thumb|Gwiazda w łódzkiej Alei Gwiazd thumb|Pomnik aktora na Promenadzie Gwiazd w Międzyzdrojach Jan Henryk Machulski (ur. 3 lipca 1928 w Łodzi, zm. 20 listopada 2008 w Warszawie) – polski aktor filmowy, teatralny i telewizyjny, profesor sztuk teatralnych, reżyser teatralny i pedagog.

Pomysłodawca Alei Gwiazd w Łodzi. Współzałożyciel Teatru Ochoty w Warszawie (1970). Pedagog PWSTTviF w Łodzi. Wieloletni dziekan Wydziału Aktorskiego tej uczelni.

Życiorys W 1947 ukończył Państwowe Gimnazjum i Liceum Koedukacyjne Pierwszego Stopnia w Aleksandrowie Łódzkim, a w 1950 Państwowe Gimnazjum i Liceum im. T. Kościuszki w Łodzi (obecnie III LO w Łodzi)Informacje na stronie Stowarzyszenia Wychowanków III LO im. Tadeusza Kościuszki w Łodzi [dostęp 2026-01-20].. W 1954 ukończył studia aktorskie w Państwowej Wyższej Szkole Aktorskiej w Łodzi, a w 1971 reżyserię w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Warszawie. Trzy lata później zaczął wykładać w łódzkiej szkole filmowej, na wydziale aktorskim. Od 1963 należał do PZPR.

W 1970, razem z żoną, otworzył w Warszawie własną scenę, Teatr Ochoty – Ośrodek Kultury Teatralnej, a wkrótce potem ognisko teatralne dla dzieci i młodzieży. Machulski szefował Teatrowi Ochoty do 1996. Scena miała być miejscem edukacji młodych ludzi sztuki i miejscem spotkania twórców z publicznością. Od 1975 Teatr Ochoty występował latem w Zamościu grając sztuki szekspirowskie. Te występy stały się zalążkiem dorocznego Zamojskiego Lata Teatralnego.

Działalność pedagogiczna stała się wkrótce ważnym zajęciem Jana Machulskiego. W 1974 rozpoczął pracę w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi. W latach 1981–1983 oraz 1991–1996 był dziekanem wydziału aktorskiego tej uczelni. W 1999, wraz z żoną, otworzył prywatną Szkołę Aktorską im. Haliny i Jana Machulskich, działającą przy ASSITEJ – Międzynarodowym Stowarzyszeniu Teatrów dla Dzieci i Młodzieży. Szkoła proponuje alternatywny program kształcenia aktorów zawodowych.

Występował na scenach wielu teatrów: w latach 1954–1955 Teatr Jaracza w Olsztynie, Teatr Ziemi Opolskiej w Opolu (1955–1957), Teatr im. Juliusza Osterwy w Lublinie (1957-1963), Teatr Nowy w Łodzi (1963–1966), teatrów Polskiego oraz Narodowego w Warszawie (1966–1970).

Był założycielem m.in.: „agencji” w Teatrze Lubelskim (1961), „Sceny studyjnej” w Łodzi (1964). Zagrał ok. 120 ról teatralnych oraz ok. 45 ról filmowych.

W młodości uprawiał boks w klubie Włókniarz Aleksandrów Łódzki.

Był ambasadorem Łodzi w staraniach o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury. 12 listopada 2008 otrzymał tytuł Honorowego Obywatela Miasta Łodzi. W latach 1986–1988 członek Społecznego Komitetu Odnowy Starego Miasta Zamościa.

Zmarł na zawał serca w warszawskim Szpitalu Bielańskim, w wieku 80 lat. 28 listopada 2008 został pochowany w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera C29-tuje-5)Wyszukiwarka grobów w Warszawie [dostęp 2026-01-20]. po mszy pogrzebowej w Kościele Wizytek. Pośmiertnie prezydent Lech Kaczyński odznaczył go Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski – pkt 1..

Życie prywatne W 1954 w Olsztynie zawarł związek małżeński z Haliną Brzezińską, a rok później na świat przyszedł ich syn Juliusz.

Z nieformalnego związku miał również syna Wojciecha (ur. 2003; od 2022 rzecznika partii Nowa Nadzieja, od 2026 także rzecznika Konfederacji Wolność i Niepodległość).

Upamiętnienie Imię Jana Machulskiego nosi Biblioteka Publiczna w Aleksandrowie Łódzkim oraz jedna z ulic w tym mieście. W 2009 doroczne Nagrody Polskiego Kina Niezależnego otrzymały imię Jana Machulskiego – kilkuletniego członka OFFowej Akademii Filmowej i laureata pierwszej Nagrody za całokształt działań na rzecz polskiego kina.

Jan Machulski jest też patronem Szkoły Podstawowej nr 174 w Łodzi.

Rzeźba naturalnej wielkości przedstawiająca J. Machulskiego w roli H. Kwinty została odsłonięta przez żonę artysty Halinę Machulską podczas XIV Międzynarodowego Festiwalu Gwiazd w Alei Gwiazd w Międzyzdrojach. Autorem dzieła jest Michał Selerowski.

6 listopada 2020, zgodnie z uchwałą rady m.st. Warszawy, założony przez aktora Teatr Ochoty otrzymał imię Haliny i Jana Machulskich w związku z jubileuszem 50-lecia teatru.

W Łodzi na ulicy Piramowicza 6 powstał mural upamiętniający Jana Machulskiego jako bohatera filmu Vabank.

Filmografia

Dubbing 1969: Zbrodniarz, który ukradł zbrodnię – naczelnik więzienia 2004: Scooby-Doo 2: Potwory na gigancie – Jeremiah Wickles 2005: Jan Paweł II

Odznaczenia, nagrody i wyróżnienia thumb|Grób Jana Machulskiego Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2008 – pośmiertnie) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1998) – pkt 11. Złoty Krzyż Zasługi (1977) Medal Komisji Edukacji Narodowej (1994) Medal „Pro Memoria” (2008) Nagroda Miasta Stołecznego Warszawy (1980) Nagroda Miasta Łodzi (2008) Medal IV wieki stołeczności Warszawy – w dowód uznania za koncepcję i osiągnięcia Teatru Ochoty (1996) Nagroda „Buława hetmańska” dla spektaklu „Balladyna” w Teatrze Ochoty na XIII ZLT w Zamościu (1988) Nagroda „Złota Żaba” dla polskiego aktora na 11. Międzynarodowym Festiwalu Sztuki Autorów Zdjęć Filmowych „Camerimage” w Łodzi (2003) Nagroda „Offskar” (Nagroda Polskiego Kina Niezależnego) za całokształt twórczości i wspieranie kina offowego Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2008) Nagroda Trybuny Ludu (1980)Doroczne nagrody „Trybuny Ludu”, „Trybuna Ludu”, nr 148, 23 czerwca 1980, s. 3. Tytuł Honorowego Obywatela Miasta Łodzi (2008) Tytuł Honorowego Obywatela Zamościa (2000)

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Absolwenci Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza Kategoria:Absolwenci III Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Kościuszki w Łodzi Kategoria:Absolwenci Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi Kategoria:Absolwenci szkół średnich w Łodzi Kategoria:Aktorzy filmowi związani z Łodzią Kategoria:Członkowie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Kategoria:Honorowi obywatele Łodzi Kategoria:Honorowi obywatele Zamościa Kategoria:Laureaci Nagrody Miasta Łodzi Kategoria:Laureaci nagrody „Trybuny Ludu” Kategoria:Ludzie urodzeni w Łodzi Kategoria:Ludzie związani z Lublinem Kategoria:Nauczyciele akademiccy Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni Medalem Pro Memoria Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polscy aktorzy filmowi Kategoria:Polscy aktorzy teatralni Kategoria:Polscy pedagodzy Kategoria:Urodzeni w 1928 Kategoria:Wyróżnieni Nagrodą Miasta Stołecznego Warszawy Kategoria:Zmarli na zawał serca Kategoria:Zmarli w 2008