thumb|Draft NBA w 2006. Draft NBA – coroczny proces mający na celu pozyskanie przez kluby ligi NBA praw do nowych zawodników. Najczęściej są to zawodnicy kończący szkoły średnie w USA. Coraz więcej jest jednak obcokrajowców.

Wybierając gracza w drafcie, klub NBA uzyskuje na najbliższy rok pierwszeństwo do negocjowania i podpisania z nim kontraktu w obrębie ligi. Prawem tym może jednak dowolnie dysponować (np. zrzec się go, sprzedać lub wymienić za innego gracza, bądź odłożyć wybór na przyszłość).

Wybrany w drafcie może zostać każdy zawodnik wyrażający chęć gry w NBA i spełniający wymogi określone w przepisach, np. minimalny wiek.

Zawodnicy wybierani w pierwszej rundzie zazwyczaj otrzymują propozycje umowy od razu i często należą do wyróżniających się graczy ligi. Ci z niższych miejsc podpisują kontrakty po kilku latach gry w innych ligach, nabierając tam doświadczenia i umiejętności. Niektórzy z nich nigdy nie dostają szansy gry w NBA, mimo znalezienia się na liście draftu. W mediach największe zainteresowanie wzbudza zawsze drużyna, która zdobywa pierwszy wybór oraz spekulacje na temat gracza, który zostanie przez nią wybrany.

Kolejność wybierania zawodników ustalana jest w drodze losowania oraz na podstawie wyników z poprzedniego sezonu. Aby wyrównać poziom zespołów, największe szanse na pierwsze numery mają zawsze najsłabsze ekipy. Numerami w drafcie – nawet przyszłymi, nie znając ich dokładnej kolejności – można się dowolnie wymieniać. Oferuje się je często przy transferach zawodników.

Obecnie draft NBA składa się z dwóch rund (razem 60 zawodników) i każda drużyna ma prawo wyboru jednego zawodnika w rundzie, chyba że prawa te oddała (lub zyskała dodatkowe) w wyniku wcześniejszych transakcji bądź utraciła w wyniku nałożonej na nią przez ligę kary.

Zasady loterii W drafcie każdy zespół ma numer, z którym będzie wybierał. Od 1985 przyznawanie numerów odbywa się drogą losowania, im mniej zwycięstw w sezonie, tym więcej szans na lepszy numer w drafcie.

Losowania kolejności wyboru dokonuje się przy użyciu 14 piłeczek pingpongowych ponumerowanych od 1 do 14, spośród których wyciąga się 4 (w kilkunastosekundowych odstępach), co daje 1 001 czteroelementowych kombinacji. Tysiąc z nich przypisuje się, proporcjonalnie do uzyskanych wyników, drużynom uczestniczącym w loterii. Najsłabsza otrzymuje ich 250, kolejna 199, a trzecia od końca 156 itd. (patrz tabela) Jeśli dwie drużyny uzyskały taki sam wynik w sezonie, otrzymują one średnią liczbę kombinacji przypisanych do miejsc, które zajmują (w przypadku otrzymania liczby niecałkowitej, decyduje rzut monetą i zwycięzca bierze „resztę”). Jednej kombinacji nie przypisuje się żadnej z drużyn i jeśli zostanie wylosowana, dokonuje się powtórnego ciągnięcia piłeczek.

W loterii biorą udział tylko drużyny, które nie zakwalifikowały się do play-offów, a losowanie dotyczy tylko trzech pierwszych miejsc draftu w pierwszej rundzie – pozostałe miejsca przypadają według wyników z sezonu zasadniczego. Najpierw losuje się pierwsze, potem drugie, a następnie trzecie miejsce w drafcie, każdorazowo wrzucając piłeczki z powrotem do maszyny losującej. Jeśli przy losowaniu 2. i 3. miejsca wylosowana zostanie drużyna już wybrana, losuje się ponownie, aż do skutku. Wyniki ogłasza się w kolejności odwrotnej do losowania. Drużyna Liczba kombinacji (z 1 001) 30. (najsłabsza w lidze) 250 29. 199 28. 156 27. 119 26. 88 25. 63 24. 43 23. 28 22. 17 21. 11 20. 8 19. 7 18. 6 17. (najlepsza poza play-off) 5

Dzień draftu W około miesiąc po ogłoszeniu kolejności wyboru (NBA Draft Lottery) odbywa się właściwy draft. Podczas specjalnej ceremonii, na której obecni są przedstawiciele klubów oraz zaproszeni gracze (około 10–15 faworytów do wysokich miejsc), ogłaszane są, począwszy od numeru 1, nazwiska wybranych.

Każdy klub ma prawo zrezygnować ze swojego wyboru, a także zaproponować wymianę numerów draftu czy zawodników już wybranych.

Prawa do draftowanego gracza Zawodnik może podpisać kontrakt z klubem NBA tylko wtedy, jeśli był choć raz zgłoszony (eligible) do draftu. Zawodnik może zostać zgłoszony do draftu maksymalnie dwa razy. Drużyna, która draftuje (wybiera) zawodnika, uzyskuje roczne prawo do negocjowania i podpisania z nim kontraktu, jeśli do 15 lipca w roku draftu zgłosi do tego chęć (tzw. Required Tender). Jeśli po przedstawieniu Required Tender klub nie podpisze z zawodnikiem kontraktu przed kolejnym draftem, traci do niego prawo, a zawodnik jest automatycznie zgłoszony do tego draftu. Jeśli zawodnik zostanie wybrany w kolejnym drafcie, a wybierający klub przedstawi Required Tender i nie podpisze z nim kontraktu przez rok, zawodnik staje się wolnym agentem i może negocjować z dowolnym klubem w lidze NBA. Jeśli zgłoszony gracz nie zostanie wybrany w drugim drafcie, staje się wolnym agentem. Jeśli gracz zostaje draftowany podczas jakiegokolwiek draftu, ale klub nie przedstawi Required Tender do 15 lipca, gracz staje się wolnym agentem następnego dnia. Klub może wycofać Required Tender w każdym momencie, ale tylko za zgodą gracza. W takim przypadku staje się on wolnym agentem. Gracz zgłoszony do draftu, ale w nim nie wybrany, staje się wolnym agentem.

Znaczenie Draft odgrywa olbrzymią rolę w kreowaniu znaczenia drużyn. Dzięki draftowi mało znaczące kluby stają się niekiedy potęgami w NBA. W ostatnich latach stało się tak np. w przypadku Ralpha Sampsona, Hakeema Olajuwona i Houston Rockets, Michaela Jordana i Chicago Bulls, Shaquille O’Neala i Orlando Magic, Dirka Nowitzkiego i Dallas Mavericks, LeBrona Jamesa i Cleveland Cavaliers, Carmelo Anthony i Denver Nuggets oraz Dwyane’a Wade’a i Miami Heat.

Zdarzają się też przypadki niewypałów. Najgłośniejsze w ostatnich sezonach to nr 2. dla Sama Bowiego w 1984 (przed Jordanem) i niespełnieni zwycięzcy: Pervis Ellison w 1989, Joe Smith w 1995, Michael Olowokandi w 1998, Kwame Brown w 2001, Hasheem Thabeet w 2009 czy Anthony Bennet w 2013.

Niektóre drafty uznaje się za wyjątkowo udane, świadczy o tym liczba przystępujących zawodników, ale przede wszystkim rozwój talentów wybranych zawodników. Za najsilniejsze uważa się drafty z lat: 1984 – Hakeem Olajuwon, Michael Jordan, Charles Barkley, John Stockton, Kevin Willis 1996 – Allen Iverson, Ray Allen, Kobe Bryant, Steve Nash, Ben Wallace 1999 – Ron Artest, Baron Davis, Lamar Odom, Shawn Marion, Manu Ginóbili 2003 – LeBron James, Carmelo Anthony, Dwyane Wade, Chris Bosh

Jedne ze słabszych draftów to np.: 1986 – (Brad Daugherty) 1989 (mimo kilku dobrych graczy – Shawn Kemp, Glen Rice, Tim Hardaway) 2000 – (Kenyon Martin)

Expansion draft

Praktykowany podczas dołączania jednej lub więcej drużyn do ligi. Oprócz tradycyjnego naboru nowych zawodników, kończących studia, drużyny dobierają wtedy zawodników z istniejących zespołów. Aby chronić swych najlepszych graczy, aktywne drużyny wpisują pewną ich liczbę na chronioną listę. Nowy zespół (zespoły) wybierają swe typy spośród pozostałych zawodników, na zasadach przyjętych w tradycyjnym drafcie.

Numery jeden w drafcie DraftZespółGraczCollege/szkoła średnia/zespół1947Pittsburgh IronmenClifton McNeeleyTexas Western1948Providence SteamrollersAndy TonkovichMarshall1949Providence SteamrollersHowie ShannonKansas State1950Boston CelticsCharlie ShareBowling Green1951Baltimore BulletsGene MelchiorreBradley1952Milwaukee HawksMark WorkmanWest Virginia1953Baltimore BulletsRay FelixLong Island1954Baltimore BulletsFrank SelvyFurman1955Milwaukee HawksDick RickettsDuquesne1956Rochester RoyalsSihugo GreenDuquesne1957Cincinnati RoyalsRod HundleyWest Virginia1958Minneapolis LakersElgin BaylorSeattle1959Cincinnati RoyalsBob BoozerKansas State1960Cincinnati RoyalsOscar RobertsonCincinnati1961Chicago PackersWalt BellamyIndiana1962Chicago ZephyrsBill McGillUtah1963New York KnicksArt HeymanDuke1964New York KnicksJim BarnesTexas Western1965San Francisco WarriorsFred HetzelDavidson1966New York KnicksCazzie RussellMichigan1967Detroit PistonsJimmy WalkerProvidence1968San Diego RocketsElvin HayesHouston1969Milwaukee BucksLew AlcindorUCLA1970Detroit PistonsBob LanierSt. Bonaventure1971Cleveland CavaliersAustin CarrNotre Dame1972Portland Trail BlazersLaRue MartinLoyola (Chicago)1973Philadelphia 76ersDoug CollinsIllinois State1974Portland Trail BlazersBill WaltonUCLA1975Atlanta HawksDavid ThompsonNC State1976Houston RocketsJohn LucasMaryland1977Milwaukee BucksKent BensonIndiana1978Portland Trail BlazersMychal ThompsonMinnesota1979Los Angeles LakersEarvin JohnsonMichigan State1980Golden State WarriorsJoe Barry CarrollPurdue1981Dallas MavericksMark AguirreDePaul1982Los Angeles LakersJames WorthyNorth Carolina1983Houston RocketsRalph SampsonVirginia1984Houston RocketsHakeem OlajuwonHouston1985New York KnicksPatrick EwingGeorgetown1986Cleveland CavaliersBrad DaughertyNorth Carolina1987San Antonio SpursDavid RobinsonNavy1988Los Angeles ClippersDanny ManningKansas1989Sacramento KingsPervis EllisonLouisville1990New Jersey NetsDerrick ColemanSyracuse1991Charlotte HornetsLarry JohnsonUNLV1992Orlando MagicShaquille O’NealLSU1993Orlando MagicChris WebberMichigan1994Milwaukee BucksGlenn RobinsonPurdue1995Golden State WarriorsJoe SmithMaryland1996Philadelphia 76ersAllen IversonGeorgetown1997San Antonio SpursTim DuncanWake Forest1998Los Angeles ClippersMichael OlowokandiPacific1999Chicago BullsElton BrandDuke2000New Jersey NetsKenyon MartinCincinnati2001Washington WizardsKwame BrownGlynn Academy High School (Brunswick, Georgia)2002Houston RocketsYao MingShanghai Sharks (Chiny)2003Cleveland CavaliersLeBron JamesSt. Vincent-St. Mary High School (Akron, OH)2004Orlando MagicDwight HowardSouthwest Atlanta Christian Academy (Atlanta)2005Milwaukee BucksAndrew BogutUtah2006Toronto RaptorsAndrea BargnaniBenetton Treviso (Włochy)2007Portland Trail BlazersGreg OdenOhio State2008Chicago BullsDerrick RoseMemphis2009Los Angeles ClippersBlake GriffinOklahoma2010Washington WizardsJohn WallKentucky2011Cleveland CavaliersKyrie IrvingDuke2012New Orleans HornetsAnthony DavisUniversity of Kentucky2013Cleveland CavaliersAnthony BennettUNLV2014Cleveland CavaliersAndrew WigginsKansas2015Minnesota TimberwolvesKarl-Anthony TownsUniversity of Kentucky2016Philadelphia 76ersBen Simmons Louisiana State2017Philadelphia 76ersMarkelle FultzWashington2018Phoenix SunsDeandre AytonArizona2019New Orleans PelicansZion WilliamsonDuke2020Minnesota TimberwolvesAnthony EdwardsGeorgia2021Detroit PistonsCade CunninghamOklahoma2022Orlando MagicPaolo BancheroDuke2023San Antonio SpursVictor WembanyamaMetropolitans 92 (Francja)2024Atlanta HawksZaccharie RisacherJL Bourg Basket (Francja)2025Dallas MavericksCooper FlaggDuke2026Washington WizardsAJ DybantsaBYU

Polacy w drafcie W drafcie NBA zostali wybrani następujący Polacy: Maciej Lampe – 2003 z nr 30. przez New York Knicks, Szymon Szewczyk – 2003 z nr 35. przez Milwaukee Bucks (nie rozegrał żadnego meczu), Marcin Gortat – 2005 z nr 57. przez Phoenix Suns (natychmiast przekazany do Orlando Magic), Jeremy Sochan – 2022 z nr 9. przez San Antonio Spurs.

Przypisy