Maciej Mielżyński (powstaniec śląski)

Maciej Ignacy Mielżyński, ps. „Nowina-Doliwa” (ur. 13 października 1869 w Chobienicach, zm. 9 stycznia 1944 w Wiedniu) – hrabia herbu Nowina, podpułkownik kawalerii Wojska Polskiego, polski działacz narodowy w Wielkopolsce i na Górnym Śląsku. Naczelny wódz III powstania śląskiego, współzałożyciel Stronnictwa Polskiego na Górnym Śląsku.

Życiorys Jego ojciec, hr. Karol Ignacy Mielżyński, był ziemianinem z Chobienic w powiecie wolsztyńskim, w Wielkopolsce. Matka Emilia pochodziła z rodu hrabiów Bnińskich. Młodszym bratem Macieja był Ignacy Mielżyński. Jego rodzina należała do najbogatszych w Wielkopolsce. Ukończył szkołę średnią w Lesznie, potem studiował prawo i malarstwo w Monachium. Odbył służbę wojskową w armii niemieckiej w latach 1894–1898, a następnie w latach 1898–1914 odbywał praktyki rolnicze w Będlewie i Dakowach Mokrych. W latach 1903–1914 był posłem do Reichstagu. W okresie 1904–1910 był prezesem Klubu Wioślarskiego z roku 1904 w Poznaniu25 lecie Klubu Wioślarskiego z r. 1904 w Poznaniu, „Sport Wodny” wydanie specjalne, R. 1929 Nr 21, s. 1, Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa [dostęp 2019-03-13]..

Maciej Mielżyński 21 grudnia 1913 w Dakowach Mokrych zastrzelił zdradzającą go żonę Felicję z PotockichFelicja Potocka, córka hr. Bolesława Eligiusza Potockiego z Potoka h. Pilawa, (1829- 1898) z Będlewa i Józefy z Mycielskich h. Dołęga (1839-1917) oraz jej siostrzeńca i kochanka – hr. Alfreda MiączyńskiegoAlfred Miączyński, syna Władysława Miączyńskiego i Heleny z Potockich – siostry przyrodniej Felicji. Niesnaski w małżeństwie trwały od 1902, oboje dłuższy czas żyli osobno z uwagi na zdrady żony. W trakcie pozornej poprawy sytuacji Mielżyński odkrył odwiedzającego żonę Miączyńskiego i zabił kochanków. W lutym 1914 przed sądem przysięgłych stwierdzono, że popełnił czyn w stanie największego rozdrażnienia i działał w szale. Werdyktem ławy przysięgłych było to zabójstwo w afekcie, w związku z czym Mielżyński został uniewinniony i natychmiast zwolniony. Mimo tego stosowany był wobec niego w Wielkopolsce bojkot towarzyski.

W 1909 posiadał wsie rycerskie: Chobienice, Godziszewo, Grońsko i Nieborze w powiecie babimojskim rejencji poznańskiej w Wielkim Księstwie PoznańskimKsięga adresowa polskich właścicieli ziemskich Wielkiego Księstwa Poznańskiego z uwzglednieniem powiatu, stacyi poczty, telegrafu, dworca, Poznań 1909, s. 6..

W 1909 zaczął interesować się sprawami górnośląskimi, politycznie związał się z endecją. Kupił też wydawnictwo Karola Miarki seniora w Mikołowie. I wojnę światową spędził w szeregach armii niemieckiej. W 1920 wstąpił do Wojska Polskiego w stopniu majora. W styczniu 1921 został oddelegowany na Górny Śląsk (już jako podpułkownik kawalerii). Początkowo zastępca dowódcy, a od kwietnia 1921 dowódca tajnej organizacji wojskowej Dowództwo Obrony Plebiscytu (DOP). W chwili wybuchu III powstania śląskiego DOP został przekształcony w Naczelną Komendę Wojsk Powstańczych, a Mielżyński decyzją Wojciecha Korfantego, dyktatora III powstania śląskiego stanął na czele wojsk powstańczych. 31 maja 1921 został odwołany z zajmowanego stanowiska i zastąpiony przez K.Zentkellera, pod koniec 1921 przeniesiony w stan spoczynku.

W 1924 był oficerem pospolitego ruszenia kawalerii 5 pułku ułanów w Ostrołęce, w stopniu podpułkownika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919. W 1927 objął majątek ziemski Gołębiewko pod Tczewem na Pomorzu Gdańskim, gdzie przebywał do 1939. mały|Maciej Mielżyński (ok. 1920) Długoletni prezes Zjednoczonych Związków Powstańczych i Wojackich, honorowy członek Związku Powstańców Śląskich.

W czasie II wojny światowej mieszkał najpierw w Warszawie (1939–1940), a od 1940 w Wiedniu, pod nadzorem gestapo. Tam też zmarł w 1944 i został pochowany. Jego syn, Karol Maciej Mielżyński (1906–1994), artysta malarz, zamieszkał po wojnie w Kłodzku, zmarł w Poznaniu.

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych Złoty Krzyż Zasługi (20 grudnia 1927)M.P. z 1927 r. nr 296, poz. 818 „za zasługi dla sprawy przyłączenia Górnego Śląska do Państwa Polskiego oraz na polu przysposobienia wojskowego”. Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi

Twórczość

thumb|Maciej Mielżyński (w środku) Przypisy

Bibliografia Tragedya rodzinna. „Nowości Illustrowane”. 1, s. 3, 3 stycznia 1914. Uwolnienie hr. Mielżyńskiego. „Nowości Illustrowane”. 9, s. 1–2, 28 lutego 1914. Rocznik Oficerski 1924, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 552, 635.

Franciszek Szymiczek, Maciej Mielżyński, [w:] Śląski słownik biograficzny, tom I (pod redakcją Jana Kantyki i Władysława Zielińskiego), Śląski Instytut Naukowy, Katowice 1977.

Kategoria:Członkowie Dowództwa Obrony Plebiscytu Kategoria:Członkowie Związku Powstańców Śląskich Kategoria:Dowódcy 25 Pułku Ułanów Wielkopolskich Kategoria:Dowódcy 59 Pułku Piechoty Wielkopolskiej Maciej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 5 Pułku Ułanów Zasławskich Kategoria:Oficerowie II Rzeczypospolitej w powstaniach śląskich Kategoria:Podpułkownicy kawalerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Polacy – oficerowie armii Cesarstwa Niemieckiego Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Cesarstwa Niemieckiego w I wojnie światowej Kategoria:Polscy posłowie do Reichstagu w Berlinie Kategoria:Polscy działacze narodowi na Śląsku Kategoria:Polscy hrabiowie Królestwa Prus Kategoria:Uczestnicy III powstania śląskiego Kategoria:Urodzeni w 1869 Kategoria:Właściciele wsi rycerskich w Wielkim Księstwie Poznańskim Kategoria:Polscy zabójcy Kategoria:Zmarli w 1944