thumb|Mauzoleum Baba w Hajfie, obok mauzoleum Baha’u’llaha, jedno z dwóch najważniejszych miejsc świętych dla bahaitów Bahaizm, bahá'í – religia monoteistyczna założona w Persji w XIX wieku przez Bahá’u’lláha, podkreślająca duchową jedność całej ludzkościHoughton 2004.. Szacuje się, że obecnie na świecie jest od pięciu do sześciu milionów bahaitów (bahaistów) w ponad 200 państwach i terytoriachHutter 2005, s. 737–740.. Bahaizm wyłonił się z islamu szyickiego, konkretniej babizmu.

W trakcie rozwoju z bahaizmu wyodrębniło się kilka wyznań. Obecnie kilkanaście wyznań uznaje się za wywodzące się z pierwotnej nauki Bahá'u’lláha. Znaczna część poniższego hasła dotyczy zdecydowanie największego, pod względem liczebności wyznawców, wyznania bahaickiego z centrum administracyjnym i duchowym w Hajfie.

Nauki bahaickie podkreślają zasadniczą duchową jedność najważniejszych światowych religii. Dlatego, można zaobserwować, że bahaizm łączy w sobie, między innymi, elementy judaizmu, chrześcijaństwa, islamu i babizmu. Według wierzeń bahaickich historia religii stopniowo rozwijała się poprzez ciąg boskich posłańców, z których każdy założył religię dostosowaną do danych czasów oraz zdolności rozumienia ludzi w tym okresie. Wśród posłańców byli Kryszna, Abraham, Budda, Jezus, Mahomet i inni, a ostatnio Bahá’u’lláh. Każdy posłaniec miał nauczać o nadejściu kolejnego, a życie Bahá’u’lláha oraz jego nauki wypełniają obietnice poprzednich świętych pism o wydarzeniach, mających nastąpić przy końcu czasów. Uważa się, że ludzkość bierze udział w procesie wspólnego rozwoju, a potrzebą obecnego czasu jest stopniowe ustanawianie pokoju, sprawiedliwości i jedności na skalę globalnąSmith 2008, s. 107–109..

Słowo „bahá’í” (wymawiane /baˈhaɪ/)Słowo „bahá’í” wymawia się z akceptem na drugą sylabę. W rodzimym języku perskim słowo bahá’í wymawia się w podziale na trzy sylaby: بهائی [bæhɒːʔiː]. używane jest jako przymiotnik odnoszący się do wiary bahá’í. Słowo bahaita (bahaista) określa wyznawcę nauk Bahá’u’lláha. Obydwa słowa wywodzą się z arabskiego bahá’, oznaczającego „chwałę”, „blask” lub „splendor”.

Historia W przebiegu historii bahaickiej występują kolejni przywódcy tej religii. Początek określa deklaracja Baba o nowym przesłaniu duchowym, ogłoszona 23 maja 1844 roku w mieście Sziraz (w ówczesnej Persji). Okres wstępny trwa do ustanowienia porządku administracyjnego przez główne postaci tej religii. Wpływ religii był początkowo ograniczony do terytoriów Persji oraz do Imperium Osmańskiego, a w 1892, roku śmierci Bahá'u’lláha, miał już wyznawców w trzynastu krajach Azji oraz AfrykiTaherzadeh, Adib (1987). The Revelation of Bahá'u’lláh, Volume 4: Mazra’ih & Bahji 1877–92. Oxford, UK: George Ronald. p. 125. . http://www.peyman.info/cl/Baha%27i/Others/ROB/V4/p118-144Ch08.html#p125.. Pod zwierzchnictwem jego syna, , religia rozprzestrzeniła się do Europy oraz Ameryki i została umocniona w Iranie, gdzie po dziś dzień poddawana jest intensywnym prześladowaniomAffolter, Friedrich W. (January 2005). „The Specter of Ideological Genocide: The Bahá'ís of Iran” (PDF). War Crimes, Genocide, & Crimes against Humanity 1 (1): 75–114. doi:10.1016/0048-721X(89)90077-8. https://web.archive.org/web/20120722083412/http://www.altoona.psu.edu/journals/war-crimes/articles/V1/v1n1a3.pdf. Retrieved on 2006-05-31.. Po śmierci ‘Abdu’l-Bahá w 1921 roku, przywództwo bahaickiej wspólnoty weszło w nowy etap, ewoluując od tego składającego się z pojedynczych osób do porządku administracyjnego, który opiera się na systemie zarówno wybieranych, jak i wyznaczanych osób pełniących różne funkcjeSmith 2008, p. 56..

Báb

23 maja 1844 roku Sijid 'Alí-Muhammad z Szirazu w Iranie (ówczesnej Persji) ogłosił, że jego imię i tytuł to „Báb” (الباب „Brama”), w oparciu o religijne pojęcie występujące w szyickiej tradycji. Jego wyznawcy znani są jako babici. W miarę jak rozpowszechniały się nauki Baba, które duchowni muzułmańscy postrzegali jako zagrożenie, babici stali się obiektem intensywnych prześladowań i torturBritannica 1992.. W wielu miejscach konflikty eskalowały do militarnych oblężeń przez armię szacha. Sam Báb został uwięziony, a w końcu stracony w 1850 rokuWinter, Jonah (1997-09-17). „Dying for God: Martyrdom in the Shii and Babi Religions”. Master of Arts Thesis, University of Toronto. http://bahai-library.com/theses/dying/..

Bahaici uważają Bába za prekursora wiary bahai, ponieważ pisma Bába wprowadziły koncept „Tego, którego objawi Bóg” – mesjanistycznej postaci, której przybycie, w ujęciu bahaitów, zostało zapowiedziane w pismach wszystkich wielkich światowych religii. Bahá'u’lláh, założyciel wiary baha’i, stwierdził w 1863 roku że jest nim on sam. Grobowiec Baba, znajdujący się w mieście Hajfa (Izrael) stanowi ważne miejsce pielgrzymek dla bahaitów. Szczątki Bába zostały sprowadzone potajemnie z Iranu do Ziemi Świętej i w końcu złożone w grobowcu wzniesionym w miejscu wyraźnie wskazanym przez Bahá'u’lláhaBalyuzi, Hasan (2001). ‘Abdu’l-Bahá: The Centre of the Covenant of Bahá'u’lláh (Paperback ed.). Oxford, UK: George Ronald. .. thumb|center|700px|Ogrody bahaickie z mauzoleum Baba w Hajfie

Bahá'u’lláh thumb|200px|Mauzoleum Bahá'u’lláha Mírzá Husajn 'Alí Núrí, który później przyjął imię Bahá'u’lláh (Chwała Boga) był jednym z pierwszych wyznawców Bába. Za to zaangażowanie został aresztowany i uwięziony w 1852 roku. Bahá'u’lláh relacjonuje, że w 1853, podczas uwięzienia w teherańskim lochu Síyáh Chál, otrzymał pierwsze przesłanie, że jest on tym, którego przyjście zapowiadał Báb.

Wkrótce potem został wydalony z Teheranu do Bagdadu w 1852, w Imperium Osmańskim, następnie do Konstantynopola (dzisiejszy Stambuł), później zaś do Adrianopola (dzisiejsze Edirne). W kwietniu 1863 roku, w momencie jego wygnania z Bagdadu do Konstantynopola, na spotkaniu rodziny i przyjaciół Bahá'u’lláh ogłosił swoje twierdzenie o przyniesieniu boskiego przesłania, oraz że on sam jest zapowiedzianym przez Baba nowym prorokiem.

Pomiędzy Bahá'u’lláhem a Subh-i-Azalem, wyznaczonym przywódcą babitów, który nie uznał roszczenia Bahá'u’lláha, rosły napięcia. W ciągu dalszego swojego życia, Bahá'u’lláh pozyskał lojalność większości babitów, którzy stali się później znani jako bahaici. Tym samym założył nową wspólnotę religijną odrębną od babizmu. Nowy ruch rozpowszechnił się za życia Bahá'u’lláha na Bliskim Wschodzie. Podobnie jak babizm, bahaizm został uznany przez ówczesny kler muzułmański za herezję, przez co od samego początku doświadczały go prześladowania.

Rozpoczynając od 1866 roku, Bahá'u’lláh rozpoczął głosić swoją misję jako „Posłaniec od Boga” w listach do światowych przywódców religijnych oraz świeckich, między innymi do papieża Piusa IX, Napoleona III oraz królowej Wiktorii.

W 1868 roku Bahá'u’lláh został wygnany przez sułtana Abdülaziza po raz ostatni do karnej kolonii w mieście Akka (dzisiejszy Izrael), w Imperium Osmańskim„Baha'-allah”. Encyclopædia Iranica. 1989.. Pod koniec życia, surowe i srogie podejście więzienne zostało stopniowo złagodzone, i pozwolono mu zamieszkać w domu w pobliżu Akki, mimo tego, że oficjalnie wciąż pozostawał więźniem tego miasta. Tam zmarł w 1892 roku. Bahaici uważają miejsce jego spoczynku w Bahji, w Izraelu, za Qiblih, czyli miejsce, do którego zwracają się podczas modlitwy obowiązkowej każdego dnia. Podczas swojego życia, Bahá'u’lláh pozostawił szeroki wybór pism. Kitáb-i-Aqdas (Najświętsza Księga), oraz Kitáb-i-Íqán (Księga Pewności) są uważane za główne dzieła teologiczne, a Słowa Ukryte oraz Siedem Dolin za traktaty mistyczneSmith 2008, s. 20–21, 28..

'Abdu’l-Bahá

Po śmierci Bahá'u’lláha, przewodnictwo nad bahaizmem przejął jego najstarszy syn – 'Abbás Effendi, który przyjął imię ‘Abdu’l-Bahá (Sługa Chwały). Jego ojciec pozostawił testament, w którym wyznaczył ‘Abdu’l-Bahę na przywódcę bahaickiej wspólnoty, oraz na „Centrum Przymierza”, „Głowę Wiary”, oraz wyłącznego autorytatywnego interpretatora pism Bahá'u’lláha.

‘Abdu’l-Bahá dzielił z ojcem długoletnie wygnanie oraz uwięzienie, które trwało aż do momentu uwolnienia w 1908 w rezultacie nadejścia rewolucji tzw. Młodych Turków. ‘Abdu’l-Bahá rozpoczął wówczas dynamiczną akcję misyjną i prowadził życie wypełnione podróżami, przemówieniami, nauczaniem, oraz utrzymywaniem korespondencji ze wspólnotami wyznawców oraz indywidualnymi osobami, wyjaśniając zasady Wiary Bahai. W latach 1911–1913 podróżował do Europy, Indii i Stanów Zjednoczonych, gdzie zdobył rzesze wyznawców spoza kręgu kultury islamu. On też zorganizował w Hajfie centrum życia religijnego bahaitów.

thumb|220px|Siedziba Powszechnego Domu Sprawiedliwości w Hajfie Shoghi Effendi podczas swojego życia podjął wiele działań w celu rozszerzenia i umocnienia religii w świecie. Między innymi, tłumaczył pisma bahaickie z języka perskiego i arabskiego na angielski; rozwijał światowe plany rozprzestrzeniania wspólnoty bahaickiej; rozwinął Światowe Centrum Baha’i; prowadził bardzo szeroką korespondencję ze wspólnotami oraz indywidualnymi osobami z całego świata; zbudował administracyjną strukturę wspólnoty, przygotowując wspólnotę na wybór Powszechnego Domu Sprawiedliwości. Shoghi Effendi zmarł w 1957 roku w warunkach, które nie pozwoliły na wyznaczenie jego następcyTaherzadeh, A. (2000). The Child of the Covenant. Oxford, UK: George Ronald. s. 347–363. .Smith 2008, s. 58–69..

Administracja bahaicka

Księga Praw Bahá'u’lláha Kitáb-i-Aqdas oraz dokument Wola i Testament ‘Abdu’l-Bahy stanowią kamienie węgielne bahaickiego porządku administracyjnego. Bahá'u’lláh ustanowił instytucję wybieranego ciała administracyjnego, czyli Powszechnego Domu Sprawiedliwości, a ‘Abdu’l-Bahá ustanowił wyznaczoną i dziedziczoną instytucję Strażnika oraz wyjaśnił relację pomiędzy tymi dwoma instytucjamiSmith 2008, s. 55–57.. W swojej Woli i Testamencie, ‘Abdu’l-Bahá wyznaczył swojego najstarszego wnuka, Shoghi Effendi, na pierwszego Strażnika Wiary Bahá'í. Shoghi Effendi był ostatnim jednoosobowym przywódcą bahaizmu. Po jego śmierci w 1957 roku bahaici powołali jako organ zwierzchni dziewięcioosobową, wybieralną co pięć lat, radę kierowniczą pod nazwą Powszechnego Domu Sprawiedliwości (zgodnie z Pismami Baha’u’llaha), która do dziś stoi na straży doktryny religii wyznaczonej przez Baha’u’llaha.

Bahaizm jest religią bez duchowieństwa i obrzędów kultowych (jedyną wspólną ceremonią, podczas której bahaici odmawiają wspólną modlitwę jest ceremonia pogrzebowa). Na lokalnym, regionalnym i narodowym szczeblu, bahaici wybierają, w tajnych i demokratycznych wyborach, ale bez prowadzenia agitacji, członków dziewięcioosobowych Zgromadzeń Duchowych, które zajmują się sprawami tej wspólnoty religijnej. Również indywidualnie wyznaczone osoby pełnią na szczeblach lokalnym, narodowym, kontynentalnym i międzynarodowym funkcję propagatora nauk i zajmują się ochroną wspólnoty. Te indywidualne osoby nie służą jako kler, którego wiara Bahá'í nie ma. Bahaizm kierowany jest przez wybieralną, dziewięcioosobową radę tzw. Powszechny Dom Sprawiedliwości, która ma siedzibę w Hajfie na zboczach góry Karmel. Powszechny Dom Sprawiedliwości, wybrany po raz pierwszy w 1963 roku, pozostaje sukcesorem i najwyższym organem administracyjnym i zarządzającym Wiary Bahá'í, a jego 9 członków wybieranych jest co pięć lat przez członków Narodowych Zgromadzeń DuchowychStockman, Robert (1995). „Bahá'í Faith: A portraint”. in Joel Beversluis (ed). A SourceBook for Earth’s Community of Religions. Grand Rapids, MI: CoNexus Press.. Każdy mężczyzna po ukończeniu 21. roku życia kwalifikuje się do tego, aby zostać wybranym do Powszechnego Domu Sprawiedliwości. Wszystkie inne funkcje są otwarte dla dorosłych mężczyzn i kobietSmith 2008, p. 205..

Międzynarodowe Plany Wieloletnie