Václav Burian (ur. 28 sierpnia 1959 w Przerowie, zm. 9 października 2014 w Wiedniu) – czeski dziennikarz, publicysta, tłumacz, krytyk literacki i poeta.
Życiorys W 1996 ukończył studia polonistyczne i bohemistyczne na Uniwersytecie Františka Palackiego w Ołomuńcu. Od wspomnianego roku współpracował z tamtejszą polonistyką, katedrą dziennikarstwa oraz politologii.
Tłumaczył z języka polskiego, przede wszystkim poezję i eseistykę Czesława Miłosza. Do aksamitnej rewolucji publikował niemal wyłącznie w samizdacie. Później był redaktorem czeskich czasopism kulturalnych: „Arch A5” i „Notes”, ołomunieckiego dziennika „Hanacké noviny” oraz pisma „Scriptum”, w którym przygotował m.in. specjalny numer poświęcony literaturze polskiej i w którym omawiał m.in. polskie nowości książkowe. Był także redaktorem tygodnika „Literární noviny”.
Współredagował „Listy” – emigracyjne z początku pismo kulturalno-społeczno-polityczne, założone w 1971 roku w Rzymie przez Jiříego Pelikana, którego redakcja po 1989 roku przeniosła się do Pragi a obecnie mieści się w OłomuńcuAutoři Listů - Václav Burian (1959-2014). Znajdował się w składzie kapituły „Nagrody Pelikana” – przyznawanej od 2004 przez redakcję pisma „Listy” (jej laureatami byli dotąd m.in.: polski premier Tadeusz Mazowiecki, redaktor naczelny „Gazety Wyborczej” Adam Michnik oraz czeska pisarka i eseistka mieszkająca w Niemczech Alena Wagnerova)Nagroda „Pelikana” przyznawana przez czeskie pismo „Listy”.
Własne wiersze i prozy poetyckie ogłaszał w różnych periodykach polskich, m.in. w: „Literaturze na Świecie”, „Kresach” i „Przeglądzie Artystyczno-Literackim” (w „Literaturze na Świecie” ukazał się także jego szkic krytyczny oraz wywiad z ostatnim niemieckojęzycznym pisarzem żydowskim mieszkającym w Czechach, Vlastimilem Polákiem). Jego teksty publikował również „Tygodnik Powszechny”, którego Burian był przez pewien czas czeskim korespondentem (m.in. w imieniu wieloletniego prezydenta Czechosłowacji i Czech Václava Havla odbierał w Krakowie, przyznaną mu przez to pismo nagrodę im. Św. Jerzego, w 2002 r.). W Polsce ukazał się wybór jego wierszy, były one także tłumaczone na język litewski (jego polskim tłumaczem jest Leszek Engelking).
W 2011 został honorowym członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.
Mieszkał w Ołomuńcu na Morawach. Wielokrotnie przyjeżdżał do Polski, biorąc udział w spotkaniach dyskusyjnych i wieczorach poetyckich. Ostatni raz był w Polsce trzy dni przed śmiercią, w Lublinie, jako gość Międzynarodowego Festiwalu Literackiego – Czas PoetówMiędzynarodowy Festiwal Literacki – Czas Poetów 4-6 października 2014.
Zmarł nagle, tuż po spotkaniu publicznym w ambasadzie Czech w Wiedniu, poświęconym prezentacji czasopisma „Listy”Pozvánka na prezentaci Listů & výstavu pana Martina Buriana. Pogrzeb odbył się 18 października 2014 w kościele ewangelickim Braci Czeskich w OłomuńcuPohřeb Václava Buriana - 18. října 2014 v 11 hodin v kostele Českobratrské církve evangelické v Blahoslavově ulici 1 v Olomouci. / Pogrzeb Václava Buriana - 18 października 2014 r. o godz. 11.00 w kościele ewangelickim Braci Czeskich w Ołomuńcu (ul. Blahoslavová 1). Podczas uroczystości pożegnali go m.in.: prof. Josef Jařab, Aleksander Kaczorowski, Leszek Engelking, Vladimíra Dvořáková i Jaroslav MillerProf. Josef Jařab, Aleksander Kaczorowski, Leszek Engelking, Vladimíra Dvořáková, Jaroslav Miller - Pohřeb Václava Buriana v kostele Českobratrské církve evangelické v Olomouci.
Nagrody i wyróżnienia Nagroda Ferdinanda Peroutki (Czechy, 2000); Nagroda im. Zbigniewa Dominiaka przyznawana za przekłady poezji polskiej na języki słowiańskie (2007); dziennikarska nagroda Vlado Čecha (Słowacja, 2007) Odznaka honorowa „Zasłużony dla Kultury Polskiej” Medal Wdzięczności i Solidarności (Praga, 4.06.2014)Medale Wdzięczności dla Czechów solidarnych z Solidarnością.
Twórczość Česká a slovenská literatura v exilu a samizdatu (informatorium pro učitele, studenty i laiky) (współautor; Hanácké Noviny, Olomouc 1991) Sedmkrát sedm kruhů. Jaroslav Šabata. Příběh paradokního politika (wespół z Tomášem Tichákiem; Votobia, Olomouc 1997) Czas szuflad (Wyd. Miniatura, Kraków 1997, 2005; tłum. Leszek Engelking, ) Blankyt půlnoci (poezje; ilustracje Martin Burian; Host, Brno 2007, )
Przekłady na język czeski (wybór) Czesław Miłosz, Miasto bez imienia (wydanie samizdatowe) Czesław Miłosz, Mapa czasu (1990, jeden z trojga tłumaczy), przekład Czesław Miłosz, Świadectwo poezji (1992) Lehčí kaliber (1994, Lżejszy kaliber; wybór polskiej aforystyki) Czesław Głombik, Neotomizm czeski lat trzydziestych (1995) Karol Wojtyła, Prameny a ruce. Básně a poetické meditace (1995; Źródła i ręce. Wiersze i medytacje poetyckie; wespół z Ivetą Mikešovą) Vlastimil Artur Polák, Bílá paní z ghetta (1996, Biała dama z getta; wespół z Olgą Polákovą) Chone Szmeruk, Historia literatury jidysz (1996) Leszek Engelking, A jiné básně a jiné básně (1998, jeden z czworga tłumaczy, współautor wyboru, autor posłowia) Andrzej Stasiuk, Jak jsem se stal spisovatelem (pokus o intelektuální autobiografii) (2004) Janusz Tazbir, Protokoły mędrców Syjonu. Prawda czy falsyfikat (Protokoly sionských mudrců: pravda nebo podvrh?, Wyd. Votobia, Ołomuniec 1996) Czesław Miłosz, Traktáty a přednášky ve veršich (1997, Traktaty i wykłady wierszem, zawiera: Traktat moralny, Traktat poetycki i Sześć wykładów wierszem; komentarz, noty i posłowie) Czesław Miłosz, Abecadło Miłosza (2005) Ryszard Krynicki, Kamień, szron (Kámen, jinovatka, 2006)
Przypisy
Linki zewnętrzne Václav Burian (1959-2014) – „Listy” (Olomouc) Václav Burian, Krzysztof Burnetko – Rozmowa z Václavem Havlem i Adamem Michnikiem, Ołomuniec 2003; w jęz. czeskim („Listy”) „Sváteční slovo básníka Václava Buriana” - film (reż. Š. Pavlicová) „Václav Burian nežije” (Denikreferendum.cz, 10 października 2014); w jęz. czeskim
Václav Burian – „Czeski bunt: o wolność i chleb”; „Tygodnik Powszechny”
Kategoria:Artyści związani z Ołomuńcem Kategoria:Czescy dziennikarze Kategoria:Czescy felietoniści Kategoria:Czescy poeci XX wieku Kategoria:Czescy tłumacze Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej” Kategoria:Urodzeni w 1959 Kategoria:Zmarli w 2014 Kategoria:Ludzie urodzeni w Przerowie