Stary Dwór () – dawniej folwark, obecnie część dzielnicy administracyjnej Kortowo w Olsztynie. Obejmuje zabudowania wokół Jeziora Starodworskiego.
Historia W 1390 roku teren położony nad Jeziorem Starodworskim o powierzchni 12 włók nadany został przez kapitułę warmińską podkomorzemu Gerkowi. Początkowo majątek ten nosił nazwę Nummergut. W późniejszych wiekach znany był pod nazwą Tiefensee od ówczesnej nazwy jeziora (dosł. Jezioro Głębokie).
Najpóźniej w XVI wieku kapituła warmińska utworzyła z tego majątku (być może opuszczonego wskutek wojen) własny folwark. Zarządzał nim administrator dóbr kapitulnych (jednym z nich był Mikołaj Kopernik)Danuta Bogdan Kopernik jako administrator kapitulny komornictwa olsztyńskiego, Komunikaty Mazursko-Warmińskie nr 4 (2016), s. 769-789. Folwark leżał przy trakcie niborskim i po zachodniej stronie traktu olsztynkowskiego (dzisiaj al. Warszawska), w odległości pół mili od miasta.
Od XVII wieku występował już pod oboczną nazwą Stary Dwór (niem. Althof). Nazwa ta zapewne przyjęła się po powstaniu nowego dworu w Posortach. Polska forma pojawia się w źródłach pisanych po raz pierwszy w 1763 roku i była powszechnie używana przez polską ludność na Warmii przed 1945 rokiem. mały|Stary Dwór (Althoff) na Mapie Świętej Warmii z 1755 roku
Według spisu z 1656 r. folwark Stary Dwór liczył 30 łanów, czyli 503,70 ha. Na mapie komornictwa olsztyńskiego z XVII wieku wymieniony jest jako jeden z dwóch folwarków kapitulnych obok BartążkaJan Obłąk Mapa komornictwa olsztyńskiego z XVII wieku, Komunikaty Mazursko-Warmińskie nr 4 (1961), s. 558-562.
Folwark przynosił dochody kapitule warmińskiej, czyli kanonikom katedry we Fromborku. Kapituła posiadała na Warmii dwa komornictwa: olsztyńskie i pieniężnieńskie. W folwarku kapitulnym pracowało 30 robotników, a szarwarki i inne świadczenia wykonywali mieszkańcy sąsiednich wsi, m.in. JarotWojciech Kujawski, Grzegorz Szydłowski Okolice Stawigudy – Śladami Dawnej Warmii, Stawiguda 2022, s. 31‐32.
Po zaborze i sekularyzacji Warmii w 1772 folwark przeszedł na własność państwa pruskiego i został oddany w dzierżawę. Od połowy XIX wieku folwark traktowany był jako część składowa majątku ziemskiego Posorty. W latach 1882–1903 dzierżawcą Starego Dworu i Posort był radca królewski Karl Patzig (jego grób znajduje się na cmentarzu przydworskim w Posortach).
W 1945 majątek przeszedł na własność państwa polskiego. W 1948 roku większość folwarku znalazła się w granicach Olsztyna. Poza nimi pozostała jedynie osada leśna Stary Dwór (dziś część Tomaszkowa).
W 1950 roku majątek ziemski Posorty i Stary Dwór, liczący łącznie 550 hektarów użytków rolnych i 100 hektarów jezior, został przekazany nowo utworzonej Wyższej Szkole Rolniczej w Olsztynie (późniejszej Akademii Rolniczo-Technicznej, dziś Uniwersytet Warmińsko-Mazurski)Ludwik Pomorski, Dominik Wanic, Z życia Wyższej Szkoły Rolniczej w Olsztynie, Komunikaty Warmińsko-Mazurskie, nr 4, Olsztyn 1960..
Obszar Obecnie Stary Dwór to część osiedla Kortowo należąca w większości do Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego. Obejmuje ulice Słoneczną, Dybowskiego i Obitza oraz uniwersytecki ośrodek jeździecki i zabudowania gospodarcze uczelni. mały|Konie ze stadniny uniwersyteckiej nad Jeziorem Starodworskim
Zobacz też Kortowo II Słoneczny Stok
Przypisy
Bibliografia Praca zbiorowa pod red. Stanisława Achremczyka i Władysława Ogrodzińskiego, Olsztyn 1353–2003, Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie, Olsztyn 2003, s.585–586, Georg Kellmann, Historia parafii Klebark Wielki, jej wiosek i okolic. Parafia p.w. Znalezienia Krzyża Świętego i Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Klebarku Wielkim, Klebark Wielki 2007, Jan Obłąk Mapa komornictwa olsztyńskiego z XVII wieku, Komunikaty Mazursko-Warmińskie nr 4 (1961), s. 558-562 Wojciech Kujawski, Grzegorz Szydłowski Okolice Stawigudy – Śladami Dawnej Warmii, Stawiguda 2022, s. 31‐32
Kategoria:Dzielnice i osiedla Olsztyna