Arkona (niem. Kap Arkona) – przylądek w formie 43-metrowego klifu zbudowanego z kredy oraz gliny zwałowej, zlokalizowany w skrajnie północnej części Rugii (Meklemburgia-Pomorze Przednie). Najdalej na północ wysunięty punkt tej wyspy i jedna z jej największych atrakcji turystycznych.
Znaczenie Pozostałości słowiańskiego grodu Arkona są jednym z najważniejszych zabytków historii zachodniego Bałtyku. Jak mało który zabytek, miejsce to odzwierciedla przemiany polityczne i religijne, jakie miały miejsce w tym regionie Morza Bałtyckiego w drugiej połowie XII w.
Po zniszczeniu świątyni w Radogoszczy (Rethrze) w 1068 r., na obszarze Słowian zachodnich pozostało tylko jedno nienaruszone sanktuarium centralne, Arkona. Nadawało mu to dużą wartość symboliczną dla współczesnych: dla Słowian zachodnich, znajdujących się pod naciskiem trzech stron (Księstwo Saksonii, Dania, Polska), był to ostatni bastion ich niezależności religijnej i politycznej, a dla okolicznych państw kluczowa pozycja na drodze do poszerzenia swojej strefy władzy i wpływów.
Historia thumb|left|Rekonstrukcja umocnień słowiańskich w Arkonie Gród zbudowano w I połowie IX w. We wczesnym średniowieczu Arkona była centralnym grodem obronnym zachodniosłowiańskich Ranów. Leżała ona na trudno dostępnym wąskim cyplu półwyspu Wittow.
Po rozbudowie około 1000 r., gród ten otoczony był z trzech stron urwiskiem o wysokości 45 metrów opadającym do morza, a od strony lądu początkowo wałem ziemnym i fosą, następnie ok. 1100 r. został rozbudowany i wzniesiono wał drewniano-ziemny o wysokości niemal 14 metrów i długości po łuku około 350 metrów. Dodatkowo od strony Bałtyku istniały umocnienia o szerokości 4,5 metra. Za port służyła niewielka zatoczka przy dzisiejszej wsi Vitt, a osada handlowa mieściła się na terenie wsi Putgarten (zniekształcona nazwa Pod gardem/grodem). Za wewnętrznym wałem grodu mieściła się drewniana świątynia Świętowita.
W 1136 r. król Danii Eryk II Pamiętny zmusił do kapitulacji obrońców, poprzez zajęcie nadbrzeżnych źródeł wody, jednak Ranowie szybko odzyskali samodzielność, a mieszkańcy zbudowali wewnątrz grodu zbiornik na wodę, by zabezpieczyć się przed podobnymi wypadkami.
Zniszczenie grodu W 1168 r. Arkonę obległy wojska duńskie i pomorskie, którymi dowodził król Waldemar I Wielki i biskup Absalon. Po podpaleniu bramy i wiszącej na niej świętej chorągwi Stanicy, obrońcy grodu postanowili się poddać 15 czerwca 1168 i zgodzili się przyjąć chrześcijaństwo, zniszczyć posąg boga Świętowita, zapłacić okup w wysokości kilku skrzyń złota, przekazać zakładników i złożyć hołd lenny Waldemarowi. To wydarzenie doprowadziło do chrystianizacji mieszkańców Rugii. Obecnie z grodu pozostała jedynie około ⅓ powierzchni, ponieważ reszta runęła do morzaFred Ruchhöft, Arkona. Glaube, Macht und Krieg im Ostseeraum, Schwerin 2018, ISBN 978-3-935-77056-9.
Ośrodek słowiańskiego kultu thumb|Posąg Świętowita w Arkonie Arkona była znanym ośrodkiem kultu słowiańskiego boga Świętowita (połabskie: Svątevit, czytaj swantewit). Według Saxo Grammaticusa, świątyni Świętowita (kąciny) strzegła stała załoga licząca 300 wojów, podległych arcykapłanowi. W świątyni znajdował się posąg i skarbiec Świętowita, będący właściwie skarbcem państwa Ranów.
Po splądrowaniu (1067 r./1068 r.), a następnie zniszczeniu Radogoszczy (1125 r.), Arkona stała się najważniejszym miejscem kultu religijnego Słowian nadbałtyckich.
Pod koniec XI w. Arkona była również jednym z największych targów na wybrzeżu Bałtyku.
W 1927 r. imieniem przylądka został nazwany niemiecki liniowiec Cap Arcona.
Zobacz też Rugiowie Świątynia w Uppsali
Przypisy
Kategoria:Grodziska w Niemczech Kategoria:Miejsca kultu dawnych Słowian Kategoria:Osady dawnych Słowian Kategoria:Przylądki Niemiec Kategoria:Rugia Kategoria:Zniszczone obiekty sakralne