Ganges (hindi गंगा IPA: [ˈɡəŋɡa:], sanskryt गङ्गा) – rzeka w południowej Azji, przepływająca przez Indie i Bangladesz. Jej długość wynosi 2510 (wg innych danych 2700) km, a powierzchnia dorzecza ponad 1 mln km² (z Brahmaputrą 1,7 mln km²). Ganges uchodzi do Zatoki Bengalskiej będącej częścią Oceanu Indyjskiego.
Nad Gangesem leżą m.in. Kanpur, Prajagradź, Waranasi, Patna, Kolkata, Mirzapur i Bhagalpur.
Ganges przepływa przez jeden z najżyźniejszych i najgęściej zaludnionych regionów świata. Źródła Gangesu znajdują się w lodowcach górskich w Himalajach. Główne źródła Gangesu to znajdujące się w stanie Uttarakhand , wypływające z lodowca Gangotri na wysokości 4600 m, oraz . Innymi źródłami Gangesu są , i . Według innej hipotezy faktycznym źródłem Gangesu jest lodowiec , znajdujący się ok. 21 km na południowy wschód od Gangotri. W górnym biegu Ganges płynie przez odgałęzienia Himalajów w wąskiej dolinie, w środkowym i dolnym przez Nizinę Hindustańską. W pobliżu Haridwaru rzeka wpływa na rozległą dolinę o powierzchni 1 mln km². Ganges przepływa subkontynent indyjski z niewielką prędkością w kierunku wschodnim, tworząc liczne meandry. Wraz z Brahmaputrą tworzy największą deltę na Ziemi o powierzchni ok. 80 tys. km² (według innych źródeł ok. 100 tys. km²). Rzeka uchodzi do Zatoki Bengalskiej. Główne dopływy Gangesu to: Gomati, Ghaghra, Kali Gandaki, Kosi (lewe), Jamuna, Son, Damodar (prawe).
Rzeka odwadnia jedną czwartą subkontynentu indyjskiego. Wody Gangesu są wykorzystywane przez szeroko rozbudowaną sieć kanałów i urządzeń nawadniających. Chociaż Ganges leży w Indiach, przeważająca część jego rozległej delty znajduje się w Bangladeszu, gdzie rzeka łączy się z Brahmaputrą, tworząc największą na świecie wieloramienną deltę o powierzchni ok. 86 tys. km². Ganges charakteryzuje się dużymi wahaniami poziomu wód do 10 m.
Wody obu rzek niosą wielkie ilości materiału (rocznie ok. 200 mln t), który osadzając się w ujściu, cały czas powiększa obszar delty. Miąższość osadów delty jest jednak stosunkowo niewielka w porównaniu z innymi wielkimi deltami świata, bo wynosi tylko ok. 18 m. W regionie delty rzeka jest narażona na zmiany biegu rzeki. W 1785 roku rzeka przepływała w pobliżu Mojmonszinho, w latach późniejszych rzeka zaczęła płynąć 65 km na zachód od miasta. Regularne deszcze monsunowe powodują rozległe powodzie.
Ganges jest uważany przez wyznawców hinduizmu za rzekę świętą. Rzeka jest wykorzystywana przez Hindusów jako miejsce kremacji zwłok oraz obrzędowych kąpieli.
Wody Gangesu zamieszkuje m.in. suzu gangesowy. W delcie Gangesu oraz w Zatoce Bengalskiej rozciąga się Park Narodowy Sundarbanów, gdzie żyją m.in. tygrysy bengalskie, jeleniaki bagienne. krokodyle, barasinga, jelenie aksis, waran paskowany, pyton tygrysi, brodźce, czaple, kormorany, bociany. Na terenie parku rozwinął się największy na świecie jednorodny las namorzynowy.
Rzeka jest silnie zanieczyszczona. W 1985 roku przygotowano międzynarodowy 10-letni plan oczyszczenia Gangesu. W 2000 roku plan zakończono niepowodzeniem. W 2014 roku premier Indii Narendra Modi ogłosił program oczyszczenia Gangesu, obejmujący budowę oczyszczalni ścieków, ochronę i odnowę ekologiczną oraz podnoszenie świadomości społecznej.
Przypisy
Kategoria:Rzeki w Indiach Kategoria:Święte miejsca hinduizmu Kategoria:Rzeki w Bangladeszu Kategoria:Rzeki graniczne Kategoria:Artykuły, które powinna mieć każda Wikipedia (poniżej 10k)