De opificio mundi („O stworzeniu świata”) – dzieło filozoficzne Filona z Aleksandrii, będące komentarzem biblijnej Księgi Rodzaju. Należy ono do zbioru pism Filona przeznaczonych dla Żydów znających prawo mojżeszowe, jak również dla osób wywodzących się z kultury helleńskiej, które mogły przejawiać zainteresowanie judaizmem.
Treść Dzieło Filona jest komentarzem i interpretacją opisu stworzenia świata zawartego w Księdze Rodzaju. Świat według filozofa został stworzony przez Boga w akcie łaski i dobroci. Po stworzeniu Bóg zaczął rządzić światem, ma wpływ na jego losy, Filon porównuje go do sternika lub woźnicy. Świat materialny został stworzony w sześć dni: Dzień 1 – stworzenie nieba Dzień 2 – stworzenie wody na ziemi Dzień 3 – stworzenie roślinności na ziemi Dzień 4 – stworzenie gwiazd i innych ciał niebieskich Dzień 5 – stworzenie zwierząt (w kolejności: wodne, ptactwo, lądowe) Dzień 6 – stworzenie człowieka Filozof zakłada nieistnienie czasu przed stworzeniem świata. Pierwszy człowiek był jego zdaniem najdoskonalszym człowiekiem pod względem budowy ciała i duszy, praojcem rodzaju ludzkiego. Zakłada również wyjątkowość człowieka wśród stworzeń bożych.
W dziele tym Filon, komentując Rdz 3, analizował ludzką kondycję w raju. W trakcie refleksji nad biblijnym opisem stworzenia, myśl filozofa prawie natychmiast i niepostrzeżenie przechodzi z sensu dosłownego w alegoryczny. Drzewo poznania dobra i zła jest dla niego symbolem mądrości, roztropności, dającej duszy zdolność rozeznawania. Raj dla Filona jest bowiem symbolem ludzkiej duszy. Zerwanie owoców z drzewa oznaczało naruszenie tej mądrości w duszy człowieka. Adam jest symbolem inteligencji, Ewa zaś świata zmysłów. Ewa została ukazana jako wzięta z żebra Adama w czasie jego snu, dlatego że gdy inteligencja śpi, rozbudza się zmysłowość. W raju, zmysły były pomocą inteligencji. Byli oni nadzy, co oznaczało, że przed upadkiem byli w stanie, który nie charakteryzował się ani cnotami, ani wadami. Wąż był symbolem doznawania przyjemności w sposób nieuporządkowany, które w konsekwencji sprawia, że człowiek pełza po ziemi; podążanie za tymi przyjemnościami niesie za sobą karę; człowiek skazany jest na ciężką pracę na roli, by nie być głodny. Najprawdopodobniej od Filona pośrednio zaczerpnął inspirację do analizy stanu natury ludzkiej Adama i Ewy augustynianizm i scholastyka.
Wpływ Dzieło Filona miało wpływ na późniejsze chrześcijańskie komentarze do Heksaemeronu takich pisarzy, jak Bazyli Wielki, Grzegorz z Nyssy, Ambroży z Mediolanu. Pośrednio wpłynęło też na refleksję Augustyna z Hippony i całej tradycji augstiańskiej, a później też scholastycznej.
Wydania Wydania krytyczne Philonis Alexandrini Opera quae supersunt, wydali: Leopoldus Cohn i Paulus Wendland, Berlin, 1896 i 1930. Uaktualniony tekst Cohna i Wendlanda: De opificio mundi, R. Arnaldez (wstęp, tłumaczenie na j. franc. i przypisy), Paryż: Cerf, 1961, seria: SCh 1.
Polskie tłumaczenie dzieła Filon Aleksandryjski, O stworzeniu świata, w:
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Starożytna literatura filozoficzna Kategoria:Literatura filozoficzna w języku starogreckim Kategoria:Biblistyka Kategoria:Literatura z zakresu filozofii przyrody