Gymnuridae – monotypowa rodzina chrzęstnoszkieletowych z rzędu orleniokształtnych (Myliobatiformes). Ryby z tej rodziny określane są nazwą „płaszczki-motyle”.
Rozmieszczenie geograficzne Do rodziny należą gatunki występujące w wodach oceanów – Atlantyckiego, Indyjskiego i Spokojnego.
Cechy charakterystyczne Ciało silnie spłaszczone, krótkie. Ogon krótki. Płetwy piersiowe bardzo szerokie (stąd nazwa motyle), połączone z głową. Długość ciała do 400 cm; masa ciała (największa opublikowana) 60 kg.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1823 roku niemiecki botanik i zoolog Johan Coenraad van Hasselt w artykule będącym przedrukiem listu van Hasselta do Temmincka opublikowanym w czasopiśmie Algemeene Konst- en Letter-bod. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) G. micrura.
Etymologia Uroxys: oura ‘ogon’; οξυς oxus ‘ostry, spiczasty’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Raja maclura (= Raja altavela ). Gymnura: gr. γυμνος gumnos ‘goły, nagi’; ουρα oura ‘ogon’. Pteroplatea: gr. πτερον pteron ‘skrzydło, płetwa’; πλατυς platus ‘szeroki’. Gatunek typowy (późniejsze oznaczenie monotypowe): Raja altavela . Aetoplatea: gr. αετος aetos ‘gatunek płaszczki’; πλατυς platus ‘szeroki’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Aetoplatea tentaculata . Phanerocephalus: gr. φανερος phaneros ‘widoczny, otwarty’, od φαινω phainō ‘pokazać, ukazać’; -κεφαλος -kephalos ‘-głowy’, od κεφαλη kephalē ‘głowa’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Phanerocephalus ellioti (nomen dubium).
Podział systematyczny Do rodziny należy jeden rodzaj z następującymi występującymi współcześnie gatunkami: Gymnura altavela – ptaszyca Gymnura australis Gymnura crebripunctata Gymnura hirundo Gymnura japonica – ptaszyca japońska Gymnura lessae Gymnura marmorata Gymnura micrura Gymnura natalensis Gymnura poecilura Gymnura sereti Gymnura tentaculata Gymnura zonurus
Opisano również gatunki wymarłe: Gymnura delpiti (Afryka; eocen) Gymnura grootaerti (Europa; eocen) Gymnura hovestadti (Europa; eocen) Gymnura laterialata (Afryka; kreda) Gymnura transita
Zobacz też lista rodzin ryb
Uwagi
Przypisy
Bibliografia