Jerzy Bereś (ur. 14 września 1930 w Nowym Sączu, zm. 25 grudnia 2012 w Krakowie) – polski rzeźbiarz, autor akcji i performer.

Twórczość W swojej twórczości posługiwał się manifestacjami artystycznymi. Jego prace i przedsięwzięcia miały często charakter wypowiedzi polityczno-etycznych. Głosił postulat wartości „aktu twórczego” nad przedmiotem. Jerzy Bereś wykształcił swój własny i niepowtarzalny styl. Jego praktyki były pokrewne happeningowi i performance, chociaż osobiście nigdy nie przyznawał się do jakiegokolwiek pokrewieństwa z tymi kierunkami w sztuce, nazywając swoje działania manifestacjami (akcjami, „mszami”).Wykonał też działania o charakterze dysput ze znanymi twórcami z historii sztuki XX wieku, np. z Witkacym, Kantorem czy Duchampem. Sztuka Beresia jest sztuką symbolu, metafory i metafizycznych skojarzeń.

Działalność artystyczna W 1956 ukończył rzeźbę w krakowskiej ASP u Xawerego Dunikowskiego.

Pierwszą indywidualną wystawę miał w 1958 w krakowskim Domu Plastyków, zaprezentował tam rzeźby: Kołysanka, Do słońca, Matka, Ewa, Niepokój, Idylla wykonane z gipsu i żelazobetonu. Doświadczenie tej wystawy wpłynęło na decyzję Beresia, by przerwać dotychczasową pracę i wraz z nią tradycję wyniesioną z ASP w Krakowie. Zrealizował tuż przed rokiem 1960 pierwsze rzeźby z drewna: Rzepicha i Bart. Były to jednak realizacje zbyt dokładne, co doprowadziło artystę do decyzji o jeszcze większym uproszczeniu swojej pracy. Od tego czasu jego rzeźby w drewnie są coraz prostsze i coraz wyraźniej pozostają w charakterze zbliżone do natury używanego materiału. W 1960 r. powstały jego pierwsze rzeźby z cyklu Zwidy, a w 1967 z cyklu Wyrocznia, wykonane z naturalnych surowców: polnych kamieni, konopnych sznurów, strzępów workowego płótna, skórzanych rzemieni (charakterystycznych materiałów dla jego twórczości).

W 1968 Bereś zaprezentował w Galerii Foksal w Warszawie pierwszą manifestację artystyczną Przepowiednia I. Otwiera ona cały cykl wystąpień, będących komentarzem do polityki, religii, sztuki i filozofii, w których artysta często posługuje się własnym ciałem i obiektem. Następnie realizował akcje nazywane przez artystę „mszami”, w których poruszał on najważniejsze polskie problemy, m.in.: Msza Romantyczna, Msza Polityczna, Msza polska. Uczestnik Sympozjum Plastycznego Wrocław ’70.

W 1997 został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (1997).. W 2011 został odznaczony Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.

Żonaty z Marią Pinińską-Bereś – rzeźbiarką i performerką. Doczekali się córki Bettiny – również artystki.

Pochowany na cmentarzu Batowickim w Krakowie (kw. XI-3-19). mały|Grób Jerzego Beresia na Cmentarzu Prądnik Czerwony

Wybrane akcje 1968 – Przepowiednia, Galeria Foksal, Warszawa 1968 – Przepowiednia II, Galeria Krzysztofory, Kraków 1968 – Chleb malowany czarno, Galeria Krzysztofory, Kraków 1972 – Chleb malowany kolorowo, Biuro Poezji Andrzeja Partuma, Warszawa 1972 – Transfiguracja I, Ośrodek Sztuki, Södertälje 1973 – Transfiguracja II, Galeria Desa, Kraków 1973 – Transfiguracja III pt. Ołtarz autorski, BWA, Lublin 1973 – bez tytułu, Galeria Współczesna, Warszawa 1973 – Licytacja, Galeria Pi, Kraków 1974 – Drewniana droga, Gruga Park, Essen 1974 – Ołtarz piękny, ołtarz czysty, BWA, Wrocław 1974 – Ołtarz twarzy, Galeria Studio, Warszawa 1975 – Msza refleksyjna, Zakłady Metalowe im. Szadkowskiego, Kraków 1975 – Ołtarz erotyczny, Kawiarnia Klubu Plastyków, Kraków 1975 – Ołtarz rozweselający, Galeria Sztuki MDK Labirynt, Lublin 1975 – Runda honorowa, Runek Starego Miasta, Zamość 1976 – Ognisko sztuki, BWA, Koszalin 1976 – Ołtarz rzeźbiarski, BWA, Kraków 1976 – Rytuał szczerości, Galeria Na Piętrze, Łódź 1976 – Rytuał egzystencjalny, Dom Kultury, Lublin 1976 – Ołtarz czasu, Zamek w Świdwinie 1976 – Rytuał filozoficzny, klub studencki, Toruń 1977 – Rytuał kultury, Klub Studencki Riwiera Remont, Warszawa 1977 – Dzieło życia, Galeria Teatru STU, Kraków 1977 – Msza artystyczna, Klub Pod Jaszczurami, Kraków 1978 – Pomnik artysty, droga z Warcina do Kępic 1978 – Kamień filozoficzny, Galeria Labirynt, Lublin 1978 – Msza artystyczna, Galeria Zachęta, Warszawa 1978 – Msza romantyczna, Galeria Krzysztofory, Kraków 1979 – Msza filozoficzna, Galeria Art-Forum, Łódź 1979 – Msza autorska, Galeria Sztuki Najnowszej przy „ACK Pałacyk”, Wrocław 1979 – Msza awangardowa, Ogólnopolski Plener Młodych Artystów i Teoretyków, Świeszyno 1979 – Work and Word, Kapel Haus van Bewaring, Amsterdam 1979 – Mystery, Midland Group Gallery w Nottingham, Academy Gallery w Liverpool, Cotes Watermill w Loughborough, Fine Art Dept. University of Technology w Wolverhampton, Chapter Arts Centre w Cardiff, Oval House Kennington w Londynie 1979 – Opus, College of Higer Education w Hull, Galeria Third Eye Center, Glasgow 1980 – Dialog z Ignacym Witkiewiczem, Galeria ZPAP „Pryzmat”, Kraków 1980 – Msza polityczna, Ogólnopolski Plener Młodych Artystów i Teoretyków, Świeszyno 1981 – Czyste dzieło, Galeria Krzysztofory, Kraków 1981 – Taczki wolności, Międzynarodowe Spotkania Artystów, Naukowców i Teoretyków Sztuki, Osieki 1981 – Dialog z Marcel Duchamp, Galeria BWA, Lublin 1981 – Manifestacja romantyczna, Rynek Główny, Kraków 1981 – Obraz, Akademia Muzyczna, Kraków 1983 – Sztuka a rzeczywistość, Galeria BWA, Lublin 1983 – Msza refleksyjna II, Galeria Krzysztofory, Kraków 1984 – Msza polska, Galeria Nad Fosą, Wrocław 1984 – Wykład: Spór o wartości najwyższe. I część, Galeria BWA, Lublin 1985 – Pięć ognisk, Kościół pw. Miłosierdzia Bożego, Warszawa 1986 – Wykład: Spór o wartości najwyższe. II część, Galeria BWA, Lublin 1986 – Obraz Polski, Galeria Dziekanka, Warszawa 1988 – Przepowiednia II, Galeria Krzysztofory, Kraków 1988 – II dialog z Marcel Duchamp, Modern Art Oxford, Oksford 1988 – Obraz z Polski, Slaughterhouse Gallery, Londyn 1989 – II prezentacja żywego pomnika. Przepowiednia II, Galeria Uniwersytecka, Cieszyn 1989 – Wstyd, CRP, Orońsko 1990 – bez tytułu, Galeria BWA, Zielona Góra 1990 – III dysputa z Marcelem Duchamp, CSW Zamek Ujazdowski, Warszawa 1991 – Dysputa z Ignacym Witkiewiczem, BWA, Koszalin 1991 – IV dysputa z Marcel Duchamp, Museum Bochum – Kunstsammlung, Bochum 1991 – Dialog z Tadeuszem Kantorem, Galeria Krzysztofory, Kraków 1991 – Antyperformance, Ośrodek Działań Plastycznych, Warszawa 1993 – Erotyk polski, Muzeum Narodowe, Warszawa 1993 – Prezentacja żywego pomnika. Przepowiednia II, BWA, Wrocław 1994 – Wyzwanie, Galeria Zachęta, Warszawa 1994 – Wyzwanie II, Galeria BWA, Lublin 1995 – Monument Vivant, Galeria Le Lieu, Quebec 1995 – Ostatni spór z Marcel Duchamp, Galeria Langage Plus, Alma 1997 – Wyzwanie IV Pojedynek z Utopią, Galeria Manhattan, Łódź 1999 – Krzyk, Muzeum Sandomierskie, Zamek, Sandomierz 2012 – Toast II, Konteksty. II Festiwal Sztuki Efemerycznej, Sokołowsko

Realizacje plenerowe thumb|Żywy Pomnik „Arena” we Wrocławiu Żywy Pomnik ARENA we Wrocławiu pomnik Władysława Jagiełły w Nidzicy ołtarz Św. Rodziny w kościele Matki Boskiej Fatimskiej w Tarnowie rzeźba Runda1 na dziedzińcu Galerii Miejskiej bwa w Bydgoszczy

Przypisy

Bibliografia Jerzy Bereś, Zwidy, wyrocznie, ołtarze, wyzwania kat. wyst. Muzeum Narodowe w Poznaniu, Muzeum Narodowe w Krakowie, Poznań-Kraków 1995, . Jerzy Bereś, Sztuka zgina życie, kat wyst. Bunkier Sztuki, Kraków 2007

Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie Kategoria:Laureaci Nagrody Miasta Krakowa Kategoria:Ludzie urodzeni w Nowym Sączu Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Pochowani na cmentarzu Prądnik Czerwony w Krakowie Kategoria:Polscy rzeźbiarze współcześni Kategoria:Polscy performerzy Kategoria:Urodzeni w 1930 Kategoria:Zmarli w 2012