mały|Pałac Biskupi we Włocławku mały|Wyższe Seminarium Duchowne we Włocławku mały|Święty Józef, patron diecezji Diecezja kujawsko-kaliska – jedna z 8 diecezji obrządku łacińskiego metropolii warszawskiej erygowana 30 czerwca 1818 bullą papieża Piusa VII Ex imposita Nobis jako Vladislaviensis seu Calisiensis (łac. ’włocławska czyli kaliska’), zwyczajowo nazywana kujawsko-kaliską.
Historia Diecezja kujawsko-kaliska obejmowała obszar województwa kaliskiego i obwód kujawski województwa mazowieckiego i była największą diecezją Królestwa Polskiego. Głównymi ośrodkami religijnymi diecezji była Częstochowa i Kalisz, patronem diecezji był św. Józef z Nazaretu.
Ingres pierwszego biskupa kujawsko-kaliskiego Andrzeja Wołłowicza do kościoła św. Mikołaja Biskupa w Kaliszu odbył się 4 lipca 1819.
W latach 1818–1819 przy placu św. Józefa w Kaliszu wzniesiono według projektu Sylwestra Szpilowskiego pałac biskupów kujawsko-kaliskich.
Katedra, seminarium duchowne i kapituła katedralna zostały ulokowane we Włocławku – dawnej siedziby biskupstwa kujawskiego. Biskupi rezydowali w Kaliszu. W pierwszej połowie XIX wieku planowano ulokować całą władzę diecezjalną w tym mieście. Jednak już w połowie tegoż wieku biskupi zaczęli rezydować ponownie we Włocławku.
W 1870 diecezja kujawsko-kaliska dzieliła się na trzynaście dekanatów: częstochowski (19 parafii) kaliski (34 parafie) kolski (19 parafii) koniński (23 parafie) łaski (21 parafii) nowo-radomszczański (30 parafii) piotrkowski (29 parafii) radziejowski (28 parafii) sieradzki (26 parafii) słupecki (22 parafie) turkowski (28 parafii) wieluński (36 parafii) włocławski (22 parafie)
Diecezja kujawsko-kaliska została zniesiona bullą papieża Piusa XI Vixdum Poloniae unitas z 28 października 1925. Jej spadkobierczynią została diecezja włocławska.
Biskupi kujawsko-kaliscy biskupi ordynariusze 1818–1822 – Andrzej Wołłowicz 1822–1831 – Józef Szczepan Koźmian 1831–1836 – sediswakancja 1836–1850 – Walenty Maciej Tomaszewski 1850–1851 – sediswakancja 1851 – Mikołaj Błocki (nominat) 1851–1856 – sediswakancja 1856–1867 – Jan Michał Marszewski 1867–1876 – sediswakancja 1876–1883 – Wincenty Teofil Popiel 1883–1902 – Aleksander Kazimierz Bereśniewicz 1902–1925 – Stanisław Zdzitowiecki
biskupi pomocniczy 1838–1844 – Józef Goldtmann 1844–1861 – Tadeusz Łubieński 1884–1887 – Karol Ludwik Pollner 1889–1903 – Henryk Piotr Kossowski 1918–1925 – Władysław Krynicki 1918–1925 – Wojciech Owczarek
Zobacz też biskupi kaliscy biskupi kujawscy diecezja kaliska Kronika Diecezji Kujawsko-Kaliskiej Podział administracyjny Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce (1918–1939)
Przypisy
Linki zewnętrzne Historia diecezji włocławskiej
kujawsko-kaliska Kategoria:Historia Kalisza Kategoria:Kościół katolicki w Królestwie Kongresowym Kategoria:Chrześcijaństwo w Kaliszu * Kategoria:Województwo kaliskie (Królestwo Polskie)