thumb|200px|Rugby na wózkach Rugby na wózkach (ang. wheelchair rugby) – zespołowy sport dla osób niepełnosprawnych, uprawiany w 25 krajach, stanowiący jeden ze sportów paraolimpijskich. Amerykańskie zasady podają, że gracz w rugby na wózkach musi mieć utratę funkcjonalności co najmniej 3 kończyn. Większość sportowców cierpi na uszkodzenie rdzenia kręgowego, ale zdarzają się też gracze z amputowanymi częściami kończyn, czy problemami natury neurologicznej. Każdemu z graczy przypisuje się poziom jego sprawności, wyrażony za pomocą punktów; suma punktów sprawności w drużynie nie może przekroczyć ośmiu.

Sport rozgrywany jest w halach, na twardym drewnianym podłożu, a jego zasady zakładają częsty kontakt fizyczny pomiędzy wózkami. Są one oparte na koszykówce na wózkach, hokeju na lodzie, piłce ręcznej i rugby union.

Zasady rugby na wózkach zostały opracowane w końcu lat 70. XX wieku w Kanadzie. Początkowo dyscyplina była nazywana murderball (mordercza piłka). W końcu lat 80. XX wieku została przyjęta oficjalnie nazwa rugby na wózkach. Zasady ustanowiła International Wheelchair Rugby Federation (IWRF), założona w 1993.

Historia Rugby na wózkach jest kombinacją koszykówki na wózkach i hokeja na lodzie. Dyscyplina ta powstała w 1977 roku w Kanadzie Winnipeg, Manitoba dla sportowców z tetraplegią. Ze względu na to, że koszykówka na wózkach wymaga rzutów do kosza, zawodnicy z tetraplegią nie mogli w pełni uczestniczyć w tym sporcie. Rugby na wózkach umożliwia zawodnikom z tetraplegią uczestniczenie w sporcie zarówno na pozycjach ofensywnych jak i defensywnych.

W Stanach Zjednoczonych sport został wprowadzony w 1981 roku. Pierwsze zawody odbyły się w 1982.

Przebieg gry thumb|200px|Schemat boiska do rugby na wózkach W czasie gry rywalizują dwie drużyny rugbistów na wózkach. Wygrywa drużyna, która uzyska ogółem więcej punktów.

Punkt zdobywa się wtedy, kiedy jeden z atakujących graczy, wraz z trzymaną piłką, minie obronę i przejedzie przez bramkę. Piłki nie można trzymać przez czas dłuższy niż dziesięć sekund. Aby móc utrzymać ją w posiadaniu drużyny, trzeba ją albo odbijać, albo podawać innym zawodnikom. Możliwe jest wyrywanie lub wybijanie piłki z rąk przeciwnika. Zabroniony jest całkowicie kontakt fizyczny zawodników, nawet uderzenie w dłoń, zamiast w piłkę to faul. Dozwolone jest blokowanie drogi członkom drużyny przeciwnej.

Nad przestrzeganiem zasad czuwa dwóch sędziów, którzy sygnalizują zdobyte punkty oraz decydują o karze. Potrzebne są im dwa zespoły pomocnicze: liczący punkty w grze oraz liczący punkty karne.

Boisko Gra toczy się na boisku o wymiarach 28 metrów na 15 metrów. Na obu przeciwnych stronach boiska są wyznaczone bramki o szerokości 8 metrów.

Czas gry Mecz podzielony jest na cztery rundy, po osiem minut, oddzielone przerwami, najdłuższą z nich jest przerwa druga. Przerwy w grze przysługują również drużynom.

Sprzęt Zawodnicy używają specjalnych rękawic (np. gumowane, ogrodnicze podgumowane, do baseballa – pałkarza) zapewniających lepszą przyczepność, które dodatkowo bywają zabezpieczane przed zsunięciem specjalną taśmą. Gracze niemający dostatecznie silnego chwytu w dłoniach smarują rękawice specjalnym klejem, który zwiększa przyczepność do kół i pozwala utrzymać piłkę. Konieczny jest także wózek zaprojektowany specjalnie do tego sportu. Jak wiele innych sportowych ma nachylone koła do wewnątrz. Co daje stabilność przy częstej zmianie kierunku. Musi mieć wiele osłon chroniących zawodnika przed zgnieceniem, złamaniem bądź skręceniem kończyn. W tym sporcie normalne jest zderzanie się z wielką siłą.

Zawodnicy Podczas gry na boisku przebywa maksymalnie czterech zawodników z jednej drużyny. Każdy grający posiada punkty kwalifikacyjne, które oznaczają stopień niepełnosprawności, od 0,5 do 3,5. Suma punktów, znajdujących się na boisku zawodników, nie może przekraczać ośmiu.

Rywalizacja międzynarodowa + Wybrane wydarzeniaRokWydarzenieMiastoKraj - gospodarz1. miejsce2. miejsce3. miejsce2019Mistrzostwa Europy Dywizji AVejleDaniaWielka BrytaniaDaniaFrancja2018Mistrzostwa ŚwiataSydneyAustraliaJaponiaAustraliaStany Zjednoczone2017Mistrzostwa Europy Dywizji AKoblencjaNiemcyWielka BrytaniaSzwecjaFrancja2016XV Letnie Igrzyska ParaolimpijskieRio de JaneiroBrazyliaAustraliaStany ZjednoczoneJaponia2015Mistrzostwa Europy Dywizji ANastolaFinlandiaWielka BrytaniaSzwecjaDania2014Mistrzostwa ŚwiataOdenseDaniaAustraliaKanadaStany Zjednoczone2013Mistrzostwa Europy Dywizji AAntwerpiaBelgiaSzwecjaDaniaWielka Brytania2012XIV Letnie Igrzyska ParaolimpijskieLondynWielka BrytaniaAustraliaKanadaStany Zjednoczone2011Mistrzostwa Europy Dywizji ANottwilSzwajcariaSzwecjaWielka BrytaniaBelgia2010Mistrzostwa ŚwiataVancouverKanadaStany ZjednoczoneAustraliaJaponia2009Mistrzostwa Obu AmerykBuenos AiresArgentynaStany ZjednoczoneKanadaArgentynaMistrzostwa Azji i OceaniiChristchurchNowa ZelandiaAustraliaNowa ZelandiaJaponiaMistrzostwa Europy Dywizji AHillerødDaniaBelgiaSzwecjaNiemcy2008XIII Letnie Igrzyska ParaolimpijskiePekinChinyStany ZjednoczoneAustraliaKanada2007Mistrzostwa OceaniiSydneyAustraliaAustraliaKanadaNowa ZelandiaMistrzostwa Europy Dywizji AEspooFinlandiaWielka BrytaniaNiemcySzwecja2006Mistrzostwa ŚwiataTVNZ, No title for Wheel Blacks, September 16, 2006. Retrieved September 21, 2008.ChristchurchNowa ZelandiaStany ZjednoczoneNowa ZelandiaKanada2005Mistrzostwa Europy Dywizji AMiddelfartDaniaWielka BrytaniaNiemcySzwecjaMistrzostwa OceaniiJohannesburgPołudniowa AfrykaNowa ZelandiaAustraliaJaponia2004XII Letnie Igrzyska ParaolimpijskieAtenyGrecjaNowa ZelandiaKanadaStany Zjednoczone2002Mistrzostwa ŚwiataGöteborgSzwecjaKanadaStany ZjednoczoneAustralia2000XI Letnie Igrzyska ParaolimpijskieSydneyAustraliaStany ZjednoczoneAustraliaNowa Zelandia1998Mistrzostwa ŚwiataTorontoKanadaStany ZjednoczoneNowa ZelandiaKanada1996X Letnie Igrzyska Paraolimpijskie (pokazowo)AtlantaStany ZjednoczoneStany ZjednoczoneKanadaNowa Zelandia1995Mistrzostwa ŚwiataNottwilSzwajcariaStany ZjednoczoneKanadaNowa Zelandia

Występy Reprezentacji Polski +DataImprezaMiastoKraj - gospodarzWynikUwagi07.08.2019 – 11.08.2019Mistrzostwa Europy Dywizji AVejleDania8. miejscespadek do dywizji B04.07.2019 – 06.07.2019Metro CupWarszawaPolska6. miejsce05.08.2018 – 10.08.2018Mistrzostwa ŚwiataSydneyAustralia9. miejsce02.04.2018 – 09.04.2018Turniej Kwalifikacyjny do Mistrzostw ŚwiataNottwilSzwajcaria3. miejscekwalifikacja do Mistrzostw Świata27.06.2017 – 01.07.2017Mistrzostwa Europy Dywizji AKoblencjaNiemcy5. miejscekwalifikacja do Turnieju Kwalifikacyjnego Do Mistrzostw Świata02.06.2017 – 03.06.2017Metro CupWarszawaPolska3. miejsce07.04.2017 – 09.04.2017Bernd BestKoloniaNiemcy4. miejscejako "The Reds"03.10.2016 – 09.10.2016Mistrzostwa Europy Dywizji BNottwilSzwajcaria1. miejsceawans do dywizji A13.04.2015 – 18.04.2015Mistrzostwa Europy Dywizji BPragaCzechy4. miejsce

Rugby na wózkach w kulturze Do Oscara 2005 został nominowany film Murderball – gra o życie (oryg. Murderball), poświęcony zawodnikom amerykańskiej drużyny narodowej w rugby na wózkach. W Polsce film ten dostał nagrodę publiczności na festiwalu Planete Doc Review w 2006 r. Zawodnicy Balian Poznań i Jokers Bydgoszcz wystąpili w teledysku do utworu "Hymn" grupy Luxtorpeda.

Zobacz też Sporty niepełnosprawnych Międzynarodowa Federacja Rugby na Wózkach Lech Furmaniuk

Przypisy

Linki zewnętrzne

Polskie rugby na wózkach International Wheelchair Rugby Federation

Kategoria:Rugby na wózkach