku. Mariawicki znak czasu. Wydawnictwo Kościoła Katolickiego Mariawitów, Felicjanów 2003, s. 134–138. i doktor Kościoła Katolickiego Mariawitów, mistykBorys Przedpełski, Mirosław Michalski: Życie i dokonania arcybiskupa Jana Marii Michała Kowalskiego (1871–1942), Rocznik Teologiczny LXVI, z. 3/2024, DOI: 10.36124/rt.2024/17, Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie, Warszawa 2024, s. 436., teolog i reformator mariawityzmuZ dziejów Królestwa. Wydanie jubileuszowe. Praca zbiorowa pod redakcją Józefa Marii Rafaela Wojciechowskiego. Wydawnictwo Kościoła Katolickiego Mariawitów, Felicjanów 1972, s. 38., pisarzBorys Przedpełski, Mirosław Michalski: Życie i dokonania arcybiskupa Jana Marii Michała Kowalskiego (1871–1942), Rocznik Teologiczny LXVI, z. 3/2024, DOI: 10.36124/rt.2024/17, Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie, Warszawa 2024, s. 493–500., publicysta, współautor projektu katedry mariawickiej w PłockuBorys Przedpełski, Mirosław Michalski: Życie i dokonania arcybiskupa Jana Marii Michała Kowalskiego (1871–1942), Rocznik Teologiczny LXVI, z. 3/2024, DOI: 10.36124/rt.2024/17, Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie, Warszawa 2024, s. 458–462..
Ksiądz rzymskokatolicki Jan Kowalski pochodził z rolniczej rodziny z Latowicza pod Mińskiem Mazowieckim. Był synem Jana Kowalskiego i Katarzyny z domu SitekBorys Przedpełski, Mirosław Michalski: Życie i dokonania arcybiskupa Jana Marii Michała Kowalskiego (1871–1942), Rocznik Teologiczny LXVI, z. 3/2024, DOI: 10.36124/rt.2024/17, Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie, Warszawa 2024, s. 438.. W latach 1889–1897 był alumnem Seminarium Duchownego w Warszawie, a następnie studentem Akademii Duchownej w Sankt PetersburguZ dziejów Królestwa. Wydanie jubileuszowe. Praca zbiorowa pod redakcją Józefa Marii Rafaela Wojciechowskiego. Wydawnictwo Kościoła Katolickiego Mariawitów, Felicjanów 1972, s. 117..
Święcenia kapłańskie otrzymał 24 kwietnia 1897 r. w Warszawie z rąk biskupa pomocniczego mohylewskiego, Franciszka Albina SymonaBorys Przedpełski, Mirosław Michalski: Życie i dokonania arcybiskupa Jana Marii Michała Kowalskiego (1871–1942), Rocznik Teologiczny LXVI, z. 3/2024, DOI: 10.36124/rt.2024/17, Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie, Warszawa 2024, s. 440.. Następnie pełnił posługę duchowną w parafiach katolickich w Łodzi, Warszawie, Niesułkowie i Starej SobótceBorys Przedpełski, Mirosław Michalski: Życie i dokonania arcybiskupa Jana Marii Michała Kowalskiego (1871–1942), Rocznik Teologiczny LXVI, z. 3/2024, DOI: 10.36124/rt.2024/17, Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie, Warszawa 2024, s. 441..
W 1900 r., będąc wikariuszem przy kościele kapucynów w Warszawie, za sprawą swojego kolegi z seminarium duchownego, księdza Jana Kaczyńskiego, zetknął się z mariawityzmem i 27 września tego roku, po poznaniu przełożonego Zgromadzenia Kapłanów Mariawitów, księdza Kazimierza Przyjemskiego, przystąpił (w Kępie Polskiej) – składając ślub życia zgodnie z I regułą św. Franciszka – do nowicjatu tajnego Zgromadzenia Kapłanów Mariawitów, w którym przyjął imiona zakonne Maria Michał. Następnego dnia udał się do Płocka, gdzie został przedstawiony założycielce mariawityzmu, siostrze Feliksie Marii Franciszce Kozłowskiej. Wkrótce stał się jej najbliższym współpracownikiem (według jej słów miał być „obrońcą Zgromadzenia Mariawitów”)Borys Przedpełski, Mirosław Michalski: Życie i dokonania arcybiskupa Jana Marii Michała Kowalskiego (1871–1942), Rocznik Teologiczny LXVI, z. 3/2024, DOI: 10.36124/rt.2024/17, Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie, Warszawa 2024, s. 443–444..
Na początku 1903 r. został wybrany prowincjałem warszawskim Zgromadzenia Kapłanów Mariawitów, a 6 sierpnia tegoż roku (gdy ruch mariawicki prowadził starania w Rzymie o legalizację swojego statutu jako organizacji katolickiej) został wybrany przez przebywających w Watykanie kapłanów mariawickich na ministra generalnego Zgromadzenia Kapłanów Mariawitów i stanął na czele kongregacji Związku Mariawitów Nieustającej Adoracji Ubłagania jako jej zwierzchnik. W latach 1904–1906 prowadził starania w Stolicy Apostolskiej oraz w kuriach biskupich na terenie Królestwa Polskiego o uznanie nauki mariawickiej zawartej w prywatnych objawieniach Feliksy Kozłowskiej i legalizację Związku Mariawitów. W 1904 r. Kongregacja Świętego Oficjum zabroniła mu dalszej działalności i nakazała rozwiązanie stowarzyszenia, któremu przewodniczyłBorys Przedpełski, Mirosław Michalski: Życie i dokonania arcybiskupa Jana Marii Michała Kowalskiego (1871–1942), Rocznik Teologiczny LXVI, z. 3/2024, DOI: 10.36124/rt.2024/17, Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie, Warszawa 2024, s. 445–450..
27 stycznia 1906 r. został suspendowany przez arcybiskupa warszawskiego, Wincentego PopielaBorys Przedpełski, Mirosław Michalski: Życie i dokonania arcybiskupa Jana Marii Michała Kowalskiego (1871–1942), Rocznik Teologiczny LXVI, z. 3/2024, DOI: 10.36124/rt.2024/17, Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie, Warszawa 2024, s. 442.. Ksiądz Kowalski, nie godząc się z postanowieniami władz kościelnych, wspólnie z innymi kapłanami mariawickimi wypowiedział 6 lutego 1906 r. posłuszeństwo swojemu biskupowi. Następnie dekretem Świętego Oficjum z 5 grudnia tegoż roku, wraz z założycielką mariawityzmu Feliksą Marią Franciszką Kozłowską został ekskomunikowany imiennie przez papieża Piusa X na podstawie encykliki Tribus circiter z 5 kwietnia 1906 r., za szerzenie poglądów niezgodnych z nauką Kościoła katolickiego oraz z powodu nieposłuszeństwa eklezjalnego wobec decyzji Świętego Oficjum z 4 września 1904 r. o rozwiązaniu Związku MariawitówBorys Przedpełski, Mirosław Michalski: Życie i dokonania arcybiskupa Jana Marii Michała Kowalskiego (1871–1942), Rocznik Teologiczny LXVI, z. 3/2024, DOI: 10.36124/rt.2024/17, Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie, Warszawa 2024, s. 450–451..
Biskup starokatolicki mały|150px|Antonina Wiłucka, żona arcybiskupa i pierwsza biskupka mariawicka W 1905 r. ksiądz Jan Maria Michał Kowalski objął stanowisko proboszcza parafii w Starej Sobótce. Został tam skierowany przez władze kościelne w celu uniemożliwienia mu kontaktu z innymi księżmi należącymi do Zgromadzenia Kapłanów Mariawitów. W 1906 r., po zasuspendowaniu (27 stycznia) i wypowiedzeniu posłuszeństwa biskupowi (6 lutego) rozpoczął organizowanie niezależnej parafii mariawickiej w Nowej Sobótce. Nie pozostał jednak długo na tej placówce i jeszcze w lutym wyjechał do Płocka, aby zająć się sprawami dalszego losu Związku Mariawitów.
Po ogłoszeniu papieskiej encykliki potępiającej mariawityzm podjął kroki zmierzające do zarejestrowania mariawickich gmin kościelnych jako wyznania tolerowanego w Cesarstwie Rosyjskim oraz zorganizowania mariawickiej hierarchii duchownej. 10 października 1907 r. na I Kapitule Generalnej Kapłanów Mariawitów został wybrany powtórnie ministrem generalnym Związku MariawitówBorys Przedpełski, Mirosław Michalski: Życie i dokonania arcybiskupa Jana Marii Michała Kowalskiego (1871–1942), Rocznik Teologiczny LXVI, z. 3/2024, DOI: 10.36124/rt.2024/17, Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie, Warszawa 2024, s. 452–453.. W 1909 r. nawiązał współpracę z Unią Utrechcką Kościołów Starokatolickich i 5 października tegoż roku w Utrechcie został konsekrowany na biskupa starokatolickiego przez starokatolickiego arcybiskupa Utrechtu Gerarda Gula w asyście biskupów starokatolickich Jakuba van Thiela z Haarlemu, Mikołaja Spita z Deventer, Józefa Demmela z Bonn i Arnolda Mathewa z Londynu. W 1910 r. przy współasyście dwóch holenderskich biskupów starokatolickich Jan Maria Michał Kowalski udzielił w Łowiczu sakry biskupiej księżom: Romanowi Próchniewskiemu i Leonowi Gołębiowskiemu, co pozwoliło na zorganizowanie sieci diecezji mariawickich na ziemiach polskich, a także na legalizację mariawityzmu pod nazwą Kościół Katolicki MariawitówNazwa używana od 1907 r. jako prawnie działającego związku wyznaniowego w Cesarstwie Rosyjskim, co ostatecznie nastąpiło 11 marca 1912 r.Borys Przedpełski, Mirosław Michalski: Życie i dokonania arcybiskupa Jana Marii Michała Kowalskiego (1871–1942), Rocznik Teologiczny LXVI, z. 3/2024, DOI: 10.36124/rt.2024/17, Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie, Warszawa 2024, s. 453–458.Z dziejów Królestwa. Wydanie jubileuszowe. Praca zbiorowa pod redakcją Józefa Marii Rafaela Wojciechowskiego. Wydawnictwo Kościoła Katolickiego Mariawitów, Felicjanów 1972, s. 15.
Po śmierci Feliksy Kozłowskiej, założycielki i duchowej opiekunki mariawityzmu (1921 r.), Jan Maria Michał Kowalski objął w Starokatolickim Kościele MariawitówNazwa używana od 1919 (lub 1921) r. samodzielne rządy jako „martwe narzędzie w rękach Boga”; od 1923 r. używał tytułu arcybiskupaBorys Przedpełski, Mirosław Michalski: Życie i dokonania arcybiskupa Jana Marii Michała Kowalskiego (1871–1942), Rocznik Teologiczny LXVI, z. 3/2024, DOI: 10.36124/rt.2024/17, Chrześcijańska Akademia Teologiczna w Warszawie, Warszawa 2024, s. 466.. W latach 1921–1925, posługując się głównie tekstem Wulgaty, dokonał przekładu Pisma Świętego na język polski. W 1922 r. zebrał i opublikował w książce Dzieło Wielkiego Miłosierdzia objawienia Feliksy Kozłowskiej.