Louis Francis Albert Victor Nicholas George Mountbatten (ur. 25 czerwca 1900 w Windsorze, zm. 27 sierpnia 1979 w zatoce Donegal, Irlandia) – brytyjski polityk i wojskowy, admirał floty, ostatni wicekról Indii i przedostatni gubernator generalny Indii.

Życiorys Był synem Ludwika Aleksandra Battenberga i Wiktorii Heskiej, a także prawnukiem królowej Wiktorii i kuzynem Edwarda VIII i Jerzego VI. Do 1917 nosił nazwisko Battenberg. Jego bratem był George Mountbatten, a siostrami: Alicja (matka Filipa Mountbattena) i Ludwika (królowa Szwecji).

W czasie I wojny światowej służył w Royal Navy. W okresie międzywojennym kontynuował służbę w marynarce. W 1939 był dowódcą 5 Flotylli Niszczycieli, którą dowodził podczas kampanii norweskiej. Był jednym z inicjatorów utworzenia Special Operations Executive, która zajmowała się koordynacją i wspieraniem ruchu oporu w okupowanej Europie. W kwietniu 1941 pomagał organizować odwrót jednostek brytyjskich z Krety. W październiku stanął na czele Kwatery Głównej Operacji Połączonych. W marcu 1942 otrzymał tytuł Szefa Operacji Połączonych. Pełniąc tę funkcję (do października 1943), zasiadał w Komitecie Szefów Sztabu oraz uczestniczył w planowaniu m.in. rajdu na Saint-Nazaire, desantu w Dieppe i ataku na Madagaskar.

W latach 1943–1945 był naczelnym dowódcą sił alianckich w Azji Południowo-Wschodniej. Odpowiadał między innymi za obronę Indii i miał wyprzeć Japończyków z okupowanej przez nich Birmy. W tym okresie Mountbatten wielokrotnie dowodził operacjami w Birmie. 12 września 1945 przyjął kapitulację 750 tys. żołnierzy japońskich walczących w Azji Południowo-Wschodniej.

Po wojnie został generalnym gubernatorem i wicekrólem Indii. Zaproponowano mu po zakończeniu wojny tytuł barona, którego – będąc synem markiza, bliskim krewnym królewskim oraz byłym Jaśnie Oświeconym księciem Battenbergiem i mając teraz zostać lordem najniższego stopnia – nie chciał przyjąć. Po osobistej interwencji kuzyna Jerzego VI otrzymał pod koniec 1945 tytuł wicehrabiego jako „Viscount Mountbatten of Burma”, a w 1947 tytuł hrabiowski jako „Earl Mountbatten of Burma”.

Był zdania, że maharadżowie powinni decydować o losie niezależnych państw w Indiach, w tym Kaszmiru, choć uważał, że powinno być to przeprowadzane pod kontrolą międzynarodową, gdyż zdawał sobie sprawę z konfliktu indyjsko-pakistańskiego. Gdy plemiona pasztuńskie weszły na teren Kaszmiru, a Hari Singh zgłosił się z prośbą o pomoc do lorda Mountbattena, ten postawił warunek: Kaszmir musiał przyłączyć się do Indii. Ostatni wicekról zarządził jednak również, że później ludność kaszmirska będzie miała prawo zadecydować sama o losie swego kraju w plebiscycie. Singh podpisał odpowiednie porozumienie z Indiami. W tym samym czasie wojska indyjskie wkroczyły do Kaszmiru i przywróciły porządek. Gdy w 1948 udało się wynegocjować zawieszenie broni, ONZ uchwaliła rezolucję, której drugi punkt mówił, że w Kaszmirze należy przeprowadzić plebiscyt, by rozwiązać konflikt. Na tę opcję nie mogły zgodzić się Indie, gdyż wiedziały, że oznaczałoby to utratę, ze względu na przewagę muzułmanów, ważnego dla nich rejonu.

Lord Mountbatten wrócił do Europy, gdzie piastował stanowiska: dowódcy floty śródziemnomorskiej (1952–1954), Pierwszego Lorda Morskiego (dowódcy floty brytyjskiej, 1955–1959) oraz stanowisko przewodniczącego Komitetu Szefów Sztabów i szefa Imperialnego Sztabu obrony Wielkiej Brytanii (1955–1965). W 1965 przeszedł w stan spoczynku. mały|252x252px|Grób Louisa Mountbattena w opactwie Romsey 27 sierpnia 1979 zginął w zamachu zorganizowanym przez Prowizoryczną Irlandzką Armię Republikańską. Bomba podłożona na jachcie „Shadow V” zabiła także dwie inne osoby: Nicholasa Knatchbulla (wnuka lorda) i Paula Maxwella (marynarza) oraz zraniła kolejne cztery: Patricię Brabourne (córkę lorda), Johna Knatchbulla (zięcia lorda) i Timothy’ego Knatchbulla (wnuka lorda) oraz Doreen Knatchbull, lady Brabourne (teściową córki lorda), która zmarła następnego dnia wskutek odniesionych obrażeń. Oskarżony o dokonanie zamachu Thomas MacMahon został skazany na dożywotnie więzienie.

Życie prywatne W 1923 poślubił Edwinę Ashley (1901–1960), majętną wnuczkę żydowskiego finansisty, sir Ernesta Cassela, ze strony ojca pochodzącą z hrabiów Shaftesbury, a w spadku po dziadku (zm. 1921) dostała ok. 3 milionów funtów (sam jej dochód roczny z kapitału wynosił 30 tys. funtów, podczas gdy Mountbatten pobierał rocznie 310 funtów pensji oficerskiej i poza tym miał 300 funtów dochodu z kapitału). Z żoną miał dwie córki: Patrycję (1924–2017) i Pamelę (1929–2026https://www.tatler.com/article/lady-pamela-hicks-queen-elizabeth-iis-bridesmaid-and-cousin-to-prince-philip-dies-aged-97); Patrycja, po mężu baronowa Brabourne, odziedziczyła po nim – dzięki specjalnemu nadaniu króla Jerzego VI – tytuł „Countess Mountbatten of Burma”, odtąd przekazywany także w linii po kądzieli.

Był biseksualny. Małżonkowie pozostawali w związku otwartym, mieli relacje erotyczne z innymi osobami; Louis był w nieformalnej relacji z Jamesem Murphym i pisarzem Noëlem Cowardem. Był stałym klientem Anthony’ego Daly’ego, homoseksualnej męskiej prostytutki.

Przypisy

Bibliografia

Jot, Jego lordowska mość, „Komandos”, nr 1/98,

Louis Kategoria:Gubernatorzy generalni Indii Kategoria:Brytyjscy administratorzy kolonialni Kategoria:Brytyjscy admirałowie Kategoria:Brytyjscy politycy Kategoria:Odznaczeni Gwiazdą Birmy Kategoria:Odznaczeni Gwiazdą za Wojnę 1939–45 Kategoria:Odznaczeni Królewskim Orderem Wiktoriańskim Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wielkim Legii Honorowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wojennym (Grecja) Kategoria:Odznaczeni Legią Zasługi Kategoria:Odznaczeni Medalem Koronacyjnym Króla Jerzego V Kategoria:Odznaczeni Medalem Koronacyjnym Króla Jerzego VI Kategoria:Odznaczeni Medalem Koronacyjnym Królowej Elżbiety II Kategoria:Odznaczeni Medalem Srebrnego Jubileuszu Króla Jerzego V Kategoria:Odznaczeni Medalem Srebrnego Jubileuszu Królowej Elżbiety II Kategoria:Odznaczeni Distinguished Service Medal Kategoria:Odznaczeni Medalem Wojennym Brytyjskim Kategoria:Odznaczeni Medalem Wojny 1939–1945 Kategoria:Odznaczeni Medalem Zwycięstwa Kategoria:Odznaczeni Orderem Danebroga Kategoria:Odznaczeni Orderem Gwiazdy Indii Kategoria:Odznaczeni Orderem Gwiazdy Rumunii Kategoria:Odznaczeni Orderem Imperium Indyjskiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Izabeli Katolickiej Kategoria:Odznaczeni Orderem Jerzego I Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony Rumunii Kategoria:Odznaczeni Orderem Królewskim Serafinów Kategoria:Odznaczeni Orderem Lwa Niderlandzkiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Łaźni Kategoria:Odznaczeni Orderem Nilu Kategoria:Odznaczeni Orderem Podwiązki Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Jana Jerozolimskiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Wybitnej Służby Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi (Wielka Brytania) Kategoria:Odznaczeni Orderem Słonia Białego Kategoria:Ofiary terroryzmu Kategoria:Ofiary zabójstw w Irlandii Kategoria:Uczestnicy II wojny światowej Kategoria:Urodzeni w 1900 Kategoria:Zmarli w 1979